مرغ آمین بلورین: جایزه نیما یوشیج و قیصر امینپور
نیما یوشیج و جایزهای به نام او
نیما یوشیج پدر شعر نو ایران است. او شیوهٔ تازهای در سرودن شعر به وجود آورد که شبیه حرف زدن معمولی مردم بود، اما باز هم وزن و آهنگ زیبایی داشت. جایزهٔ نیما یوشیج هر سال به بهترین کتابهای شعر داده میشود تا یاد او زنده بماند.
این جایزه یک مجسمهٔ کوچک بلورین دارد که شکل آن شبیه «مرغ آمین» است. مرغ آمین پرندهٔ خیالی و زیبایی است که نیما یوشیج در یکی از شعرهای معروفش به نام «مرغ آمین» از آن حرف زده است. شاید برای شما هم سؤال پیش بیاید که چرا شکل جایزه، مرغ است؟ چون در شعر نیما، این پرنده نماد امید، آرامش و آواز خواندن در دل شب است. بردن این جایزه یعنی اینکه شاعر توانسته مثل آن پرنده، حرف دل مردم را بگوید .
قیصر امینپور: شاعری که برای بچهها شعر گفت
قیصر امینپور یکی از شاعرانی بود که هم برای بزرگترها و هم برای کودکان شعرهای قشنگ میگفت. شعرهای او ساده، روان و پر از بازی با کلمات است. او در سال 1368 یعنی حدود 35 سال پیش، موفق شد جایزهٔ نیما یوشیج را ببرد. این جایزه به خاطر مجموعه شعرهای خوب او به او داده شد.
اگر بخواهیم با یک مثال ساده متوجه ارزش این جایزه شویم، فرض کنید در مدرسه مسابقهٔ نقاشی برگزار میشود و فقط یک نفر میتواند بهترین نقاشی را بکشد. بردن جایزهٔ نیما هم مثل این است که بگوییم در میان همهٔ کتابهای شعر آن سال، کار قیصر امینپور درخشانترین بوده است.
| ویژگی | نیما یوشیج | قیصر امینپور |
|---|---|---|
| سبک شعر | نو و نیمایی (نیمهمقداری) | کلاسیک و نو (مناسب کودک) |
| موضوع معروف | طبیعت، شب، مرغ آمین | باغ چشمها، گلها و شعرهای کودکانه |
| سال دریافت جایزهٔ نیما | بنیانگذار جایزه (قبلاً) | سال 1368 |
چرا به آن «مرغ آمین بلورین» میگویند؟
حتماً برای شما جالب است که بدانید مجسمهٔ این جایزه چه شکلی است. «مرغ آمین بلورین» تندیسی است که از جنس بلور (یک نوع شیشهٔ شفاف و سخت) ساخته شده و شبیه یک پرنده در حال پرواز یا آواز خواندن است. بلور مانند یخ، زلال و شفاف است. شاعری که این جایزه را میبرد، مثل همان پرندهٔ بلورین میماند که حرفش از درون قلب خودش صاف و بدون تار و پود بیرون میآید .
برای درک بهتر، به یک بازی فکر کنید: فرض کنید یک تکه سنگ معمولی و یک تکه بلور دارید. اگر نور به بلور بتابد، رنگینکمان درست میکند و میدرخشد. شعر قیصر امینپور هم وقتی در ذهن ما میتابد، حس خوب و رنگینکمانی از شادی و فکر را برایمان میسازد.
ردپای ریاضی در شعر (وزن شعر)
شعرها یک قانون ریاضی پنهان دارند که به آن «وزن» میگوییم. در شعرهای قیصر امینپور هم این قوانین وجود دارد. او گاهی از وزن «فاعلاتن فاعلاتن» استفاده میکرده است. بیایید این وزن را با ریاضی ساده ببینیم:
$ \text{وزن شعر نیمایی} = \text{تعداد هجاهای بلند} + \text{تعداد هجاهای کوتاه} $مثلاً کلمهٔ «خدا» دو هجای بلند دارد (خُ + دا). اگر این هجاها را بشماریم، متوجه میشویم چرا بعضی شعرها شاد و بعضی غمگین هستند. در واقع $ \text{تکرار هجا در هر دقیقه} \propto \text{احساس شادی شعر} $ (یعنی هرچه تعداد هجاها در یک دقیقه بیشتر باشد، معمولاً شعر شادتر است).
چالشهای مفهومی: سه سؤال با پاسخ
نه، مرغ آمین یک پرندهٔ خیالی در شعر نیماست که نماد آواز خواندن در تاریکی است. این مرغ به ما یادآوری میکند که حتی در سختیها هم میتوان زیبا خواند و امید داشت.
بله، او در سال 1368 این جایزه را دریافت کرد. هر شاعر در طول زندگی ممکن است فقط یک بار یا در بعضی موارد چندین بار موفق به دریافت این جایزهٔ معتبر شود.
بله، اما اول باید شعرت را در یک کتاب چاپ کنی و بعد در جشنوارههای شعر بزرگ شرکت دهی. جایزهٔ نیما به شاعرانی داده میشود که سالها زحمت کشیدهاند و شعرهایشان به مردم کمک میکند تا دنیا را قشنگتر ببینند.
مرغ آمین بلورین نه فقط یک جایزه، بلکه نماد تلاش برای زیبا زیستن است. قیصر امینپور با دریافت این جایزه نشان داد که شعر کودک میتواند به بلندای شعر بزرگسالان باشد. یادمان باشد که هر کدام از ما میتوانیم با مهربانی و خلاقیت، «مرغ آمین» کوچکی در دل خود داشته باشیم و برای دیگران آواز بخوانیم.
پاورقیها
1نیما یوشیج: پدر شعر نو فارسی. نام اصلی او علی اسفندیاری است.
2مرغ آمین: نام یکی از معروفترین شعرهای نیما یوشیج. «آمین» در اینجا معنای دعا و امید دارد.
3وزن شعر (Meter): قانون تکرار هجاهای بلند و کوتاه در یک مصراع که به آن «بحور» هم میگویند.
4بلور (Crystal): نوعی شیشهٔ زلال و سخت که نور را از خود عبور میدهد و میدرخشد.
5قیصر امینپور: شاعر معاصر ایرانی متولد 1338 که در سال 1386 چشم از جهان فروبست.
