آمریکو وسپوس: دریانوردی که به یک قاره نام داد
از یک نقشهکش تا یک جهانگرد بزرگ
آمریکو وسپوس در سال ۱۴۵۴ میلادی در شهر فلورانس ایتالیا به دنیا آمد. او در خانوادهای اهل علم و نقشهکشی بزرگ شد و از همان جوانی به جغرافیا و ستارهشناسی علاقه داشت. وسپوس در ابتدا به عنوان یک کارمند بانک مشغول به کار شد، اما اشتیاق او به دریا و کشف سرزمینهای ناشناخته، او را به سمت سفرهای اکتشافی کشاند. او در اواخر دههٔ ۱۴۹۰ میلادی به اسپانیا رفت و سپس به پرتغال، تا بتواند در سفرهای دریایی شرکت کند. وسپوس در مجموع دستکم دو سفر مهم به سواحل شرقی آمریکای جنوبی انجام داد و در طی آنها، مشاهدات دقیقی از خط ساحلی، ستارگان آسمان جنوبی و زندگی بومیان آن منطقه ثبت کرد.
او به جای اینکه فکر کند به هند یا آسیا رسیده است، با توجه به طول خط ساحلی و فاصلهٔ بسیار زیاد از اروپا، به این نتیجه رسید که این سرزمینها، قارهای تازه و ناشناخته هستند. وسپوس در نامههای خود به دوستانش در اروپا، این سرزمینها را «جهان نو» نامید. این نامهها به سرعت در میان نقشهکشان و جغرافیدانان اروپایی پخش شد و دیدگاه آنان را دربارهٔ شکل جهان به کلی دگرگون کرد.
اگر نام او نبود، امروز چه میگفتیم؟
شاید برایتان جالب باشد که بدانید کریستف کلمب، سالها پیش از وسپوس به قارهٔ آمریکا رسیده بود، اما او تا پایان عمر فکر میکرد که به جزایر شرق آسیا (هند) سفر کرده است. برعکس، وسپوس با شواهد علمی و محاسبات خود نشان داد که این سرزمینها، بخشی از یک قارهٔ بزرگ و ناشناخته هستند. به همین دلیل، یک نقشهکش آلمانی به نام مارتین والدسیمولر، وقتی نقشهٔ جدیدی از جهان کشید، نام «آمریکا» را روی آن سرزمین گذاشت تا از وسپوس قدردانی کند. این نخستین باری بود که نام یک انسان زنده، بر روی قارهای بزرگ گذاشته میشد.
امروزه اگر به یک کرهٔ جغرافیایی نگاه کنید، میبینید که آمریکای شمالی و جنوبی هر دو این نام را دارند. میتوانید این موضوع را مثل نامگذاری یک خیابان یا یک مدرسه به نام یک شخصیت مهم در شهر خودتان تشبیه کنید. تنها تفاوت این است که اینجا، یک قارهٔ کامل به افتخار یک دریانورد نامگذاری شده است.
| دریانورد | نتیجهگیری او | تأثیر بر نقشه |
|---|---|---|
| کریستف کلمب | فکر میکرد به سواحل آسیا رسیده است | نقشهها را تغییر نداد |
| آمریکو وسپوس | ثابت کرد که یک قارهٔ تازه است | نام «آمریکا» روی نقشهها قرار گرفت |
پرسشهای چالشی دربارهٔ آمریکو وسپوس
پاسخ: زیرا وسپوس نخستین کسی بود که به روشنی اعلام کرد این سرزمینها، قارهای جدید هستند و نه بخشی از آسیا. او با ارائهٔ مدارک و محاسبات دقیق، توانست دیگران را قانع کند. درست مثل وقتی که شما در یک گروهبندی مدرسه، با دلیل و مدرک، نظر خود را به دیگران ثابت میکنید.
پاسخ: خیر. او هرگز درخواست نکرد که نامش بر روی قاره گذاشته شود. این کار توسط یک نقشهکش آلمانی انجام شد که تحت تأثیر نوشتههای وسپوس قرار گرفته بود. یعنی او به خاطر کار علمیاش، بدون اینکه خودش بداند، ماندگار شد. شبیه به وقتی که یک دانشآموز در مدرسه، طرحی زیبا میکشد و بعد مدیر مدرسه، آن را به نام او در راهرو نصب میکند.
پاسخ: گزارشهای تاریخی نشان میدهد که وسپوس نسبت به بسیاری از دریانوردان دیگر، رفتار محترمانهتری با بومیان داشت و در نوشتههایش از فرهنگ و آداب آنها با کنجکاوی و احترام یاد کرده است. اما باید به یاد داشته باشیم که دوران استعمار، دورهٔ پیچیدهای بود و رفتار همهٔ اروپاییها با بومیان یکسان نبود.
جمعبندی: آمریکو وسپوس، یک دریانورد و نقشهکش ایتالیایی بود که با سفرهای خود به آمریکای جنوبی و نوشتن نامههای علمی، ثابت کرد سرزمینهای تازهیافته، قارهای جدید هستند. به افتخار او، نام «آمریکا» بر روی این قاره گذاشته شد. داستان او نشان میدهد که گاهی یک مشاهدهٔ دقیق و یک گزارش علمی میتواند مسیر تاریخ را تغییر دهد و حتی نام یک فرد را برای همیشه بر روی کرهٔ زمین حک کند.
