گاما رو نصب کن!

{{ number }}
اعلان ها
اعلان جدیدی وجود ندارد!
کاربر جدید

جستجو

پربازدیدها: #{{ tag.title }}

میتونی لایو بذاری!
نمونه سوال محتوای آموزشی آزمون آنلاین پرسش و پاسخ درسنامه آموزشی مدرسه‌یاب معلم‌ها

زنجیره‌ی غذایی: رابطه‌ای که نشان می‌دهد هر جاندار غذای خود را از چه چیزی به دست می‌آورد.

بروزرسانی شده در: 20:35 1405/04/2 مشاهده: 56     دسته بندی: کپسول آموزشی

زنجیره‌ی غذایی: از خورشید تا بشقاب غذا

نشان می‌دهد که هر جاندار برای زنده ماندن، چه چیزی می‌خورد و انرژی خود را از کجا می‌گیرد.
در طبیعت، همه‌ی جانداران برای رشد و فعالیت به انرژی نیاز دارند. این انرژی در یک مسیر مشخص از یک جاندار به جاندار دیگر منتقل می‌شود. به این مسیر، زنجیره‌ی غذایی می‌گویند. سه کلیدواژه‌ی مهم در این مبحث عبارتند از: تولیدکننده، مصرف‌کننده و تجزیه‌کننده.

بازکننده‌های اصلی زنجیره

هر زنجیره‌ی غذایی از یک نقطه شروع می‌شود. آن نقطه، گیاهان هستند. گیاهان با کمک نور خورشید، آب و هوا، غذای خود را می‌سازند. به همین دلیل به آنها تولیدکننده می‌گوییم. پس از گیاهان، جانورانی که از گیاهان تغذیه می‌کنند، مصرف‌کننده‌ی اول نام دارند. مانند ملخ که برگ می‌خورد. سپس جانورانی که ملخ را می‌خورند، مصرف‌کننده‌ی دوم هستند، مثل مرغابی که ملخ می‌خورد. در نهایت، وقتی جانداران می‌میرند، تجزیه‌کننده‌ها مانند کرم‌های خاکی و قارچ‌ها، پیکر آنها را به خاک تبدیل می‌کنند و دوباره به گیاهان کمک می‌کنند.
نوع موجود نمونه منبع غذا
تولیدکننده گندم، درخت سیب نور خورشید، آب و هوا
مصرف‌کنندهٔ اول گاو، کرم ابریشم گیاهان
مصرف‌کنندهٔ دوم روباه، ماهی جانوران گیاه‌خوار
تجزیه‌کننده قارچ، باکتری لاشهٔ جانداران

چطور زنجیره را در حیاط خانه یا مدرسه ببینیم؟

اگر در باغچه‌ی خانه یک بوته‌ی گل کاشته باشید، این بوته یک تولیدکننده است. ممکن است یک کفشدوزک روی آن بنشیند و از شته‌هایی که روی برگ هستند، تغذیه کند. در اینجا کفشدوزک مصرف‌کننده‌ی دوم است (چون شته مصرف‌کننده‌ی اول است که از شیره‌ی گیاه می‌خورد). سپس پرنده‌ای می‌آید و کفشدوزک را می‌خورد. پرنده مصرف‌کننده‌ی سوم است. حتی در کیف غذای خودتان هم زنجیره را می‌بینید: نانی که از گندم درست شده (گندم تولیدکننده است) یا پنیر که از شیر گاو به دست آمده (گاو مصرف‌کننده‌ی اول). بنابراین زنجیره‌ی غذایی فقط در جنگل و بیابان نیست؛ در زندگی روزمره‌ی ما هم جریان دارد.

پرسش‌هایی که ذهن را به چالش می‌کشند

پرسش

اگر تعداد یک گونه در زنجیره کم شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

پاسخ

زنجیره به هم می‌ریزد. مثلاً اگر ملخ‌ها کمتر شوند، مرغابی‌ها غذای کمتری دارند و تعدادشان کم می‌شود. همچنین گیاهان بیشتر رشد می‌کنند چون کمتر خورده می‌شوند. این تغییرات مثل یک دومینو، همه‌ی حلقه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

پرسش

چرا زنجیره با گیاه شروع می‌شود و با یک جانور درنده تمام نمی‌شود؟

پاسخ

چون گیاهان تنها موجوداتی هستند که می‌توانند انرژی خورشید را به غذای قابل استفاده تبدیل کنند. پس همیشه اولین حلقه، یک گیاه است. در انتهای زنجیره هم ممکن است یک جانور درنده باشد، اما بعد از مرگ آن، تجزیه‌کننده‌ها کارشان را شروع می‌کنند و دوباره مواد را به خاک برمی‌گردانند تا چرخه ادامه یابد.

پرسش

آیا انسان هم در یک زنجیره‌ی غذایی قرار دارد؟

پاسخ

بله، انسان هم مصرف‌کننده است. وقتی سبزیجات می‌خورد، مصرف‌کننده‌ی اول است و وقتی گوشت می‌خورد، مصرف‌کننده‌ی دوم یا سوم محسوب می‌شود. انسان هم پس از مرگ، توسط تجزیه‌کننده‌ها به خاک تبدیل می‌شود. پس ما هم بخشی از این چرخه‌ی بزرگ هستیم.

نکته‌ی پایانی
زنجیره‌ی غذایی یک مسیر ساده اما حیاتی در طبیعت است. با شناخت حلقه‌های آن، می‌فهمیم که همه‌ی جانداران به هم وابسته هستند. از یک برگ کوچک تا یک جانور بزرگ، همه در این شبکه نقش دارند. پس با درختان و گیاهان مهربان باشیم و زباله‌ها را در طبیعت رها نکنیم تا این زنجیره‌ها پاره نشوند و همه بتوانند به زندگی خود ادامه دهند.