خودشناسی؛ قدم اول برای ساختن یک زندگی خوب
ویژگیها، تواناییها، هدفها، جایگاه و وظیفهی من در یک نگاه
خودشناسی یعنی اینکه بدانی دوست داری چه کاری انجام دهی، در چه کارهایی مهارت داری، دوست داری به چه چیزی برسی و در خانواده و مدرسه چه نقشی داری. این مقاله به تو کمک میکند با سه کلیدواژهٔ «ویژگیها»، «هدفها» و «وظیفه» بیشتر آشنا شوی.
ویژگیها، تواناییها و هدفها؛ سه بخش مهم خودشناسی
ویژگیها مانند مهربانی، صبوری یا شوخطبعی هستند. تواناییها کارهاییاند که در آنها خوبی؛ مثلاً خوب نقاشی کشیدن، سریع حل مسئله ریاضی کردن یا درست توپ زدن. هدفها چیزهایی هستند که میخواهی در آینده به دست بیاوری، مثل قبولی در رشتهٔ مورد علاقه یا یادگیری یک هنر جدید. هر دانشآموزی با شناخت این سه بخش میتواند تصمیمهای بهتری در زندگی بگیرد.
| مفهوم | معنی ساده | مثال از زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| ویژگی | رفتار همیشگی تو | وقتی دوستت ناراحت است، حرفش را گوش میدهی (همدلی) |
| توانایی | کاری که خوب انجام میدهی | در زنگ هنر قلممو را خوب دست میگیری و طرح زیبا میکشی |
| هدف | چیزی که میخواهی به آن برسی | میخواهی تا آخر سال کتاب داستان خودت را بنویسی |
جایگاه و وظیفه؛ نقش من در خانه و مدرسه
هر دانشآموزی در خانه جایگاه «فرزند» و در مدرسه جایگاه «دانشآموز» را دارد. به همین دلیل وظیفههایی بر دوش اوست. مثلاً وظیفهٔ تو در خانه میتواند مرتب کردن کیف یا کمک به سفره چیدن باشد. در مدرسه، وظیفهٔ تو گوش دادن به حرف معلم، انجام دادن مشقها و همکاری با همکلاسیهاست. وقتی بدانی چه وظیفههایی داری، راحتتر میتوانی وقت خود را بین بازی، درس و استراحت تقسیم کنی.
نکته اگر وظیفههایت را یادداشت کنی و هر روز یکی را کامل انجام دهی، کمکم احساس خوبی نسبت به خودت پیدا میکنی.
سه پرسش چالشی دربارهٔ خودشناسی
پرسش ۱: اگر در هیچ کاری خوب نباشم، باز هم باید خودم را بشناسم؟
بله. هر کسی لااقل در یک کار خوب است، شاید در آشپزی، شوخی کردن با دوستان، یا مراقبت از حیوانات. خودشناسی به تو کمک میکند همان یک کار خوب را پیدا کنی و روی آن بیشتر کار کنی.
بله. هر کسی لااقل در یک کار خوب است، شاید در آشپزی، شوخی کردن با دوستان، یا مراقبت از حیوانات. خودشناسی به تو کمک میکند همان یک کار خوب را پیدا کنی و روی آن بیشتر کار کنی.
پرسش ۲: آیا هدفم میتواند مثل بقیهٔ بچهها باشد؟
آره، اشکالی ندارد. خیلی از دانشآموزان دوست دارند فوتبالیست یا معلم شوند. مهم این است که هدف برای تو واقعی و دوستداشتنی باشد، نه اینکه فقط دیگران آن را دوست دارند.
آره، اشکالی ندارد. خیلی از دانشآموزان دوست دارند فوتبالیست یا معلم شوند. مهم این است که هدف برای تو واقعی و دوستداشتنی باشد، نه اینکه فقط دیگران آن را دوست دارند.
پرسش ۳: اگر خانوادهام انتظار وظیفهٔ زیادی از من داشته باشند، چه کنم؟
میتوانی با مهربانی با آنها گفتوگو کنی و بگویی که به زمان کافی برای درس و بازی هم نیاز داری. خودشناسی یعنی بدانی چه مقدار از توانت برای انجام وظیفهها کافی است.
میتوانی با مهربانی با آنها گفتوگو کنی و بگویی که به زمان کافی برای درس و بازی هم نیاز داری. خودشناسی یعنی بدانی چه مقدار از توانت برای انجام وظیفهها کافی است.
خودشناسی به تو کمک میکند نقاشی قشنگتری از زندگی خودت بکشی. با شناخت ویژگیها (مثل مهربانی)، تواناییها (مثل حل مسئله)، هدفها (مثل یادگیری یک مهارت)، جایگاه (فرزند یا دانشآموز بودن) و وظیفه (مرتب کردن اتاق یا انجام تکالیف) میتوانی روزهای شادتر و آرامتری داشته باشی. از همین امروز یک برگه بردار و به سه سؤال پاسخ بده: چه ویژگی خوبی داری؟ چه کاری را به خوبی انجام میدهی؟ چه وظیفهای در خانه بر عهده داری؟