یادگیری و تجربهٔ قبلی: موتور کشف فرصتهای تازه
ساختن بر روی پایههای مستحکم: چرا گذشته مهم است؟
تصور کنید میخواهید یک برج بلند با بلوکهای ساختمانی بسازید. آیا میتوانید بلوکها را در هوا نگه دارید و از طبقهٔ دهم شروع کنید؟ مسلماً نه. شما باید کار را از یک پایهٔ محکم و طبقهٔ اول شروع کنید. یادگیری جدید دقیقاً شبیه همین است. تجربیات و دانش قبلی شما همان پایه و طبقات اولیه هستند. بدون آنها، یادگیری مفاهیم جدید بسیار دشوار، اگر نه غیرممکن، خواهد بود.
وقتی خواندن را یاد میگیرید، ابتدا حروف الفبا، سپس ترکیب حروف به صورت هجا و کلمه را فرا میگیرید. این مهارت پایه به شما امکان میدهد بعداً روزنامه بخوانید، دستورالعمل یک بازی را بفهمید یا حتی یک رمان پیچیده را مطالعه کنید. دانش قبلی شما (حروف الفبا) فرصت جدیدی (درک دنیای نوشتاری) را برای شما کشف میکند.
چگونه مغز ما از تجربیات گذشته استفاده میکند؟
مغز انسان مانند یک کتابخانه یا یک شبکهٔ عظیم جادههاست. هرچیز جدیدی که یاد میگیرید، یا درون یک قفسهٔ مرتب از کتابخانه قرار میگیرد یا یک مسیر جدید بین سلولهای عصبی (نورونها) ایجاد میکند. وقتی با یک موضوع جدید روبرو میشوید، مغز به سرعت در کتابخانهٔ تجربیات گذشته جستوجو میکند تا ببیند آیا اتصال یا شباهتی پیدا میکند.
به عنوان مثال، اگر قبلاً نواختن ویولن را یاد گرفته باشید، یادگیری ویولا برای شما بسیار آسانتر خواهد بود. هر دو ساز شبیه هم هستند، نتخوانی یکسانی دارند و تکنیکهای مشترکی مانند آرشهکشی دارند. مغز شما به جای ساختن یک مسیر عصبی کاملاً جدید، مسیرهای موجود را تقویت و کمی تغییر میدهد. این صرفهجویی در انرژی و زمان است!
| دانش/مهارت قبلی | فرصت یا یادگیری جدیدی که کشف میشود | چگونه انتقال رخ میدهد؟ |
|---|---|---|
| دانش جمع و تفریق اعداد | یادگیری ضرب و تقسیم | ضرب، جمعهای مکرر است. اگر 4 × 3 را ندانید، میتوانید به 4 + 4 + 4 فکر کنید. |
| مهارت نقاشی و درک پرسپکتیو | درک بهتر درس هندسه | وقتی مناظر را نقاشی میکنید، ناخودآگاه با مفاهیم زاویه، اشکال هندسی و نسبت کار میکنید. |
| تجربهٔ پرورش یک گیاه در خانه | درک بهتر فصل فتوسنتز2 در علوم | مشاهدهٔ مستقیم نیاز گیاه به نور، آب و خاک، مفاهیم کتاب درسی را ملموس و قابل درک میکند. |
| یادگیری زبان مادری (دستور زبان، واژگان) | یادگیری سریعتر یک زبان خارجی | مغز شما قبلاً مفهوم فعل، فاعل و جمله را فهمیده است. حالا فقط باید معادلهای جدید را بیاموزد. |
از کلاس درس تا زندگی واقعی: کشف فرصت با مهارتهای گذشته
بیایید به فراتر از کتابهای درسی نگاه کنیم. کشف فرصتهای تازه در زندگی واقعی نیز به شدت وابسته به تجربیات گذشته است. یک کارآفرین موفق، کسی است که بتواند الگوها را در بازار ببیند، نیازها را تشخیص دهد و راهحل ارائه کند. این توانایی از کجا میآید؟ اغلب از تجربههای کاری قبلی، شکستهای گذشته و دانشی است که در طول زمان انباشته شده است.
مثلاً کسی که سالها در یک فروشگاه کار کرده و با مشتریان مختلفی سر و کار داشته، مهارت ارتباطی و فروش را به دست آورده است. او میتواند از این مهارتها استفاده کند و فرصتهای جدیدی مانند راهاندازی یک کسبوکار اینترنتی، مشاور فروش شدن یا حتی تدریس دورههای فروش را برای خود کشف کند. دانش گذشته مانند یک چراغ جستوجوگر عمل میکند که فرصتهای پنهان در تاریکی را روشن میسازد.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر. در بسیاری از موارد، تجربه و تمرین قبلی مهمتر از استعداد ذاتی است. حتی اگر در ابتدا در کاری استعداد نداشته باشید، با کسب تجربه و دانش پایه، میتوانید در آن مهارت پیدا کنید. به قول معروف، استعداد، یک نقطه شروع است، اما پشتکار و یادگیری مداوم، مسابقه را میبرد.
پاسخ: لزوماً نه. این یک اشتباه رایج در تفکر است. شما میتوانید با مرور و تقویت همان دانش پایهای که ضعیف است، مانع را بردارید. گاهی اوقات، یادگیری یک موضوع جدید (مثل یک مفهوم جذاب در فیزیک) میتواند انگیزهای قوی برای برگشتن و یادگیری بهتر پایهٔ ریاضی آن ایجاد کند. یادگیری یک فرآیند خطی نیست، بلکه چرخهای است.
پاسخ: با پرسیدن سوالات "چه میشد اگر..." و "این شبیه چه چیزی است که قبلاً میدانم؟". مثلاً اگر با یک اپلیکیشن جدید مواجه شدید، از خود بپرسید: "کنترلهای آن شبیه چه بازی یا برنامهٔ دیگری است که بلدم؟". این کار مغز شما را وادار میکند تا به دنبال الگوها و اتصالات بگردد و راه حل را سریعتر پیدا کند.
پاورقی
1یادگیری انتقالی (Transfer of Learning): به توانایی استفاده از دانش، مهارتها یا استراتژیهای آموخته شده در یک زمینه، برای حل مسئله یا یادگیری در زمینهای دیگر اشاره دارد.
2فتوسنتز (Photosynthesis): فرآیندی که در آن گیاهان سبز با استفاده از نور خورشید، آب و دیاکسید کربن، مواد قندی (غذا) تولید میکنند و اکسیژن آزاد میکنند.
