ارزشگذاری: چطور بفهمیم یک چیز چقدر مهم است؟
ارزشگذاری یعنی چه و چه معیارهایی دارد؟
ارزشگذاری یعنی اینکه برای یک چیز، چندتا معیار تعیین کنیم و بعد ببینیم آن چیز هرکدام از معیارها را چقدر دارد. فرض کن میخواهی بین دو بازی ویدیویی یکی را انتخاب کنی. معیارهای تو میتواند اینها باشد: «چقدر باحال است؟»، «چقدر دوستانم دارند بازی میکنند؟»، «چقدر زمان میبرد؟». بعد به هرکدام از معیارها از عدد ۱ تا ۵ امتیاز میدهی. بازیای که امتیاز بیشتری بیاورد، برای تو ارزش بیشتری دارد.
| نوع ارزشگذاری | معنی | مثال برای دانشآموز |
|---|---|---|
| ارزشگذاری عددی | به هر معیار یک عدد میدهیم | امتیاز ۴ از ۵ برای خوشمزگی میانوعده |
| ارزشگذاری مقایسهای | چیزها را مستقیم با هم مقایسه میکنیم | این مداد از آن مداد بهتر مینویسد، پس ارزشش بیشتر است |
ارزشگذاری در تصمیمهای روزمرهٔ تو
هر روز داری ارزشگذاری میکنی! مثلاً وقتی میخواهی تکالیفت را بکنی، بین تماشای تلویزیون و انجام دادن مشق، یکی را ارزشمندتر انتخاب میکنی. معیارهای تو اینهاست: نمرهٔ فردا، ناراحتی پدر و مادر، و لذت تماشا. اگر انجام تکلیف را ارزشمندتر بدانی، اول مشقهایت را انجام میدهی. یا در خرید یک خودکار رنگی، معیارهایی مثل زیبایی، نرمی نوک و ماندگاری جوهر را در نظر میگیری. به این کار «سنجش ارزش» میگویند.
چند سؤال چالشی دربارهٔ ارزشگذاری
پرسش ۱: آیا ارزش یک اسباببازی فقط به قیمت آن در فروشگاه وابسته است؟
پاسخ: نه! ارزش میتواند به خاطرهها هم وابسته باشد. مثلاً یک توپ کهنه که با دوستت کلی بازی کردهای، برای تو ارزش بیشتری از یک توپ نو و گرانقیمت دارد. چون معیار «خاطره» را هم اضافه میکنی.
پرسش ۲: اگر دو معیار با هم فرق داشته باشند، مثلاً یکی بگوید «این کتاب مفید است» و دیگری بگوید «این کتاب خستهکننده است»، تکلیف چیست؟
پاسخ: باید ببینی خودت کدام معیار را مهمتر میدانی. ارزشگذاری کاملاً شخصی است. گاهی باید از دیگران هم نظر بپرسی، اما تصمیم نهایی با خود توست.
پرسش ۳: چطور میتوانم ارزش یک کار گروهی را بسنجم؟
پاسخ: میتوانی معیارهایی مثل «همکاری بچهها»، «تقسیم عادلانهٔ کارها» و «نتیجهٔ نهایی» را امتیاز دهی. هر گروهی امتیاز بیشتری بیاورد، ارزشمندتر است. این کار در مدرسه خیلی به کارت میآید.