کوبا: جزیرهٔ سبز نیشکر در دل کارائیب
کوبا در یک نگاه: موقعیت، آبوهوا و محصول اصلی
کوبا در جنوب شرقی آمریکای شمالی و در محل تلاقی خلیج مکزیک و دریای کارائیب قرار گرفته است. این کشور از هزاران جزیره و جزیرهک تشکیل شده که بزرگترین آنها خود «کوبا» نام دارد. پایتخت آن «هاوانا» است که به خاطر معماری استعماری و موسیقی شادش شهرت جهانی دارد.
آبوهوای کوبا گرمسیری و دو فصل دارد: فصل خشک (از آبان تا اردیبهشت) و فصل بارانی (از خرداد تا مهر). همین گرما و بارندگی کافی، شرایط ایدهآلی برای رشد گیاه نیشکر فراهم کرده است. نیشکر گیاهی بلند و شیرین است که ساقهاش سرشار از قند طبیعی به نام «ساکارز» میباشد. کوباییها از سدهها پیش کشت نیشکر را آغاز کردند و امروز این محصول، ستون اصلی اقتصاد کشاورزی آنهاست.
در کوبا بیش از ۵۰۰ هزار هکتار زمین زیر کشت نیشکر قرار دارد و سالانه میلیونها تن نیشکر برداشت میشود. این کشور پس از برزیل و هند، یکی از صادرکنندگان بزرگ شکر در جهان به شمار میرود. اما جالب است بدانید که بیشتر شکر تولیدی کوبا به کشورهای دیگر صادر میشود و خود کوباییها از محصولات جانبی آن مانند ملاس برای تهیهٔ نوشیدنیهای محلی و الکل استفاده میکنند.
از مزرعه تا قندان: چگونه شکر به سفرهٔ ما میرسد؟
شاید برایتان جالب باشد که بدانید شکر سفیدی که روزانه در چای یا شیرینیها استفاده میکنید، مسیری طولانی را پشت سر میگذارد. در کوبا، کشاورزان نیشکر را با دست یا ماشینهای مخصوص از زمین جدا میکنند. سپس نیشکرها را به کارخانههای قند (که به آنها «انگلیوس» میگویند) میبرند. در آنجا، نیشکرها زیر غلتکهای سنگین له میشوند تا شیرهٔ آنها خارج شود.
شیرهٔ استخراج شده را حرارت میدهند تا آب آن تبخیر شود و شربت غلیظی به دست آید. سپس این شربت را سرد میکنند تا بلورهای ریز شکر تشکیل شوند. بلورها را از ملاس جدا کرده و پس از خشک کردن، شکر سفید آمادهٔ بستهبندی میشود. جالب است بدانید که هر ۱۰ کیلوگرم نیشکر، حدود ۱ کیلوگرم شکر تولید میکند.
اما کاربرد نیشکر فقط به شکر ختم نمیشود. از ملاس (شربت قهوهای باقیمانده) برای تولید الکل، خوراک دام و حتی سرکه استفاده میشود. همچنین تفالهٔ نیشکر که «باگاس» نام دارد، در کوبا به عنوان سوخت زیستی برای تولید برق و گرما به کار میرود. به این ترتیب، تقریباً هیچ بخشی از نیشکر دور ریخته نمیشود.
| محصول جانبی | کاربرد اصلی | نمونهٔ مصرف روزمره |
|---|---|---|
| شکر سفید | شیرینکنندهٔ اصلی | چای، قهوه، شیرینیپزی |
| ملاس | تولید الکل و خوراک دام | شیرینیهای سنتی و نانهای محلی |
| باگاس (تفاله) | سوخت زیستی و کاغذسازی | تولید برق در کارخانهها |
پرسش و پاسخهای چالشی دربارهٔ کوبا و نیشکر
پاسخ: دلیل اصلی آن آبوهوای گرمسیری و خاک آتشفشانی حاصلخیز است. همچنین دولت کوبا سالها روی کشت نیشکر سرمایهگذاری کرده و کارخانههای مدرن احداث نموده است. ضمن اینکه نزدیکی به بازارهای بزرگ مانند آمریکا و کانادا، صادرات شکر را برایشان آسان کرده است.
پاسخ: کشت انبوه نیشکر میتواند باعث مصرف زیاد آب و کاهش تنوع زیستی شود. اما کوباییها با استفاده از باگاس به عنوان سوخت پاک، تا حدی این اثرات را جبران میکنند. همچنین بسیاری از مزارع به روش «کشت ارگانیک» روی آوردهاند تا از سموم شیمیایی کمتری استفاده کنند.
پاسخ: کوبا علاوه بر شکر، تنباکوی معروف خود را برای تولید سیگار برگ، همچنین نیکل، قهوه و مرکبات صادر میکند. اما نیشکر همچنان پرچمدار صادرات این کشور است و بیش از ۳۰ درصد درآمد ارزی کوبا را تأمین میکند.
