حقوق طبیعی انسان
حقوق طبیعی چیست و چند نمونه از آن
حقوق طبیعی، حقوقی هستند که نیازی نیست کسی به ما بدهد. چون ما انسان به دنیا آمدهایم، این حقوق را داریم. مثلاً حق زندگی یعنی هیچ کس حق ندارد جان ما را به خطر بیندازد. حق کرامت یعنی کسی نباید ما را مسخره کند یا تحقیر نماید. حق آزادی یعنی میتوانیم نظر خودمان را بگوییم و کارهای درست را انتخاب کنیم. حق استفادهٔ درست از نعمتهای الهی یعنی مثلاً نعمت آب و هوا و خوراک را هدر ندهیم و به دیگران هم برسد.
| حق طبیعی | معنی ساده | مثال در مدرسه یا خانه |
|---|---|---|
| زندگی | امنیت جان و سلامت | کسی حق ندارد تو را کتک بزند یا به خیابان خطرناک بفرستد. |
| کرامت | احترام و شخصیت | هیچکس نباید تو را با لقب بد صدا کند یا جلوی دیگران خجالتت بدهد. |
| آزادی | انتخاب در چارچوب درست | میتوانی دوستت را خودت انتخاب کنی، یا نظرت را در کلاس بگویی. |
| بهرهوری درست از نعمتها | اسراف نکردن و تقسیم منصفانه | آبی که برای خوردن میریزی، اگر زیاد بیاید اسراف است. خوراکی را با خواهرت تقسیم کن. |
این حقوق در زندگی روزمرهٔ تو چگونه دیده میشود؟
فرض کن صبح در صف ناهار مدرسه ایستادهای. اگر کسی هلات دهد تا نوبت تو را بگیرد، حق کرامت و آزادی تو را نادیده گرفته است. یا وقتی در حیاط توپ میزنی، اگر دیگری عمداً به تو توپ پرتاب کند که آسیب ببینی، به حق زندگی تو بیاحترامی کرده است. حق استفادهٔ درست از نعمتها هم یعنی مثلاً وقتی میز ناهار را تمیز نگه میداری و غذا را دور نمیریزی، به این حق احترام گذاشتهای. حتی وقتی در گروه دوستانت به کسی که عینک دارد میخندی، کرامت او را از بین بردهای. حفظ این حقوق، دنیا را برای همهٔ انسانها آرامتر میکند.
چند سؤال چالشی برای فکر کردن
پاسخ: بله. حتی اگر اشتباه کرده باشد، کرامت انسانیاش از بین نمیرود. یعنی نباید او را کتک زد یا مسخره کرد. اما میتوان برای اشتباهش تنبیه مناسب (مثل محرومیت از بازی) در نظر گرفت.
پاسخ: نه. آزادی تا جایی است که به حقوق دیگران صدمه نزند. مثلاً آزادی نداری با فریاد زدن در کتابخانه مزاحم دیگران شوی، زیرا آنان حق دارند در آرامش درس بخوانند.
پاسخ: خیر. نعمتها شامل آب، هوا، برق، مدرسه، خانواده و حتی دوستان خوب هم میشود. استفادهٔ درست یعنی درِ شیر آب را باز نگذاری، کاغذها را دو رو بنویسی، و به وسایل مدرسه احترام بگذاری.