بخشهایی از هویت که خودمان انتخابشان نمیکنیم
کدام بخشهای هویت دست ما نیست؟
| ویژگی تغییرناپذیر | یعنی چه؟ | یک مثال ساده |
|---|---|---|
| خانواده | پدر، مادر، خواهر، برادر، پدربزرگ و مادربزرگ | تو نمیتوانی انتخاب کنی در کدام خانه به دنیا بیایی |
| محل تولد | شهری که در آن به دنیا آمدهای | فرقی نمیکند در تهران به دنیا آمدهای یا یک روستای دورافتاده |
| تاریخ و فصل تولد | روز، ماه و سالی که به دنیا آمدهای | بعضیها متولد بهارند، بعضی در زمستان؛ این را تو انتخاب نکردهای |
| زبان مادری | اولین زبانی که در خانه یاد میگیری | فارسی، ترکی، کردی، گیلکی یا هر زبان دیگر |
همانطور که در جدول دیدی، این ویژگیها را هیچ کس از ما نپرسیده است. ما نقشی در انتخاب خانواده، شهر تولد، فصل تولد یا زبان مادری خود نداشتهایم. به این قسمتهای هویت، «بخشهای تغییرناپذیر» میگوییم. برای نمونه، علی متولد ۱۵ مهر در شهر رشت است و زبان مادری او گیلکی است. او نمیتوانست این چیزها را عوض کند، ولی میتواند به آنها افتخار کند.
در زندگی روزمره کجا با این موضوع روبرو میشویم؟
هر روز در مدرسه نمونههایی از این ویژگیها را میبینی. مثلاً وقتی از دوستانت میپرسی «تولدت کِی است؟» یا «اهل کجایی؟»، آنها جوابی میدهند که خودشان انتخاب نکردهاند. یا وقتی در کلاس درس، معلم از دانشآموزان میخواهد دربارهی غذای محلی شهرشان صحبت کنند، بعضی از بچهها از غذاهای شمال ایران میگویند و بعضی از غذاهای جنوب. هیچ کس غذای محلی شهرش را انتخاب نکرده، اما این بخشی از هویت اوست. نکته حتی نامی که پدر و مادر برایت گذاشتهاند هم جزو همین بخشهاست. تو در انتخاب اسم خودت نقشی نداشتی، ولی حالا این اسم بخشی از وجود تو شده است.
چند پرسش و پاسخ چالشی
پرسش ۱: آیا میشود این ویژگیها را عوض کرد؟ مثلاً کسی محل تولدش را تغییر بدهد؟
پاسخ: نه. تو نمیتوانی جایی که به دنیا آمدهای را عوض کنی. حتی اگر بعدها به شهر دیگری نقل مکان کنی، باز هم «محل تولد» همان شهر اول باقی میماند. این بخش از هویت هرگز تغییر نمیکند.
پرسش ۲: اگر کسی به خانوادهی خود افتخار نکند، چه؟
پاسخ: گاهی ممکن است از بعضی رفتارهای خانواده ناراحت باشی. اما خانواده هنوز بخشی از هویت توست. میتوانی سعی کنی جنبههای خوب آن را ببینی. حتی میتوانی با بزرگترها حرف بزنی و احساس خود را بگویی. قبول کردن این بخش از هویت به آرامش تو کمک میکند.
پرسش ۳: چرا بعضی از بچهها از لهجهٔ خود خجالت میکشند؟
پاسخ: چون فکر میکنند لهجهٔ آنها با بقیه فرق دارد و شاید مسخره شوند. اما حقیقت این است که لهجه نشانهٔ تنوع فرهنگی و زیبایی است. همان طور که گلها رنگهای مختلف دارند، لهجهها هم متفاوتاند و هر کدام ریشه در تاریخ و سرزمینی دارند.
? آنچه باید به خاطر بسپاریم:
همهی ما ویژگیهایی داریم که خودمان انتخاب نکردهایم: خانواده، شهر تولد، زبان مادری، تاریخ تولد و حتی رنگ چشم و مو. این بخشها هرگز از هویت ما جدا نمیشوند. به جای آنکه از آنها ناراحت باشیم، میتوانیم آنها را بپذیریم و به عنوان بخشی از گنجینهٔ وجود خود به آنها احترام بگذاریم. هیچ کس شبیه تو نیست و این ارزشمند است.