مجید عمیق؛ مترجم داستان «زیر آسمان بزرگ» به فارسی
مترجم کیست و مجید عمیق چه کسی است؟
مترجم کسی است که یک نوشته را از زبانی به زبان دیگر برمیگرداند. فرض کن دوست داری یک بازی فکری جذاب را که از کشور دیگری آمده به دوستت یاد بدهی. اگر قوانین آن بازی را به فارسی برایش توضیح دهی، در واقع کار ترجمه را انجام دادهای. مجید عمیق هم چنین کاری کرده، اما با یک داستان بلند به نام «زیر آسمان بزرگ». او این داستان را از زبان اصلی به فارسی برگردانده تا ما دانشآموزان بتوانیم از خواندن آن لذت ببریم. کار مجید عمیق فقط کلمه به کلمه ترجمه کردن نبوده، بلکه او سعی کرده حس و حال داستان، شخصیتها و زیبایی جملهها را هم حفظ کند.
برای اینکه بهتر بفهمی، به کتاب فارسیِ کلاس خودت نگاه کن. گاهی شعری از شاعری قدیمی آمده که کلماتش سخت است. اگر معلم آن شعر را با زبان ساده برای تو توضیح دهد، شبیه کار یک مترجم عمل کرده است. تفاوت در این است که مجید عمیق، کل یک داستان خارجی را برای بچههای ایرانی مثل تو آماده کرده است.
گاهی مترجم تصمیم میگیرد اسم شخصیتها را تغییر ندهد تا داستان به فرهنگ اصلی خود نزدیک بماند. مجید عمیق در «زیر آسمان بزرگ» بیشتر نامها را همانگونه که در داستان اصلی بوده، حفظ کرده است.
چگونه «زیر آسمان بزرگ» به زندگی روزمرهٔ ما نزدیک است؟
فرض کن قرار است یک انشا دربارهٔ «بهترین روز مدرسه» بنویسی. دوستت انشایش را پر از کلمات قلمبهسلمبه مینویسد، اما تو ساده و روان از بازی در زنگ تفریح مینویسی. کدام یک را بچهها بیشتر دوست دارند؟ معمولاً آن نوشتهای را که ساده و صمیمی باشد. مجید عمیق هم در ترجمهٔ داستان «زیر آسمان بزرگ» همین کار را کرده است. او جملات طولانی و پیچیدهٔ متن اصلی را به جملات کوتاه و ساده تبدیل کرده تا هنگام خواندن، خسته نشوی و بتوانی خودت را جای شخصیت داستان بگذاری.
مثلاً اگر در داستان، شخصیت اصلی از رفتن به مدرسهٔ جدید نگران است، تو دقیقاً همان حس را در روز اول مدرسه تجربه کردهای. مترجم خوب مثل مجید عمیق، این حسها را با کلمات درست فارسی به تو منتقل میکند. پس وقتی «زیر آسمان بزرگ» را میخوانی، انگار نه یک داستان خارجی، بلکه قصهٔ یکی از همکلاسیهای خودت را میخوانی.
| ویژگی متن | در متن اصلی (سخت) | در ترجمهٔ مجید عمیق (روان) |
|---|---|---|
| طول جمله | جملههای بسیار بلند و پیچیده | جملههای کوتاه و خوشخوان |
| واژهها | واژههای کمیاب و دشوار | واژههای روزمره و آشنا |
| درک حس شخصیت | نیاز به دقت زیاد دارد | راحت و سریع حس میشود |
سه پرسش چالشی دربارهٔ کار مجید عمیق
پرسش ۱: آیا مترجم میتواند قسمتی از داستان را کم یا زیاد کند؟
پاسخ: خیر. مترجم وظیفه دارد داستان را همانطور که نویسنده نوشته، به زبان دیگر برگرداند. اگر چیزی را کم یا زیاد کند، دیگر آن داستان اصلی نیست. مجید عمیق هیچ جملهای را از «زیر آسمان بزرگ» حذف نکرده، فقط آن را به شکلی روان درآورده که برای ما قابل فهم باشد.
پرسش ۲: چرا نمیتوانیم خودمان متن اصلی را بخوانیم و به مترجم نیاز داریم؟
پاسخ: چون ممکن است زبان اصلی را بلد نباشیم یا حتی اگر کمی بلد باشیم، خواندن یک داستان بلند با کلمات سخت برایمان زمانبر و خستهکننده است. مترجم مثل پلی است که ما را به آن داستان وصل میکند بدون اینکه مجبور باشیم زبان جدید یاد بگیریم.
پرسش ۳: آیا همهٔ مترجمها مثل هم کار میکنند؟
پاسخ: نه. بعضی مترجمها فقط کلمه به کلمه ترجمه میکنند که نتیجه گاهی خشک و بیحس میشود. اما مترجمهای ماهر مثل مجید عمیق، به معنی جملهها توجه میکنند و سعی میکنند همان تأثیر را در فارسی ایجاد کنند. به همین دلیل است که خواندن کارهای مترجمهای خوب لذتبخشتر است.
نکات پایانی
مجید عمیق با ترجمهٔ روان و دوستداشتنیاش، داستان «زیر آسمان بزرگ» را به هدیهای برای نوجوانان ایرانی تبدیل کرده است. حالا تو میتوانی بدون سختی، با شخصیتهای آن داستان همسفر شوی و از ماجراهایشان لذت ببری. یادت باشد هر بار یک کتاب ترجمهشده را میخوانی، زحمت مترجمی مثل مجید عمیق را هم در آن میبینی. اگر روزی خواستی داستانی را از زبانی به زبان دیگر برگردانی، بدان که داری پلی میسازی میان فرهنگها و آدمها.
