هجرت امام از نجف به پاریس؛ دهکدهای که به مرکز خبری جهان تبدیل شد
از نجف تا پاریس؛ سفری که از پیش برنامهریزی نشده بود
در ماههای پایانی سال 1357، مبارزات مردم ایران به رهبری امام خمینی به اوج خود رسیده بود. این موضوع باعث نگرانی شدید رژیم پهلوی و همچنین دولت عراق شده بود. دولت عراق که نمیخواست روابطش با ایران به خطر بیفتد، به امام فشار آورد تا یا از فعالیتهای سیاسی دست بردارند یا عراق را ترک کنند . امام که زیر بار سکوت نمیرفتند، تصمیم به ترک عراق گرفتند.
ایشان ابتدا قصد داشتند به کویت بروند، اما با وجود اینکه ویزای ورود را گرفته بودند، مقامات کویتی در مرز از ورود ایشان جلوگیری کردند و گفتند «ورود ممنوع»! . در این شرایط، امام و همراهانشان مجبور شدند به مرز عراق بازگردند و شبی را در شهر بصره سپری کنند. در آنجا بود که تصمیم مهمی گرفته شد: امام به جای یکی از کشورهای همسایه، راهی فرانسه شوند؛ کشوری که برای ورود به آن نیازی به ویزا نبود .
نوفللوشاتو؛ دهکدهای آرام و مرکز خبری جهان
امام خمینی در روز ۱۴ مهرماه ۱۳۵۷ وارد پاریس شدند و پس از چند روز، در دهکدهٔ ییلاقی و زیبای «نوفللوشاتو» ساکن شدند . برخلاف تصور رژیم شاه که فکر میکرد با دور کردن امام از عراق و خاورمیانه، فعالیتهای ایشان کمرنگ میشود، این جابهجایی دقیقاً برعکس بود. فرانسه یک کشور آزاد بود و خبرنگاران بسیاری از سراسر جهان برای مصاحبه با امام به این دهکدهٔ کوچک میآمدند .
یکی از مهمترین دستاوردهای این هجرت، دسترسی آسان امام به رسانههای گروهی بود . ایشان در طول اقامت چهار ماههٔ خود در نوفللوشاتو، ۶۵ سخنرانی و بیش از ۱۱۷ مصاحبه با خبرنگاران داخلی و خارجی انجام دادند و پیام انقلاب را به گوش جهانیان رساندند .
| موضوع مقایسه | اقامت در نجف (عراق) | اقامت در نوفللوشاتو (پاریس) |
|---|---|---|
| دسترسی به رسانههای جهانی | محدود و با مشکلات بسیار | بسیار آسان و گسترده |
| فشار دولتها | تحت فشار و محدودیت دولت عراق | نسبتاً آزادتر، اما با محدودیتهایی از سوی دولت فرانسه |
| تعداد مصاحبهها و پیامها | به مراتب کمتر | بیش از ۱۱۷ مصاحبه و ۴۱ پیام |
پرسشهای کلیدی دربارهٔ این هجرت سرنوشتساز
پرسش: چرا امام پس از ممانعت کویت، فرانسه را انتخاب کردند، نه کشور دیگری؟
پاسخ: انتخاب فرانسه یک تصمیم هوشمندانه و بر اساس شرایط بود. اولاً، برای ورود به فرانسه نیازی به ویزا نبود و این کشور به سرعت با درخواست ایشان موافقت کرد . ثانیاً، فرانسه در آن زمان فضای باز سیاسی و رسانهای داشت و امکان ارتباط با خبرنگاران سراسر جهان برای امام فراهم بود .
پرسش: آیا رژیم شاه از این تصمیم خوشحال شد؟
پاسخ: خیر، دقیقاً برعکس! رژیم شاه تصور میکرد با دور شدن امام از خاورمیانه، انقلاب کمرنگ میشود. اما حضور امام در قلب اروپا، نهضت را به یک مسئلهٔ جهانی تبدیل کرد و خبرنگاران بینالمللی هر روز اخبار و پیامهای ایشان را به گوش مردم جهان میرساندند. این موضوع یکی از عوامل سرعت گرفتن انقلاب بود .
پرسش: آیا دولت فرانسه از اقامت امام خوشحال بود؟
پاسخ: دولت فرانسه در ابتدا تحت فشار رژیم شاه قرار گرفت و حتی حکم اخراج امام را صادر کرد؛ اما به دلیل استقبال گستردهٔ مردم و رسانهها، این حکم را اجرا نکرد . فرانسویها مجبور بودند هم به افکار عمومی جهان احترام بگذارند و هم از امام، که یک چهرهٔ سرشناس شده بود، حمایت نکنند و با او برخوردی محتاطانه داشتند.