نکته‌ مرجع (مبنای کتاب درسی):
در کتاب، ملاک تشخیص «محدب و مقعر» جایگاه آن‌ها نسبت به مسیر جریان در پیچ رودخانه است:
دیواره بیرونی پیچ = مقعر → سرعت زیاد → فرسایش
دیواره درونی پیچ = محدب → سرعت کم → رسوب‌گذاری

این تعریف هم در متن کتاب آمده و هم در شکل‌ها (محل تمرکز خط چین مسیر تند آب کنار دیواره بیرونی).

حالا بررسی گزینه‌ها:

گزینه 1: «در رودخانه‌های دارای پیچ و خم، سرعت در دیواره محدب کم و عمل فرسایش انجام می‌شود.»

بررسی: سرعت کم در دیواره محدب: درست / فرسایش در دیواره محدب: نادرست (طبق کتاب، دیواره محدب محل رسوب‌گذاری است)

نتیجه: به دلیل تناقض علمی، گزینه نادرست است.

گزینه 2: «در رودخانه‌های دارای پیچ و خم، سرعت در دیواره مقعر زیاد و عمل رسوب‌گذاری انجام می‌شود.»

بررسی: سرعت زیاد در دیواره مقعر: درست/ رسوب‌گذاری در دیواره مقعر: نادرست (دیواره مقعر محل فرسایش است)

نتیجه: دارای تناقض در گزاره → نادرست

گزینه 3: «در رودخانه‌های دارای پیچ و خم، سرعت در دیواره محدب کم و عمل رسوب‌گذاری انجام می‌شود.»

بررسی: سرعت کم در دیواره محدب: درست / رسوب‌گذاری در دیواره محدب: درست
هر دو بخش دقیقاً مطابق متن و شکل کتاب هستند.

نتیجه: تنها گزینه‌ای که هیچ تناقضی با تعریف کتابی ندارد.
گزینه درست.

گزینه 4: «در رودخانه‌های دارای پیچ و خم، سرعت در دیواره مقعر کم و عمل رسوب‌گذاری انجام می‌شود.»

بررسی: سرعت کم در دیواره مقعر: نادرست / رسوب‌گذاری در دیواره مقعر: نادرست
هر دو گزاره خلاف کتاب‌اند.

نتیجه:کاملاً نادرست

جمع‌بندی:
در رودخانه‌های پیچان، به دلیل برخورد مستقیم جریان با دیواره بیرونی پیچ، سرعت آب در دیواره مقعر بیشتر بوده و فرسایش رخ می‌دهد؛ در مقابل، در دیواره محدب که درون پیچ قرار دارد، سرعت کمتر است و رسوب‌گذاری انجام می‌شود. بنابراین گزینه‌ای که این ویژگی‌ها را به‌درستی بیان کرده، گزینه 3 است.