بردهداری و انتقال اجباری: اسارت و جابهجایی انسانها برای بهرهکشی اقتصادی یا اجتماعی
اسارت و بهرهکشی؛ دو روی یک سکه
بردهداری یعنی شخصی، انسان دیگری را مانند یک وسیله یا حیوان در اختیار داشته باشد. برده حق ندارد خانه، خانواده یا شغل خود را انتخاب کند. او باید هر کاری که اربابش میگوید انجام دهد، حتی اگر بسیار سخت یا خطرناک باشد. در گذشته، بسیاری از مردم را در جنگها اسیر میکردند و سپس آنها را میفروختند. برخی نیز به دلیل بدهی یا فقر، خود یا فرزندانشان را به بردگی میدادند.
انتقال اجباری هم یعنی انسانها را به زور از محل زندگیشان جدا کنند و به جایی دور ببرند. این کار معمولاً برای این انجام میشد که نیروی کار ارزان به منطقهای دیگر ببرند یا مردم یک سرزمین را پراکنده کنند تا نتوانند علیه حکومت شورش کنند. برای نمونه، در دوران قدیم، گروههای بزرگی از مردم آفریقا را با کشتی به قارههای دیگر بردند و در مزرعهها و معدنها به کار اجباری گماردند.
مثالهایی از زندگی امروز و گذشته
شاید فکر کنید بردهداری فقط مربوط به هزاران سال پیش است، اما هنوز هم در برخی نقاط جهان، انسانها را به زور کار میگیرند. برای نمونه، بعضی کارگران در کارخانههای پوشاک یا مزارع، مجبورند روزهای طولانی کار کنند و در ازای آن غذای ناکافی دریافت میکنند. این وضعیت را «بردهداری نوین» مینامند.
فرض کنید در مدرسه، گروهی از دانشآموزان را مجبور کنند هر روز بعد از کلاس، حیاط مدرسه را تمیز کنند و در ازای آن هیچ تشویقی دریافت نکنند، حتی اگر خسته باشند یا تکلیف داشته باشند. این کار ناعادلانه است، زیرا آنها حق انتخاب ندارند. حالا این مثال را به هزاران کارگر در دنیای واقعی تعمیم دهید؛ آنها نه تنها تشویق نمیشوند، بلکه ممکن است کتک بخورند یا از خانوادهشان دور نگه داشته شوند.
نمونهٔ دیگر، کوچ اجباری خانوادهها به دلیل ساخت سد یا بزرگراه است. گاهی دولتها یا شرکتهای بزرگ، مردم یک روستا را مجبور میکنند خانههایشان را ترک کنند و به جای دیگری بروند، بدون اینکه جای مناسبی به آنها بدهند. این کار نیز نوعی انتقال اجباری محسوب میشود، زیرا انسانها را از ریشههایشان جدا میکند.
| ویژگی | بردهداری قدیم | بردهداری نوین |
|---|---|---|
| مالکیت قانونی | افراد را میفروختند و میخریدند | غیرقانونی است، اما پنهانی انجام میشود |
| دستمزد | هرگز پرداخت نمیشد | بسیار ناچیز یا اصلاً پرداخت نمیشود |
| محل کار | مزرعه، معدن، خانهٔ ارباب | کارخانه، کشاورزی، کار خانگی |
| راه فرار | بسیار سخت و خطرناک | ممکن است با کمک نهادهای حقوقی ممکن شود |
پرسشهای چالشی دربارهٔ آزادی و اجبار
پاسخ: لزوماً نه. بسیاری از بردهداران در جامعهٔ خود، انسانهای معمولی یا حتی خیر به حساب میآمدند. اما آنها در یک سیستم ناعادلانه بزرگ میشدند که بردهداری را عادی جلوه میداد. امروز میدانیم که هرگونه مالکیت انسان بر انسان، نادرست است، حتی اگر با نیت خوب انجام شود.
پاسخ: چون معمولاً با زور اسلحه، تهدید یا فریب انجام میشود. همچنین ممکن است مردم فکر کنند چارهای ندارند یا از تنبیه شدید میترسند. گاهی نیز آنقدر فقیر و گرسنه هستند که حاضرند هر جایی بروند تا زنده بمانند، اما این به معنای رضایت آنها نیست.
پاسخ: بله. در برخی کشورها، کودکان مجبورند در معدن، کارخانه یا خیابان کار کنند و در ازای آن غذای بسیار کمی دریافت میکنند. این کودکان حق رفتن به مدرسه و بازی کردن را ندارند. سازمانهای جهانی تلاش میکنند این کودکان را نجات دهند و به آنها آموزش بدهند.
