رسانه فردی و جمعی: دنیای پیام و مخاطب
تفاوت اصلی: مخاطب قابل کنترل در برابر غیرقابل کنترل
مهمترین ویژگیای که رسانه فردی و جمعی را از هم جدا میکند، مخاطب آنهاست. مخاطب مثل مهمانهای یک مهمانی است. در یک مهمانی کوچک خانوادگی (رسانه فردی) شما تقریباً میدانید هر کی هست و چند نفر هستند. اما در یک کنسرت بزرگ در استادیوم (رسانه جمعی)، شما نمیدانید دقیقاً چه کسانی حضور دارند و واکنش همه چطور خواهد بود.
| ویژگی | رسانه فردی | رسانه جمعی |
|---|---|---|
| مخاطب | محدود، مشخص و قابل کنترل | گسترده، ناشناخته و غیرقابل کنترل |
| مثال ابزار | پیامک، تماس تلفنی، ایمیل شخصی | تلویزیون ملی، رادیو، روزنامه، یک صفحه پربازدید اینستاگرام |
| سرعت بازخورد | بالا و مستقیم | پایین و غیرمستقیم (مثلاً نظرسنجی) |
| میزان شخصیسازی پیام | خیلی زیاد | خیلی کم (پیام عمومی) |
| هزینه دسترسی برای فرستنده | معمولاً پایین | معمولاً بالا (مانند هزینه پخش آگهی تلویزیونی) |
ابزارهای رایج هر کدام در دنیای امروز
این رسانهها با ابزارهای مختلفی در اطراف ما حضور دارند. بیایید آنها را بهتر بشناسیم:
| دسته رسانه | ابزارهای مثال | توضیح و مثالی از زندگی |
|---|---|---|
| رسانه فردی | پیامرسانها (مثل واتساپ، ایتا، روبیکا)، تماس تلفنی، ایمیل شخصی، نامه پستی | وقتی برای معلم خود در گروه کلاسی پیام میگذارید یا برای دوستتان عکس تولد را در یک چت خصوصی میفرستید. شما دقیقاً میدانید پیام به دست چه کسی میرسد. |
| رسانه جمعی | شبکههای اجتماعی عمومی (اینستاگرام، توییتر)، تلویزیون و رادیو، روزنامهها، سایتهای خبری، بیلبوردهای شهری | وقتی یک خواننده پست جدیدی در صفحه رسمی خود با میلیونها دنبالکننده منتشر میکند یا وقتی خبر مهمی در تلویزیون پخش میشود. فرستنده کنترل دقیقی بر روی تکتک بینندگان ندارد. |
| حوزه خاکستری (میتواند هر دو باشد) |
گروههای کوچک در پیامرسانها، کانالهای خاص با عضوگیری محدود | یک گروه خانوادگی ۳۰ نفره در پیامرسان: مخاطب محدود است اما ممکن است یک پیام توسط یکی از اعضا برای افراد خارج گروه فوروارد شود و کنترل از دست برود. این نشان میدهد مرز بین این دو همیشه کاملاً مشخص نیست. |
چگونه این رسانهها بر زندگی روزمره ما تاثیر میگذارند؟
بیایید با چند سناریوی واقعی ببینیم این مفاهیم چطور در عمل ظاهر میشوند:
سناریوی ۱: برنامه ریزی برای اردو
معلم شما میخواهد زمان حرکت به اردو را اطلاع دهد. اگر این خبر را فقط در گروه کلاس (یک رسانه نیمهفردی با مخاطب مشخص) بگذارد، کنترل خوبی روی اطلاعات دارد. اما اگر همان خبر را به صورت عمومی در تابلوی اطلاعرسانی مدرسه (یک رسانه جمعی کوچک) بچسباند، ممکن است دانشآموزان دیگر کلاسها یا حتی اولیاء هم آن را ببینند و سردرگمی پیش بیاید. اینجا انتخاب ابزار درست، بر اساس اندازه و شناخت مخاطب، مهم است.
سناریوی ۲: شایعه یا خبر؟
یک شایعه درباره تعطیلی غیرمنتظره مدرسه ممکن است از یک چت خصوصی بین دو دانشآموز شروع شود (رسانه فردی). اگر این شایعه در همین سطح بماند، آسیب کمی دارد. اما اگر کسی آن را در یک کانال عمومی با هزاران عضو مدرسه منتشر کند (تبدیل به رسانه جمعی)، سرعت و گسترش آن غیرقابل کنترل میشود و ممکن است باعث آشفتگی زیادی شود.
سناریوی ۳: تبلیغات هوشمند
وقتی شما در یک سایت، کفش ورزشی جستجو میکنید، بعداً ممکن است تبلیغ همان کفش را در صفحات مختلف اینترنت ببینید. اینجا شرکت تبلیغکننده از رسانه جمعی (سایتهای پربازدید) استفاده میکند، اما سعی کرده با استفاده از دادهها، پیام خود را شخصیسازی کند تا شبیه یک پیام فردی به نظر برسد. این ترکیب، قدرت ارتباطات امروزی است.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاورقی
1رسانه فردی (Personal Media): به ابزارهایی گفته میشود که انتقال پیام را بین افراد یا گروههای کوچک و مشخص ممکن میسازند. کنترل فرستنده بر مخاطب بالا است.
2رسانه جمعی (Mass Media): به ابزارهایی اطلاق میشود که پیام را به طور همزمان برای مخاطبان بسیار گسترده، ناهمگون و ناشناخته ارسال میکنند. کنترل فرستنده بر تکتک گیرندگان پیام بسیار کم است.
3شخصیسازی (Personalization): تنظیم و سفارشیسازی پیام یا محتوا بر اساس ویژگیها، علاقهمندیها یا رفتارهای خاص هر کاربر.
