دره: فرورفتگی کشیده میان ارتفاعات که بر اثر فرسایش یا عوامل زمینساختی شکل میگیرد
آشنایی با شکلگیری دره، انواع آن، نقش رودها و اهمیت درهها در طبیعت
چکیده
دره یکی از مهمترین ناهمواریهای زمین است که میان دو ارتفاع قرار دارد. بیشتر درهها در اثر جریان آب، یخ یا جابهجایی بخشهای پوسته زمین پدید میآیند. درهها محل عبور بسیاری از رودها هستند و در زندگی انسان، کشاورزی، راهسازی و شناخت ناهمواریهای زمین اهمیت فراوان دارند. آشنایی با ویژگیهای دره به دانشآموز کمک میکند تغییرات آرام و پیوسته سطح زمین را بهتر بشناسد.
ویژگیها و شکلگیری دره
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| جایگاه | میان دو کوه یا دو ارتفاع قرار میگیرد. |
| عامل پیدایش | فرسایش آب، یخ یا جابهجایی بخشهای پوسته زمین. |
| شکل | ممکن است باریک یا پهن و ژرف یا کمژرف باشد. |
بسیاری از رودها از میان درهها عبور میکنند، زیرا آب همیشه مسیرهای پایینتر را برای حرکت انتخاب میکند.
نمونهای از زندگی دانشآموز
اگر پس از بارندگی به حیاط مدرسه یا باغچه نگاه کنید، ممکن است ببینید آب باران در شیارهای کوچکی جریان پیدا میکند و به سمت پایین میرود. اگر این شیارها در مدت بسیار طولانی بزرگتر شوند، میتوانند نمونهای ساده برای درک شکلگیری دره باشند. در طبیعت نیز رودها در طول هزاران سال سنگها و خاک را جابهجا میکنند و مسیر خود را عمیقتر میسازند. به همین دلیل بسیاری از درهها در کنار رودها دیده میشوند. برخی جادهها نیز از میان درهها عبور میکنند، زیرا ساخت مسیر در این بخشها گاهی آسانتر از عبور از قلههای بلند است.
| ویژگی | دره باریک | دره پهن |
|---|---|---|
| شیب | بیشتر | کمتر |
| فضای کف دره | کم | بیشتر |
پرسشهای مفهومی
پرسش: بیشتر درهها چگونه به وجود میآیند؟
پاسخ: بیشتر آنها در اثر فرسایش آبهای جاری، یخ یا جابهجایی بخشهای پوسته زمین تشکیل میشوند.
پاسخ: بیشتر آنها در اثر فرسایش آبهای جاری، یخ یا جابهجایی بخشهای پوسته زمین تشکیل میشوند.
پرسش: چرا بسیاری از رودها از میان درهها عبور میکنند؟
پاسخ: زیرا آب به سوی بخشهای پایینتر حرکت میکند و دره مسیر مناسبی برای جریان آن است.
پاسخ: زیرا آب به سوی بخشهای پایینتر حرکت میکند و دره مسیر مناسبی برای جریان آن است.
پرسش: آیا همه درهها شکل یکسانی دارند؟
پاسخ: خیر. برخی باریک و ژرف هستند و برخی دیگر پهن و باز، زیرا عاملهای گوناگون در شکلگیری آنها نقش دارند.
پاسخ: خیر. برخی باریک و ژرف هستند و برخی دیگر پهن و باز، زیرا عاملهای گوناگون در شکلگیری آنها نقش دارند.
دره فرورفتگی کشیدهای میان ارتفاعات است که بیشتر بر اثر فرسایش یا جابهجایی بخشهای پوسته زمین پدید میآید. این ناهمواری مسیر بسیاری از رودها را تشکیل میدهد و در زندگی انسان، کشاورزی، راهسازی و شناخت تغییرات زمین اهمیت دارد. با شناخت ویژگیهای دره، درک ناهمواریهای زمین برای دانشآموز آسانتر و کاملتر میشود.