استقبال ایرانیان از اسلام
چرا ایرانیان به اسلام گرایش یافتند؟
پیش از اسلام، در جامعهٔ ایران، تفاوت های بزرگی بین مردم وجود داشت. برخی بسیار ثروتمند و قدرتمند بودند و بسیاری دیگر، زندگی سختی را میگذراندند. اسلام با پیام خود، این نابرابری را نادرست خواند و تأکید کرد که همهٔ انسانها در برابر خداوند یکسان اند. این پیام برای بسیاری از ایرانیان که از نابرابری خسته شده بودند، بسیار دلنشین بود. آنها در اسلام، نوید جامعهای را میدیدند که در آن، ارزش هر فرد به ۱ رفتار نیک و ۲ ایمان اوست، نه به ثروت یا نسب خانوادگیاش. به بیان دیگر، دین جدید به آنان امید داد تا بتوانند در سایهٔ آن، زندگی بهتری داشته باشند.
عدالت و برابری در زندگی روزمره
فرض کنید در مدرسه، معلمی با همهٔ دانشآموزان یکسان رفتار کند و به همه فرصت یکسانی برای یادگیری بدهد. این دقیقاً همان چیزی است که اسلام به دنبال آن بود. ایرانیان میدیدند که در اسلام، یک فرد معمولی میتواند به اندازهٔ یک فرد ثروتمند، ارزش داشته باشد و به او احترام گذاشته شود. این موضوع، مانند این است که در یک بازی گروهی، همهٔ اعضای تیم به یک اندازه مهم باشند و نقش آنها برابر باشد. همچنین، اسلام بر کمک به فقرا و نیازمندان بسیار تأکید داشت. این دستورات دینی، برای کسانی که در تنگدستی به سر میبردند، بسیار جذاب بود. آنها احساس میکردند که دین جدید، به دادِ آنها رسیده و از حقوقشان دفاع میکند.
پرسش و پاسخ دربارهٔ این گرایش
خیر، پذیرش اسلام یک فرایند تدریجی بود. برخی ایرانیان با شنیدن پیام عدالت و برابری، خیلی زود به اسلام گرویدند و برخی دیگر نیز به تدریج و پس از آشنایی بیشتر با آموزههای آن، به این دین روی آوردند. عدهای نیز بودند که دین پیشین خود را حفظ کردند.
چون در آن زمان، جامعه به دو گروه بسیار فقیر و بسیار ثروتمند تقسیم شده بود. بیشتر مردم از این نابرابری رنج میبردند. اسلام اعلام کرد که همهٔ انسانها مثل دندانههای یک شانه، برابرند و این پیام، امید بزرگی به دلهای آنها بخشید.
بله، بسیاری از ارزشهای اخلاقی اسلام مانند راستگویی، مهماننوازی و کمک به دیگران، با فرهنگ کهن ایرانیان همخوانی داشت. به همین دلیل، ایرانیان این ارزشها را به خوبی درک میکردند و با دل و جان آنها را میپذیرفتند.
به طور خلاصه، ایرانیان به دلیل پیام های روشنگرانهٔ اسلام دربارهٔ عدالت، برابری و ارزشهای والای اخلاقی، به این دین روی آوردند. آنها در اسلام، آیینی را یافتند که به کرامت انسانی اهمیت میداد و نویددهندهٔ جامعهای بود که در آن، نیکی و پاکی، ملاک برتری افراد است. این گرایش، نه تنها سرنوشت ایران را دگرگون کرد، بلکه به غنای فرهنگ و تمدن اسلامی نیز انجامید.