ناهنجاری اسکلتی ـ عضلانی؛ وقتی نشستن و ایستادنِ نادرست، استخوان و ماهیچه را به هم میریزد
سه ناهنجاری رایج در دانشآموزان
بسیاری از ما هر روز ساعاتی را پشت میز تحریر یا کیف مدرسه میگذرانیم. اگر به وضعیت بدن خود دقت نکنیم، کمکم یکی از این سه ناهنجاری سراغمان میآید:
| نام ناهنجاری | نشانهٔ ساده | علت روزمره |
|---|---|---|
| گردنِ جلوافتاده | چانه به سمت جلو میآید و پشت گردن خم میشود. | نگاه طولانی به گوشی یا کتاب در حالت خمیده. |
| شانههای گرد | شانهها به سمت جلو خم شده و سینه کمی فرو میرود. | کیفِ سنگین را فقط روی یک شانه انداختن. |
| گودی کمر | کمر بیش از حد به سمت داخل قوس پیدا میکند. | نشستن طولانی روی صندلی نامناسب یا چهارزانو. |
این سه ناهنجاری به ظاهر کوچک، اگر درمان نشوند، میتوانند بر تنفس، گوارش و حتی رشد قدی تأثیر بگذارند. خوشبختانه با چند تغییر ساده میتوان از بروز آنها جلوگیری کرد.
نشانهها در زندگی روزمره
شاید تا حالا موقع نوشتن مشق، گردنتان گرفته باشد یا بعد از چند دقیقه ایستادن، پایتان درد بگیرد. اینها زنگهای هشدار هستند. مثلاً وقتی با گوشی موبایل بازی میکنید و گردن را خیلی خم میکنید، ماهیچههای پشت گردن کشیده میشوند و به مرور گردنِ جلوافتاده ایجاد میشود. یا وقتی کیف مدرسه را فقط روی یک شانه میاندازید، بدن برای جبران این عدم تعادل، شانهی دیگر را بالا میکشد و این یعنی شانههای گرد.
حتی نحوهٔ ایستادن در صف نماز یا تماشای تلویزیون هم مهم است. اگر مدام روی یک پا بایستید، لگن کج میشود و یکی از پاها بیشتر از دیگری وزن را تحمل میکند. این کار به مرور باعث ناهنجاری در لگن و ستون فقرات میشود. برای پیشگیری، هر ۲۰ دقیقه یک بار جای خود را عوض کنید، از هر دو شانه برای حمل کیف استفاده کنید و هنگام درس خواندن، کف پاها را روی زمین بگذارید و پشت خود را به صندلی تکیه دهید.
پرسش و پاسخهای چالشی
پرسش: آیا ناهنجاری اسکلتی ـ عضلانی فقط برای کسانی پیش میآید که ورزش نمیکنند؟
پاسخ: نه لزوماً. بسیاری از ورزشکاران حرفهای هم اگر حرکات را اصولی انجام ندهند، دچار این ناهنجاریها میشوند. مثلاً شناگرانی که فقط یک طرفه شنا میکنند، ممکن است شانههای نابرابر داشته باشند. مهمتر از ورزش، «نحوهٔ صحیح» انجام دادن فعالیتهاست، چه ورزش باشد، چه بازی، چه درس خواندن.
پرسش: آیا بعد از مدتی، ناهنجاری خودبهخود خوب میشود؟
پاسخ: خیر. اگر علتِ ناهنجاری (مثل عادت غلط نشستن) ادامه پیدا کند، نه تنها خوب نمیشود، بلکه تشدید هم میشود. استخوانها در سنین نوجوانی هنوز نرمتر هستند و تغییر شکل میپذیرند، پس هر چه زودتر عادت را اصلاح کنیم، سریعتر به حالت طبیعی بازمیگردند. گاهی برای درمان به فیزیوتراپی یا حرکات اصلاحی نیاز است.
پرسش: آیا کیفِ مدرسه روی ناهنجاری تأثیر دارد؟
پاسخ: بله، یکی از مهمترین عوامل در دانشآموزان، کیف سنگین یا بد حمل کردن است. وزن کیف نباید بیشتر از ۱۰ درصد وزن خودتان باشد و بهتر است بندهای آن را روی هر دو شانه بیندازید. کیفهای چرخدار گزینهٔ خوبی هستند، اما اگر مجبور به حمل کیف هستید، حتماً آن را نزدیک به کمر نگه دارید و بندها را محکم کنید تا کیف به بدن چسبیده باشد.
سخن پایانی
ناهنجاری اسکلتی ـ عضلانی مانند مهمان ناخواندهای است که آرام و بیصدا وارد زندگیمان میشود، اما اگر او را بشناسیم و عادتهای روزمرهمان را اصلاح کنیم، میتوانیم از آسیبهای بلندمدت جلوگیری کنیم. یادتان باشد که بدن شما سرمایهٔ اصلیتان است؛ با نگاه کردن به آینه، احساس کردن گرفتگیها و اصلاح لحظهای وضعیت نشستن، میتوانید سالها از سلامت استخوانها و ماهیچههایتان لذت ببرید. از امروز شروع کنید: صاف بنشینید، کیف را درست حمل کنید و هر ۳۰ دقیقه یک بار از جایتان بلند شوید و چند قدم راه بروید.