احترام به دیگران: رعایت حرمت هم‌بازی، حریف، داور، معلم و سرگروه.

در مدرسه و محیط‌های آموزشی، با افراد گوناگونی روبرو می‌شویم که هرکدام نقشی ویژه دارند. هم‌بازی کسی است که با ما در یک تیم یا گروه است؛ او را باید دوست و همراه خود بدانیم، نه رقیب. حریف اگرچه در زمین بازی مقابل ماست، اما بدون او بازی معنا ندارد، پس باید او را به‌خوبی بپذیریم و با او با ادب رفتار کنیم. داور و معلم نیز کسانی هستند که برای نظم و پیشرفت ما تلاش می‌کنند؛ پس فرمان‌پذیری و احترام به آنها نشانهٔ بلوغ فکری ماست. سرگروه نیز وظیفه دارد کارها را هماهنگ کند و اگر به او احترام بگذاریم، همکاری گروهی شیرین‌تر می‌شود.

شاید بعضی فکر کنند احترام فقط یعنی «سلام کردن» یا «بله، قربان» گفتن، اما احترام واقعی بسیار گسترده‌تر است. احترام یعنی هنگام صحبت معلم، سکوت کنیم؛ وقتی سرگروه مشغول توضیح است، با دقت گوش دهیم؛ وقتی حریف در بازی خطا می‌کند، فریاد نزنیم و به داور اجازه دهیم تصمیم بگیرد. همهٔ این کارها نشان می‌دهد که ما آدم‌هایی فهمیده و بزرگ هستیم.

فرض کن در زنگ ورزش، تیم شما در حال بازی والیبال است. یکی از هم‌بازی‌هایتان توپ را به بیرون پرتاب می‌کند. اگر فریاد بزنید «چه بد زدی!»، او ناراحت می‌شود و بازی برایش لذتی ندارد. اما اگر بگویید «اشکالی ندارد، دفعهٔ بعد بهتر می‌شود»، هم او را تشویق کرده‌اید و هم روحیهٔ تیم را بالا برده‌اید. این همان احترام به هم‌بازی است.

یا زمانی که در مسابقهٔ علمی، حریف شما پاسخ درست را زودتر می‌دهد. اگر با اخم و قهر کردن واکنش نشان دهید، یعنی به تلاش او بی‌احترامی کرده‌اید. اما اگر لبخند بزنید و بگویید «آفرین، خوب بلدی!»، هم بزرگواری خود را نشان داده‌اید و هم رابطهٔ دوستانه‌تان را حفظ کرده‌اید. به‌یاد داشته باشید که داوران و معلمان نیز مانند ما انسان‌اند و ممکن است گاهی اشتباه کنند. اگر با آنها با خشونت صحبت کنیم، نه‌تنها مشکلی حل نمی‌شود، بلکه احترام خود را نیز از دست می‌دهیم.

در کار گروهی، سرگروه معمولاً وظیفه دارد کارها را بین اعضا تقسیم کند. اگر با بی‌حوصلگی بگویید «نمی‌خواهم این کار را انجام دهم»، به سرگروه و دیگران بی‌احترامی کرده‌اید. اما اگر بگویید «این بخش برایم سخت است، می‌توانم کار دیگری انجام دهم؟»، هم به سرگروه احترام گذاشته‌اید و هم راه حل مناسبی ارائه داده‌اید.

پرسش یک: اگر حریف عمداً تقلب کند، آیا باز هم باید به او احترام بگذاریم؟

پاسخ: بله، اما احترام به معنای پذیرفتن تقلب نیست. شما می‌توانید با ادب و آرامش، موضوع را به داور یا معلم بگویید و اجازه دهید او تصمیم بگیرد. فریاد زدن و دعوا کردن، کار را بدتر می‌کند. احترام یعنی حتی در مواقع ناراحتی، زبان و رفتار خود را کنترل کنیم.

پرسش دو: آیا احترام به معلم یعنی همیشه با همهٔ حرف‌های او موافق باشیم؟

پاسخ: نه، احترام به معنی کورکورانه پیروی کردن نیست. شما می‌توانید نظر متفاوتی داشته باشید، اما باید آن را مؤدبانه و در زمان مناسب بیان کنید. مثلاً بگویید «ببخشید استاد، من فکر می‌کنم راه دیگری هم وجود دارد...» این گونه هم به معلم احترام گذاشته‌اید و هم نظر خود را گفته‌اید.

پرسش سه: اگر سرگروه اشتباه کند و گروه را به بیراهه ببرد، چه کنیم؟

پاسخ: به جای سرزنش کردن، می‌توانید با مهربانی به او بگویید «فکر می‌کنم اگر این کار را به روش دیگری انجام دهیم، نتیجهٔ بهتری بگیریم». این گونه نه‌تنها به او احترام گذاشته‌اید، بلکه به بهبود کار گروه نیز کمک کرده‌اید. یادمان باشد سرگروه نیز ممکن است خسته یا عصبی شود؛ پس با حوصله با او برخورد کنیم.

در یک جمله: احترام به هم‌بازی، حریف، داور، معلم و سرگروه، یعنی بپذیریم که هر کسی در جایگاه خود ارزشمند است. با رعایت این اصل ساده، مدرسه و زمین بازی به محیطی شاد و آرام برای همه تبدیل می‌شود. از امروز تمرین کنیم که هنگام صحبت، گوش‌های شنوا داشته باشیم؛ هنگام بازی، روحیهٔ جوانمردی نشان دهیم؛ و هنگام کار گروهی، با سرگروه و دیگران همدل باشیم. این گونه نه‌تنها دیگران به ما احترام می‌گذارند، بلکه خودمان نیز از درون احساس آرامش و رضایت بیشتری خواهیم داشت.