مخزن مایع ترمز؛ جای درست و تراز مجاز
مخزن مایع ترمز کجاست و چه شکلی است؟
بیشتر مخزنهای مایع ترمز در موتورخانه، نزدیک به شیشهٔ جلو و کنار مخزن روغن موتور قرار دارند. این مخزن معمولاً از پلاستیک نیمهشفاف سفید یا زرد ساخته شده است تا بتوانید از بیرون سطح مایع را ببینید. روی بدنهٔ آن دو خط یا علامت داریم: یکی با برچسب «حداقل» و دیگری با برچسب «حداکثر». گاهی هم به جای کلمه، از خطوط برجسته یا حروف «مین» و «مکس» استفاده میشود که هر دو نشانهٔ فارسی هستند.
مایع ترمز از جنس مخصوصی است که در برابر گرما و سرما واکنش نشان نمیدهد و نیروی هیدرولیکی را به خوبی منتقل میکند. اگر به درب مخزن دقت کنید، معمولاً روی آن علامت هشدار یا نوشتهٔ «تنها با مایع ترمز مشخص شده پر کنید» دیده میشود. این مخزن به سیلندر اصلی ترمز متصل است و هر بار که پا را روی پدال ترمز فشار میدهید، مقداری از این مایع به سمت لنتها جریان مییابد.
سطح مجاز؛ مثل تراز آب لیوان مدرسه
سطح مایع ترمز باید همیشه میان دو خط «حداقل» و «حداکثر» باشد. این قاعده را میتوانی با لیوان آبی که در مدرسه جلوی خودت داری مقایسه کنی. اگر آب لیوان خیلی کم باشد، نمیتوانی جرعهای بنوشی و اگر تا لبپری پر باشد، هنگام راه رفتن میریزد. مایع ترمز هم دقیقاً چنین رفتاری دارد؛ اگر کمتر از خط پایین باشد، هوا وارد لولهها میشود و ترمز ضعیف میشود. اگر بیشتر از خط بالایی باشد، هنگام گرم شدن موتور، مایع از دریچهٔ تنفسی بیرون میزند و به قطعات مجاور آسیب میزند.
بهترین زمان برای چک کردن سطح مایع، وقتی است که خودرو خنک باشد و روی سطح صافی پارک شده باشد. چون وقتی خودرو داغ است، مایع منبسط میشود و عدد اشتباهی نشان میدهد. همچنین اگر پدال ترمز نرم یا خیلی پایین رفت، حتماً سطح مایع را چک کن؛ این یکی از نشانههای کم شدن مایع است.
| وضعیت سطح | چه اتفاقی میافتد؟ | کار درست چیست؟ |
|---|---|---|
| کمتر از حداقل | ورود هوا به لولهها، ترمز ضعیف و خطرناک | فوراً مایع مناسب بریز تا به خط برسد |
| بین دو خط (مجاز) | ترمز به بهترین شکل کار میکند | همینطور نگه دار و هر ماه چک کن |
| بیشتر از حداکثر | سرریز شدن هنگام گرما، آسیب به رنگ و قطعات | با سرنگ یا قطرهچکان اضافی را خارج کن |
مثال عینی؛ مثل چک کردن قلمهای رنگی
فرض کن یک جعبه قلم رنگی داری که برای هر نقاشی باید همهٔ رنگها در دسترس باشند. اگر یک قلم خشک شود، نقاشیات ناقص میشود. مایع ترمز هم مثل جوهر قلمهاست. وقتی سطح آن کم میشود، یعنی یکی از لنتها یا اتصالات دچار نشتی کوچکی شده است. در زندگی روزمره، وقتی دوچرخهات را از پارکینگ بیرون میآوری و میبینی ترمز عقب کار نمیکند، یکی از دلیلها میتواند کم بودن مایع ترمز یا روغن ترمز باشد. به همین سادگی، چک کردن مخزن میتواند از یک خطر جدی جلوگیری کند.
همچنین اگر پدر یا مادرت خودرو را برای سرویس دورهای میبرند، میتوانی از آنها بخواهی که هنگام باز کردن کاپوت، مخزن مایع ترمز را به تو نشان بدهند. اینطوری هم جای آن را یاد میگیری و هم طرز خواندن خطوط حداقل و حداکثر را تمرین میکنی. بعد از مدتی، خودت میتوانی با نگاه کردن به مخزن، بفهمی که آیا مایع کافی هست یا نه.
سه پرسش چالشی با پاسخ ساده
چرا مایع ترمز را با آب یا روغن موتور پر نمیکنیم؟
چون مایع ترمز ویژگی خاصی دارد که در برابر حرارت لنتها و فشار زیاد، حجمش تغییر نمیکند و نمیجوشد. آب در دمای پایین یخ میزند و در دمای بالا بخار میشود. روغن موتور هم لاستیکهای داخل سیلندر را خراب میکند. پس فقط از مایع ترمز استاندارد استفاده میکنیم که روی قوطی آن نوشته شده است.
آیا کم شدن مایع ترمز همیشه نشانهٔ نشتی است؟
نه همیشه. با گذشت زمان و سایش لنتها، پیستونهای ترمز کمی جلوتر میروند و فضای بیشتری برای مایع نیاز میشود. در نتیجه سطح مایع پایین میرود. اما اگر خیلی ناگهانی کم شده باشد، حتماً جایی نشت دارد و باید توسط مکانیک بررسی شود.
چرا نباید درپوش مخزن را در گردوغبار باز کنیم؟
مایع ترمز رطوبت را به شدت جذب میکند. اگر گردوخاک یا آب وارد مخزن شود، مایع خاصیت خود را از دست میدهد و ممکن است در مسیر لولهها حباب هوا ایجاد شود. به همین دلیل همیشه مخزن را تمیز نگه دار و فقط با پارچهٔ تمیز درپوش را باز کن.
نکتهٔ پایانی:
مخزن مایع ترمز را هر ماه یک بار چک کن و سطح آن را بین دو خط نگه دار. اگر مایع کم بود، فقط از مایع ترمز استاندارد خودرو استفاده کن و هرگز رنگهای مختلف را با هم قاطی نکن. همچنین به خاطر داشته باش که مایع ترمز سمی و خورنده است، پس ریختن آن روی دست یا لباس خطرناک است و باید با دستکش کار کنی. این کار ساده، میتواند جان خودت و دیگران را در جاده نجات دهد.
