سه حق اصلی هر همسایه: احترام، آرامش، امنیت
تصور کن یک ساختمان چهارطبقه هستی. همسایهٔ طبقهٔ پایین، همسایهٔ روبرویی و حتی همسایهٔ کناری. همهٔ ما در کنار هم زندگی میکنیم. پس باید سه حق را برای یکدیگر قائل شویم:
احترام: یعنی با همسایهها مؤدبانه سلام و احوالپرسی کنیم. اگر همسایه پیر است، به او کمک کنیم. صدایمان را خیلی بلند نکنیم. مثلاً وقتی توپ بازی میکنیم، نباید به در خانهٔ همسایه ضربه بزنیم.
آرامش: هر کسی دوست دارد بعد از یک روز طولانی در خانهٔ خود استراحت کند. اگر ما ساعت ۱۱ شب دوچرخهسواری کنیم یا موسیقی را با صدای خیلی زیاد پخش کنیم، آرامش همسایه را به هم میریزیم.
امنیت: یعنی همسایه احساس خطر نکند. مثلاً اگر در راه پله آب بریزی، ممکن است همسایهٔ کوچک یا پیر لیز بخورد و آسیب ببیند. یا اگر کفشهایت را جلوی در خانهات رها کنی، باعث زمینخوردن دیگران میشوی.
| رفتار درست با همسایه | رفتار نادرست با همسایه |
|---|---|
| سلام کردن با لبخند و پرسیدن احوال همسایه | سلام نکردن و بیتوجهی به همسایه |
| کمصدا بازی کردن در حیاط یا خانه | داد زدن، کوبیدن در و پخش صدای بلند |
| مراقب بودن در راهپله و حیاط تا کسی آسیب نبیند | گذاشتن وسایل در راه یا ریختن آب روی پلهها |
| کمک به همسایهٔ بیمار یا مسن در خرید نان | بیتوجهی به نیاز همسایه و مزاحمت برای او |
مثالهای ملموس از زندگی روزمرهٔ دانشآموزی
فرض کن تازه از مدرسه برگشتهای و خستهای. دوست داری کمی نقاشی بکشی یا تلویزیون ببینی. همسایهٔ طبقهٔ بالا بچهی کوچکی دارد که مدام توپ پرتاب میکند و صدای ضربه به زمین میآید. این کار آرامش تو را به هم میزند، درست مثل وقتی که تو در حیاط مدرسه با دوستانت سروصدا میکنی و معلم میگوید «آرامتر، کلاس دیگر در حال مطالعه است».
یک مثال دیگر: اگر همسایهات پاکت نامه را به جای صندوق پست، جلوی در بگذارد و تو آن را برداري و به او برگردانی، احساس امنیت و اعتماد میکند. اما اگر به وسایل همسایه دست بزنی یا آنها را جابجا کنی، ترس و ناراحتی در دلش میافتد. حتی گاهی یک کار کوچک مثل کوبیدن محکم در آپارتمان، باعث میشود همسایهی مسن بترسد.
یادمان باشد: همسایهها مانند اعضای یک خانوادهی بزرگ در یک محله هستند. اگر مریض شوند، به عیادتشان میرویم. اگر تعطیلات نوروز است و به سفر میروند، گیاه گلشان را آبیاری میکنیم. این کارها یعنی احترام گذاشتن به حق همسایه.
پرسش و پاسخهای چالشی برای فکر کردن
پرسش: آیا اگر همسایهی من اول سلام نکند، من هم نباید سلام کنم؟
پاسخ: نه! سلام کردن نشانهٔ شخصیت بزرگ توست. تو برای خدا و برای احترام به حق همسایه سلام میکنی، نه برای جواب گرفتن. گاهی همسایه حواسش نیست یا ناراحت است. تو با لبخند و سلام، دوستی را شروع کن.
پرسش: آیا میتوانم در کوچه با دوستانم فوتبال بازی کنم؟ ممکن است به ماشین همسایه آسیب بزند.
پاسخ: میتوانی بازی کنی اما باید جایی را انتخاب کنی که به اموال همسایه خطر نزند. مثلاً در زمین خاکی محله یا حیاط مدرسه. اگر توپت به شیشهٔ خانهٔ همسایه خورد، حتماً معذرتخواهی کن و اگر شکست، به پدر و مادرت بگو تا جبران کنند. حق همسایه یعنی مواظب مال او هم باشی.
پرسش: همسایهی ما هر شب تا دیروقت صدای تلویزیونش بلند است. من درس دارم و نمیتوانم بخوابم. چه کار کنم؟
پاسخ: اول با مهربانی به همسایه بگو: «ببخشید، صدای تلویزیون شما کمی بلند است و من درس دارم. خواهش میکنم کمی آرامتر کنید.» اگر جواب نداد، با کمک پدر و مادرت با او صحبت کن. هیچ وقت خودسرانه اقدام نکن (مثل قطع کردن برق). همیشه اولین راه، گفتگوی محترمانه است.
یک نگاه کلی: هر همسایهای، کوچک یا بزرگ، پیر یا جوان، حق دارد در خانهٔ خود احساس احترام، آرامش و امنیت کند. تو هم میتوانی با کارهای کوچک مثل سلام کردن، آرام بازی کردن، راه ندادن وسایل در راهپله و کمک به همسایهٔ بیمار، یک همسایهٔ خوب باشی. به یاد داشته باش: همان طور که تو دوست داری همسایههایت به تو احترام بگذارند، آنها هم همین انتظار را از تو دارند. پس از امروز، حق همسایه را جدی بگیر و در محلهی خودت یک قهرمان همسایهداری باش.
