امکانات درمانی؛ از داروخانه تا بیمارستان
چهار رکن اصلی درمان
وقتی به پزشک مراجعه میکنیم، معمولاً یک نسخه برایمان مینویسد و ممکن است آزمایش یا عکسبرداری هم تجویز کند. اما پشت این کارهای ساده، یک سیستم بزرگ وجود دارد. این سیستم از چهار بخش درست شده است: پزشکان، داروها، تجهیزات و مراقبتها. هر کدام از این بخشها کار مخصوص خود را انجام میدهند و اگر یکی از آنها نباشد، درمان کامل نمیشود.
پزشکان با دانش خود بیماری را تشخیص میدهند و راه درمان را نشان میدهند. داروها به وسیلهی مواد مؤثرهای که دارند، با میکروبها یا مشکلات درون بدن مبارزه میکنند. تجهیزات پزشکی مثل دستگاه فشارخون، گوشی پزشکی، دستگاه سونوگرافی و امآرآی به پزشک کمک میکنند که بهتر ببیند و دقیقتر تشخیص بدهد. مراقبتهای پزشکی هم کار پرستاران و بهیاران است که در بیمارستان یا خانه از بیمار مواظبت میکنند، دارو را به موقع میرسانند و حال عمومی بیمار را چک میکنند.
| رکن درمان | نقش اصلی | نمونه در زندگی روزمره |
|---|---|---|
| پزشک | تشخیص بیماری و نوشتن نسخه | وقتی گلودرد داریم، پزشک با چک کردن گلو میگوید که عفونت داریم یا نه |
| دارو | مبارزه با عامل بیماری در بدن | شربت سرماخوردگی که تب را پایین میآورد یا پماد برای زخمهای سطحی |
| تجهیزات پزشکی | کمک به دید دقیقتر و اندازهگیری | دستگاه تبسنج، فشارسنج یا گوشی پزشکی که پزشک با آن صدای قلب را میشنود |
| مراقبتهای پزشکی | پرستاری و پیگیری حال بیمار | پرستاری که در بیمارستان هر چند ساعت یک بار تب بیمار را چک میکند |
وقتی خودمان بیمار میشویم
فرض کنید یک روز صبح با گلودرد و تب از خواب بیدار میشوید. مادرتان با دستگاه تبسنج، تب شما را اندازه میگیرد. اگر تب بالایی داشته باشید، شما را به مطب پزشک میبرد. پزشک با یک چوبباریک از گلوی شما نمونه میگیرد تا ببیند عفونت باکتریایی است یا ویروسی. اگر باکتریایی باشد، برای شما آنتیبیوتیک تجویز میکند. شما به داروخانه میروید و داروساز داروی شما را آماده میکند و توضیح میدهد که چند بار در روز باید آن را بخورید. بعد از چند روز، با خوردن مرتب دارو و استراحت، حال شما خوب میشود. این یک نمونهی ساده است از اینکه چطور همهی این امکانات در کنار هم به کار گرفته میشوند تا یک بیماری ساده درمان شود.
اما گاهی بیماریها جدیتر هستند. مثلاً ممکن است کسی تصادف کند و به بیمارستان برود. در بیمارستان، دستگاههای پیشرفتهتری مثل دستگاه اکسیژنرسانی، دستگاه ضربانساز یا دستگاه دیالیز وجود دارد. پرستاران و پزشکان به نوبت از بیمار مراقبت میکنند و داروهای قویتری به او میرسانند. در این شرایط، تجهیزات پیشرفته و مراقبتهای دقیق پرستاری، نقش حیاتی پیدا میکنند و جان بیمار را نجات میدهند.
سه پرسش چالشی
پاسخ: بعضی داروها عوارض جانبی دارند یا با داروهای دیگر تداخل میکنند. پزشک با توجه به سن، وزن و نوع بیماری شما، بهترین دارو را انتخاب میکند. مصرف خودسرانهی دارو میتواند به کبد یا کلیه آسیب بزند یا حتی بیماری را بدتر کند. به همین دلیل، داروخانهها بسیاری از داروها را فقط با نسخه میدهند.
پاسخ: گاهی بیماری درون بدن است و پزشک با چشم یا گوشی پزشکی نمیتواند آن را ببیند. مثلاً اگر استخوان دست شکسته باشد، فقط عکسبرداری نشان میدهد که شکستگی دقیقاً کجاست. یا اگر کسی درد شکم دارد، سونوگرافی به پزشک کمک میکند که سنگ کلیه یا مشکل کیسهی صفرا را ببیند. این دستگاهها مانند چشمهای قوی پزشک عمل میکنند و تشخیص را دقیقتر میکنند.
پاسخ: نه، خیر. بسیاری از بیماران پس از ترخیص از بیمارستان، هنوز نیاز به مراقبت دارند. مثلاً ممکن است کسی که عمل جراحی کرده، نتواند برای چند هفته کارهای روزمره را انجام دهد. در این مواقع، پرستاران یا بهیاران به خانهی آنها میروند و کارهایی مثل تعویض پانسمان، تزریق دارو یا چک کردن فشارخون را انجام میدهند. حتی در خانه، اگر یکی از اعضای خانواده مراقبتهای اولیه را بلد باشد، میتواند به بیمار کمک کند. بنابراین مراقبت فقط مختص بیمارستان نیست.
در این مقاله دیدیم که امکانات درمانی فقط یک پزشک و یک دارو نیست. یک شبکهی کامل از خدمات، تجهیزات، داروها و مراقبتها در کنار هم قرار گرفتهاند تا وقتی بیمار میشویم، بتوانیم به بهترین شکل درمان شویم. هر کدام از ما میتوانیم با یادگیری اطلاعات سادهای دربارهی سلامت، بهتر از خودمان و اطرافیانمان مراقبت کنیم. همچنین همیشه باید به خاطر داشته باشیم که استفادهی درست از این امکانات، یعنی مراجعه به موقع به پزشک، مصرف منظم دارو و گوش دادن به توصیههای پرستاران، ما را زودتر به سلامتی بازمیگرداند.
