بارش کوهستانی
چگونگی بالا رفتن هوای مرطوب، سرد شدن آن و پدید آمدن بارش در دامنههای کوه
بارش کوهستانی یکی از گونههای بارش است که در آن هوای مرطوب هنگام برخورد با کوه ناچار به بالا رفتن میشود. این هوا در ارتفاعهای بیشتر سرد میشود و بخار آب موجود در آن به قطرههای ریز آب یا بلورهای یخ تبدیل میگردد. سپس ابر تشکیل میشود و باران یا برف میبارد. کلیدواژههای مهم این موضوع شامل هوای مرطوب، کوه، سرد شدن و بارش هستند.
نکته: هرچه هوای مرطوب بیشتری به دامنهٔ کوه برسد، امکان تشکیل ابر و بارش نیز بیشتر خواهد بود.
مراحل شکلگیری بارش
شناخت روند بارش
| مرحله | توضیح |
|---|---|
| برخورد هوا با کوه | هوای مرطوب به دامنهٔ کوه میرسد و راهی جز بالا رفتن ندارد. |
| سرد شدن هوا | با افزایش ارتفاع، دمای هوا کاهش پیدا میکند. |
| تشکیل ابر و بارش | بخار آب به قطرههای آب تبدیل میشود و باران یا برف میبارد. |
نمونههای روزمره
اگر در یک روز بارانی به سوی ناحیهای کوهستانی سفر کرده باشید، ممکن است دیده باشید که ابرها بیشتر در اطراف قلهها و دامنهها جمع میشوند. این پدیده به دلیل بالا رفتن هوای مرطوب و سرد شدن آن رخ میدهد. همچنین در بسیاری از نواحی کوهستانی، مقدار بارش از زمینهای هموار اطراف بیشتر است. دانشآموزان میتوانند هنگام نگاه کردن به کوههای نزدیک شهر یا روستای خود، تجمع ابرها را در بخشهای بلندتر مشاهده کنند. در فصلهای سرد نیز همین فرایند میتواند باعث بارش برف روی ارتفاعات شود. به همین دلیل گاهی قلههای کوه سفیدپوش هستند، در حالی که در بخشهای پایینتر برف کمتری دیده میشود.
| محل | وضعیت معمول |
|---|---|
| دامنهٔ رو به باد | ابر و بارش بیشتر |
| پشت کوه | هوای خشکتر و بارش کمتر |
پرسشهای مهم
پرسش: چرا هوای مرطوب در کنار کوه بالا میرود؟
پاسخ: زیرا کوه مانند یک مانع طبیعی در مسیر حرکت هوا قرار میگیرد و هوا ناچار میشود به سمت بالا حرکت کند.
پاسخ: زیرا کوه مانند یک مانع طبیعی در مسیر حرکت هوا قرار میگیرد و هوا ناچار میشود به سمت بالا حرکت کند.
پرسش: چرا با بالا رفتن هوا، بارش به وجود میآید؟
پاسخ: چون هوا در ارتفاعات سردتر میشود و بخار آب موجود در آن به قطرههای آب تبدیل میگردد.
پاسخ: چون هوا در ارتفاعات سردتر میشود و بخار آب موجود در آن به قطرههای آب تبدیل میگردد.
پرسش: آیا همهٔ کوهها بارش کوهستانی ایجاد میکنند؟
پاسخ: خیر، وجود هوای مرطوب نیز لازم است. اگر هوا خشک باشد، ابر و بارش قابل توجهی تشکیل نمیشود.
پاسخ: خیر، وجود هوای مرطوب نیز لازم است. اگر هوا خشک باشد، ابر و بارش قابل توجهی تشکیل نمیشود.
بارش کوهستانی زمانی رخ میدهد که هوای مرطوب به کوه برسد و به سوی ارتفاعات بالا رود. این هوا در اثر سرد شدن، ابر ایجاد میکند و سپس باران یا برف میبارد. به همین دلیل بسیاری از مناطق کوهستانی بارش بیشتری دریافت میکنند. شناخت این فرایند به ما کمک میکند دلیل تفاوت آبوهوا در نواحی مختلف را بهتر درک کنیم.