آثار موزهای؛ گنجینههای کهن در ویترین تاریخ
گوناگونی اشیای تاریخی در موزه
در موزهها میتوانی انواع گوناگونی از آثار تاریخی را ببینی. هر کدام از این اشیا جنس و کاربردی ویژه داشتهاند. برای نمونه، آثار سنگی مانند کتیبهها و مجسّمهها، اغلب برای ثبت رویدادهای مهم یا بزرگداشت پادشاهان و قهرمانان ساخته میشدند. برخی از این سنگها هزاران سال پیش تراشیده شدهاند و هنوز هم پابرجا هستند.
ظرفهای سفالی و خمرهها از دیگر اشیای پرماجرا در موزه هستند. سفالگران قدیم با دستان خود، کوزه و کاسه و خمره میساختند و روی بعضی از آنها نقشهای زیبایی از گلها، پرندهها یا داستانهای کهن میکشیدند. جالب است بدانی که خمرهها برای نگهداری غلات، روغن یا آب به کار میرفتند، درست مثل یخچال و کابینت امروزیِ ما!
همچنین اشیای فلزّی و زیورآلات مانند گردنبندها، دستبندها، سنجاقها و ظروف برنجی و مفرغی، نشان از هنر فلزکاری و سلیقهٔ مردم در دورانهای گذشته دارند. این اشیا گاهی با سنگهای قیمتی تزیین میشدند و نشان میدادند که صاحبشان چه جایگاهی در جامعه داشته است.
آثار موزهای در زندگی روزمرهٔ ما
شاید با خودت بگویی این اشیای قدیمی به زندگی امروز ما چه ربطی دارند؟ خب، فرض کن که داری با دوستت توی حیاط مدرسه آشغالی پیدا میکنی، مثلاً یک تهبطری یا یک قاشق پلاستیکی شکسته. اگر هزار سال بعد، کسی آن را پیدا کند، چه فکری دربارهٔ ما میکند؟ شاید فکر کند که ما همیشه از این چیزها استفاده میکردیم! به همین ترتیب، ظرف سفالی که مادر بزرگمان در آن آشپزی میکرد یا گوشوارهای که مادربزرگ به گوش داشت، برای نوههایش یک اثر تاریخیِ دوستداشتنی است.
وقتی به موزه میروی و یک مجسّمهٔ سنگی را میبینی، درست مثل این است که با یک پیامرسان از گذشته روبرو شدهای. این مجسّمه به تو میگوید که مردم آن زمان چه نوع لباسهایی میپوشیدند، چه مدل موهایی داشتند و حتی چه ابزارهایی برای کارهای روزانه به کار میبردند. به این ترتیب، آثار موزهای پلی هستند میان ما و نیاکانمان.
| نوع اثر | جنس | کاربرد در گذشته | نمونهٔ امروزی |
|---|---|---|---|
| مجسّمه و کتیبه | سنگ | بزرگداشت پادشاهان و ثبت وقایع | تندیسهای یادبود در میدان شهر |
| کوزه و خمره | سفال | نگهداری آب، روغن و غلات | بطریهای آب و ظروف پلاستیکی |
| زیورآلات | فلز (طلا، نقره، مفرغ) | آرایش و نشان دادن جایگاه اجتماعی | گردنبند و ساعت مچی |
پرسشهای چالشی دربارهٔ آثار موزهای
پاسخ: این مجسّمهها گاهی در اثر زلزله، جنگ یا گذشت زمان آسیب دیدهاند. همچنین ممکن است افراد سودجو برای فروش قطعات آنها را شکسته باشند. اما موزهداران با دقت، این آثار را مرمت میکنند تا دوباره به شکل اولیهشان نزدیک شوند.
پاسخ: نه، برخی از ظروف سفالی کاربری تزیینی یا آیینی داشتهاند. مثلاً کاسههایی با نقشهای اساطیری پیدا شده که احتمالاً در مراسم مذهبی یا جشنها به کار میرفتهاند، درست مثل بشقابهای تزیینی که امروز بعضیها در قفسهٔ آشپزخانه میگذارند.
پاسخ: وقتی به موزه میروی، نباید به اشیا دست بزنی یا از نور فلاش دوربین استفاده کنی، چون این کارها به مرور زمان به آنها آسیب میزند. همچنین اگر در خانه یا حیاط، شیء قدیمی پیدا کردی، آن را به موزه یا سازمان میراث فرهنگی خبر بده تا از آن نگهداری شود.
