همدلی، همدردی و همیاری: درک آسیبدیدگان و همراهی با آنان
تفاوت سه مفهوم در نگاه اول
شاید این سه کلمه شبیه به هم به نظر برسند، اما هرکدام کاربرد ویژهای دارند. وقتی دوستت مدادش را گم کرده و ناراحت است، اگر فقط به او بگویی «ناراحت نباش»، همدردی کردهای. اما اگر به یاد بیاوری که خودت هم قبلاً مدادت را گم کردهای و میدانی چه حسی دارد، همدلی کردهای. و اگر یکی از مدادهای اضافهات را به او قرض بدهی، همیاری کردهای.
| مفهوم | معنی ساده | مثال در مدرسه |
|---|---|---|
| همدلی | درک احساس دیگران از درون | یادآوری ترسی که در امتحان داشتی |
| همدردی | ابراز ناراحتی برای دیگری | گفتن «میدانم ناراحتی» به دوست |
| همیاری | کمک عملی برای رفع نیاز | تقسیم کردن خوراکی با دوست گرسنه |
کاربرد این مهارتها در زندگی روزمره
فرض کن همکلاسیات در زنگ ورزش زمین میخورد و زانویش خراش برمیدارد. همدلی یعنی به یاد بیاوری که خودت هم قبلاً چنین خراشی داشتی و میدانی که چقدر میسوزد. همدردی یعنی با حالت چهره و کلامت به او نشان دهی که برایش ناراحتی. همیاری یعنی دستش را بگیری و او را به آبدارخانه ببری تا زخمش را بشوید. یا وقتی دوستت ناهارش را جا گذاشته، همدلی یعنی یادآوری حس گرسنگی، همدردی یعنی گفتن «چه بد!» و همیاری یعنی نصف ساندویچت را با او تقسیم کنی.
در خانه نیز این مهارتها کاربرد دارند. وقتی مادرت خسته است، همدلی یعنی درک کردن اینکه یک روز طولانی داشته. همدردی یعنی گفتن «مادر جان، خسته نباشی». همیاری یعنی کمک کردن در چیدن سفره یا جمع کردن وسایلت بدون اینکه کسی به تو بگوید.
پرسشهای چالشی و پاسخهای ساده
نه! همدلی یعنی احساس دیگران را بفهمیم، نه اینکه حتماً نظرشان را بپذیریم. مثلاً ممکن است دوستت از معلمش ناراحت باشد، تو میتوانی ناراحتی او را درک کنی، اما همچنان فکر کنی که معلم حق داشته است.
گاهی فقط همدردی کردن کافی است. وقتی دوستت به خاطر مرگ ماهیاش ناراحت است، نمیتوانی ماهی را زنده کنی، اما میتوانی بگویی «میدانم چقدر دوستش داشتی» و کنارش بنشینی. این خودش نوعی همیاری عاطفی است.
بهترین راه این است که از خود آسیبدیده بپرسی: «چطور میتوانم کمکت کنم؟» یا به نیازهای ساده توجه کنی: آیا غذا میخواهد؟ آیا نیاز به آرامش دارد؟ آیا دوست دارد کسی حرفهایش را بشنود؟
در یک نگاه
همدلی، همدردی و همیاری سه پلهٔ مهربانی هستند. اول احساس دیگری را درک کن (همدلی)، بعد به او نشان بده که ناراحتیاش را میبینی (همدردی)، و در نهایت اگر توانستی، با یک کار ساده به او کمک کن (همیاری). حتی یک لبخند، یک بغل کردن، یا تقسیم کردن یک مداد میتواند دنیای کسی را عوض کند. به یاد داشته باش که همهٔ ما گاهی نیاز به کمک داریم و هیچکس نباید در سختی تنها بماند.