سرزمین پست: ناحیهای کمارتفاعتر از زمینهای پیرامون
سرزمین پست چیست و چه گونههایی دارد؟
سرزمین پست به بخشی از سطح زمین گفته میشود که ارتفاع آن از منطقههای همجوار کمتر باشد. این نواحی معمولاً هموار یا نسبتاً هموار هستند و شیب چندانی ندارند. بر پایهٔ کتابهای جغرافیای پایه، سرزمینهای پست به سه دستهٔ اصلی بخش میشوند:
| گونهٔ سرزمین پست | ویژگیها | نمونه |
|---|---|---|
| جلگه | ناحیهٔ هموار کنار دریا یا رودخانه با خاک حاصلخیز | جلگهٔ خوزستان |
| دشت | زمین پهناور و نسبتاً هموار در خشکی | دشت کویر |
| گودال | فرورفتگی طبیعی که از همهٔ sides پایینتر است | گودال قمرود |
این سرزمینها معمولاً از راه رسوبگذاری رودخانهها یا فرسایش کوهستانها به وجود میآیند. آبهای روان، ذرات خاک و شن را از بلندیها به پاییندست میآورند و در نواحی پست انباشته میکنند. به همین دلیل، بسیاری از سرزمینهای پست، خاکی بسیار خوب برای کشاورزی دارند.
سرزمین پست در زندگی روزمرهٔ ما
شاید باور نکنید، اما هر روز با نمونههایی از سرزمین پست روبرو هستیم. زمینِ بازی مدرسه که نسبت به خیابان اصلی پایینتر است، یک سرزمین پست کوچک به شمار میرود. یا وقتی در اتوبوس به حومهٔ شهر میروید و ناگهان زمین پایینتر میآید، در واقع وارد یک ناحیهٔ پست شدهاید.
یکی از نمونههای بسیار مهم، جلگههای زراعی هستند. بسیاری از برنجزارها و مزرعههای گندم در سرزمینهای پست جای دارند، زیرا آب در این نواحی به راحتی جمع میشود و خاک آن برای رشد گیاهان بسیار مناسب است. همچنین، بیشتر شهرهای بزرگ در کنار رودخانهها و روی سرزمینهای پست ساخته شدهاند، چون دسترسی به آب و زمین هموار، زندگی را آسانتر میکند. برای نمونه، شهر تهران اگر چه در دامنهٔ کوه قرار دارد، ولی بخشهای جنوبی آن روی دشت نسبتاً پستی گسترش یافته است.
چالشهای مفهومی دربارهٔ سرزمین پست
پاسخ: نه، دریاچهها و دریاها بخشی از آبهای کرهٔ زمین هستند، نه خشکی. سرزمین پست به خشکیهایی گفته میشود که از پیرامون خود پایینترند. ولی کف دریاچه یا دریا که زیر آب قرار دارد، از دید جغرافیای طبیعی، پایینترین نقطهٔ پوستهٔ زمین است.
پاسخ: اگر سرزمین پست در منطقهای خشک و کمباران قرار بگیرد و آب کافی به آن نرسد، خاک آن شور و بیابانی میشود. دشت کویر در ایران نمونهٔ خوبی از این حالت است، یعنی سرزمینی پست که به دلیل کمبود آب، به کویر تبدیل شده است.
پاسخ: نه، گاهی سرزمینهای پست کمی تپهماگوش یا موجدار هستند. اما در کل، شیب آنها از سرزمینهای مرتفع بسیار کمتر است. برای نمونه، دشتهای پست ممکن است دارای تپههای کوچک و درههای کوتاهی باشند که ارتفاع آنها از زمینهای اطراف کمتر است.
