بازی گروهی: جهان تعامل و همکاری
انواع اصلی بازیهای گروهی: از همکاری تا رقابت
همهٔ بازیهای گروهی شبیه هم نیستند. میتوان آنها را بر اساس هدف بازیکنان و نوع تعامل، به چند دستهٔ کلی تقسیم کرد. دانستن این دستهبندی به ما کمک میکند تا بفهمیم در هر بازی چه انتظاری داشته باشیم و چگونه عمل کنیم.
| نوع بازی | هدف اصلی | مثال ملموس | مهارت کلیدی |
|---|---|---|---|
| بازیهای مشارکتی۱ | همهٔ بازیکنان در برابر چالش بازی متحد هستند. یا همه با هم برنده میشوند یا همه باختهاند. | درست کردن یک پازل بزرگ در زمان محدود با همکلاسیها. | همکاری |
| بازیهای تیمی-رقابتی | دو یا چند تیم برای شکست دادن تیم مقابل با یکدیگر رقابت میکنند. | مسابقهٔ والیبال یا فوتبال بین دو کلاس. | کار تیمی |
| بازیهای رقابتی چندنفره | هر بازیکن برای خودش بازی میکند و میخواهد بهترین فرد میدان باشد. | بازی منچ یا یک مسابقهٔ دو با چند دوست. | تدبیر فردی |
| بازیهای نقشآفرینی گروهی | بازیکنان نقشهای خاصی (مانند درمانگر، مهاجم) را بر عهده میگیرند و برای پیشبرد داستان با هم هماهنگ میشوند. | یک بازی ویدیویی آنلاین که در آن یک گروه برای تکمیل یک مأموریت برنامهریزی میکنند. | تخصصگرایی |
به عنوان مثال، وقتی شما و دوستانتان در زنگ ورزش تصمیم میگیرید یک مسابقهٔ دوی امدادی برگزار کنید، در حال انجام یک بازی تیمی-رقابتی هستید. موفقیت تیم شما نه فقط به سرعت هر فرد، بلکه به هماهنگی در تحویل باتون و تشویق یکدیگر بستگی دارد. اینجا کار تیمی از سرعت فردی مهمتر است.
قوانین، ارتباطات و ستونهای موفقیت
هر بازی گروهی برای منظم و منصفانه شدن، به قوانینی نیاز دارد. این قوانین مانند نقشهٔ راه هستند. اما قانون مهمتری که معمولاً نوشته نمیشود، قانون ارتباط مؤثر است. موفقیت در بازی گروهی روی سه ستون اصلی بنا میشود:
۱. قوانین شفاف: همه باید از اول بازی بدانند چه کارهایی مجاز و چه کارهایی غیرمجاز است. مثلاً در بازی دوز، قانون این است که هر کس سه مهرهٔ خود را در یک ردیف بچیند برنده است. اگر کسی این قانون را نداند، بازی معنایی ندارد.
۲. ارتباط خوب: این فقط حرف زدن نیست، بلکه خوب گوش دادن و درک کردن نظر دیگران است. در یک بازی مشارکتی مانند اسم-فامیل گروهی، اگر همه همزمان فریاد بزنند، هیچکس چیزی متوجه نمیشود. اما اگر نوبتی پیشنهاد بدهند، احتمال موفقیت بیشتر است.
۳. هدف مشترک: تمام اعضای تیم باید بدانند که میخواهند به کجا برسند. آیا هدف برد است؟ یا صرفاً گذراندن وقت و لذت بردن؟ اگر یک نفر فقط به فکر گل زدن برای خودش باشد و دیگری به فکر پاس دادن به دوستش، تیم دچار مشکل میشود.
بازی گروهی در عمل: یک پروژهٔ مدرسهای
بیایید یک مثال عملی از زندگی دانشآموزی را بررسی کنیم: تهیهٔ یک روزنامهدیواری گروهی دربارهٔ بازیافت. این فعالیت خودش یک بازی گروهی مشارکتی است!
بازیکنان: اعضای گروه کلاسی شما.
قوانین: روزنامهدیواری باید تا روز چهارشنبه آماده شود، مطالب باید دربارهٔ بازیافت باشد و همه باید مشارکت کنند.
نقشها: یکی مسئول نقاشی میشود (نقش طراح)، یکی مسئول جمعآوری اطلاعات میشود (نقش پژوهشگر)، یکی مسئول نوشتن متنهای زیبا میشود (نقش نویسنده) و دیگری مسئول هماهنگی و چسباندن کارها روی مقوا میشود (نقش مدیر اجرایی).
هدف مشترک: ساخت یک روزنامهدیواری عالی که نمرهٔ خوبی بگیرد و در تابلو مدرسه نصب شود.
در این فرآیند، شما به صورت عملی یاد میگیرید که چگونه با وجود تفاوتهای سلیقه با هم کنار بیایید، چگونه نظرات دیگران را محترم بشمارید و چگونه برای رسیدن به هدف، تقسیم کار کنید. این دقیقاً همان مهارتهایی است که در بازیهای گروهی حرفهای نیز وجود دارد.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر، این یک اشتباه رایج است. اگر فقط یک نفر بازی کند، مفهوم گروهی از بین میرود. در تیم موفق، هر کس بر اساس تواناییهایش نقشی را بر عهده میگیرد. بازیکن قویتر میتواند به دیگران کمک کند تا بهتر شوند، نه اینکه جای آنها بازی کند. این موضوع در کار گروهی مدرسه هم صادق است.
پاسخ: اولین قدم، حفظ آرامش است. سپس سعی کنید به قانون بازی رجوع کنید. اگر قانون پاسخگو نبود، میتوانید از سایر بازیکنان به عنوان داور کمک بگیرید یا با صحبت کردن و مصالحه، یک راهحل میانی پیدا کنید. به یاد داشته باشید که حفظ دوستی و روحیهٔ ورزشی از برنده شدن در یک بازی خاص مهمتر است.
پاسخ: چرا، هر کدام فواید خود را دارند. بازیهای انفرادی روی تمرکز، صبر و حل مسئلهٔ شخصی تأکید میکنند. اما بازیهای گروهی علاوه بر تقویت ذهن، هوش هیجانی۲، مهارت مذاکره، درک احساسات دیگران و مدیریت تعارض را به ما میآموزند که برای زندگی در جامعه بسیار ضروری است. هر دو نوع مکمل یکدیگرند.
پاورقی
۱بازی مشارکتی (Cooperative Game): نوعی بازی که در آن بازیکنان به جای رقابت با یکدیگر، برای رسیدن به یک هدف مشترک متحد میشوند و با محیط یا چالش بازی مقابله میکنند.
۲هوش هیجانی (Emotional Intelligence - EQ): توانایی فرد در شناخت، کنترل و بیان احساسات خود و درک و همدلی با احساسات دیگران.
