گونه و گونهٔ بومی
آشنایی با گونههای زنده، ویژگیهای مشترک و جاندارانی که تنها در یک سرزمین زندگی میکنند.
در طبیعت جانداران بسیار گوناگونی زندگی میکنند. دانشمندان برای شناخت بهتر آنها از مفهوم گونه استفاده میکنند. همچنین بعضی جانداران تنها در یک ناحیه از جهان یافت میشوند که به آنها گونهٔ بومی گفته میشود. در این مقاله با مفهوم گونه، گونهٔ بومی، زیستگاه و اهمیت نگهداری از جانداران آشنا میشویم.
نکته: همهٔ جاندارانی که شبیه هم هستند یک گونه به شمار نمیآیند. برای قرار گرفتن در یک گونه، ویژگیهای مهم آنها باید بسیار نزدیک و همانند باشد.
گونه و گونهٔ بومی چیست؟
گونه
گونهٔ بومی
زیستگاه
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| گونه | گروهی از جانداران با ویژگیهای بسیار نزدیک و همانند. |
| گونهٔ بومی | جانداری که به طور طبیعی فقط در یک سرزمین یا ناحیه یافت میشود. |
| زیستگاه | محلی که جاندار در آن زندگی میکند و نیازهایش را به دست میآورد. |
برای نمونه، همهٔ گنجشکهایی که ویژگیهای یکسان دارند در یک گونه قرار میگیرند. اما برخی گیاهان یا جانوران تنها در یک منطقهٔ مشخص از کشور یا جهان زندگی میکنند. به این جانداران گونهٔ بومی گفته میشود. اگر زیستگاه آنها آسیب ببیند، ممکن است شمارشان کم شود یا از بین بروند.
نمونههایی از زندگی روزمره
دانشآموزان هر روز با جانداران گوناگون روبهرو میشوند. در حیاط مدرسه ممکن است چند نوع پرنده دیده شود. هر یک از این پرندگان به گونهای مشخص تعلق دارند. همچنین در پارکها یا باغها میتوان گیاهان مختلفی را مشاهده کرد که هر کدام ویژگیهای ویژهٔ خود را دارند.
فرض کنید در سفر به یک ناحیهٔ طبیعی، راهنما توضیح میدهد که یک گیاه فقط در همان منطقه رشد میکند. در این حالت آن گیاه یک گونهٔ بومی به شمار میآید. شناخت این جانداران به ما کمک میکند تا از طبیعت بهتر نگهداری کنیم و از آسیب رساندن به زیستگاهها پرهیز کنیم.
| فایده | نمونه |
|---|---|
| شناخت طبیعت | تشخیص جانوران و گیاهان گوناگون |
| نگهداری از محیط زندگی | جلوگیری از آسیب به زیستگاه گونههای بومی |
پرسشهای چالشی
پرسش: آیا هر جانوری که کمی شبیه جانور دیگر باشد در همان گونه قرار میگیرد؟
پاسخ: خیر. شباهت ظاهری به تنهایی کافی نیست و باید ویژگیهای اصلی آنها بسیار نزدیک باشد.
پرسش: چرا گونههای بومی اهمیت دارند؟
پاسخ: زیرا بخشی از طبیعت ویژهٔ یک سرزمین هستند و از بین رفتن آنها باعث کاهش گوناگونی جانداران میشود.
پرسش: دانشآموزان چگونه میتوانند به نگهداری از گونههای بومی کمک کنند؟
پاسخ: با آسیب نزدن به طبیعت، پاکیزه نگه داشتن محیط و آشنا شدن با جانداران محل زندگی خود.
گونه به گروهی از جانداران با ویژگیهای نزدیک گفته میشود. گونهٔ بومی نیز جانداری است که به طور طبیعی فقط در یک ناحیه زندگی میکند. شناخت این مفاهیم به ما کمک میکند طبیعت را بهتر بشناسیم، ارزش زیستگاهها را درک کنیم و برای نگهداری از جانداران و محیط زندگی آنها مسئولانهتر رفتار کنیم.