پاسخ انتخاب شده
سلام.
تحلیل دقیق سؤال:
کاتالیزگر مادهای است که سرعت یک واکنش را افزایش میدهد، بدون اینکه خودش در واکنش مصرف شود. اما در بعضی از مراحل واکنش، ممکن است کاتالیزگر بهطور موقت تغییر کند یا با مواد دیگر واکنش دهد، اما در نهایت به شکل اولیهاش بازمیگردد. این همان چیزی است که در کتاب IQ دوازدهم گفته شده: کاتالیزگر میتواند در طی واکنش ظاهر شود یا تشکیل شود و در نهایت دوباره بازسازی شود.
تناقض ظاهری: تعریف رایج در کتابهای درسی (و بسیاری از منابع کنکوری): کاتالیزگر دستنخورده باقی میماند، یعنی مصرف نمیشود و تغییری دائمی نمیبیند. آنچه در برخی منابع مانند IQ آمده: کاتالیزگر ممکن است در مسیر واکنش دچار تغییر شود اما در پایان به حالت اولیهاش برمیگردد.
واقعیت علمی:
در علم شیمی، هر دو بیان درست هستند. در برخی واکنشهای پیچیده، کاتالیزگر ابتدا واکنش میدهد، اما بعداً مجدداً به همان شکل اولیه بازمیگردد. مثال خوب این موضوع، واکنشهای کاتالیز ناهمگن و مکانیسمهای چندمرحلهای است.
اما در سطح کنکور چه کنیم؟
✅ در سطح کنکور (بهخصوص در نظام جدید)، تعریف ساده و کلاسیک را در نظر بگیر:
کاتالیزگر در واکنش مصرف نمیشود و دستنخورده باقی میماند. حتی اگر در مراحل میانی تغییر کند، در نهایت باید به حالت اولیه برگردد.
✅ پس اگر در گزینههای کنکور ببینی که «کاتالیزگر در واکنش مصرف میشود» یا «کاتالیزگر تغییر دائمی میکند»، نادرست است.
✅ اما اگر ببینی که «کاتالیزگر میتواند در حین واکنش شرکت کند اما در نهایت بازسازی شود»، درست است.
جمعبندی نهایی برای کنکور: کاتالیزگر سرعت واکنش را افزایش میدهد و در واکنش مصرف نمیشود. در برخی مکانیسمهای چندمرحلهای، ممکن است بهطور موقت واکنش دهد اما در نهایت بازسازی میشود. در سطح کنکور، سادهترین تعریف را در نظر بگیر: دستنخورده باقی میماند و مصرف نمیشود.
نتیجه: توی کنکور، معمولاً گزینههایی که میگن “دستنخورده باقی میمونه“ درست در نظر گرفته میشن، ولی باید متن دقیق سؤال و گزینهها رو بررسی کنی تا اگر مکانیسم واکنش رو توضیح داده باشه، تحلیل درستی داشته باشی.