در مصرع «تو را پرواز بس زود است و دشوار»، نقش دستوری قسمت «تو را» به شرح زیر است:

«تو» فاعل جمله است و نقش مرفوع دارد. «را» به عنوان اوضافة (ضمیمه) بعد از ضمیر «تو» آمده است و نقش مفعول مطلق یا مفعول ضمنی و یا، در اصطلاح زبان‌شناسی، نقش «مورد خطاب» یا «ضمیمه در مورد فاعل» در ساختار جمله دارد.

با توجه به ساختار و معنی جمله:

«تو را» در اینجا، در واقع، نشان‌دهنده‌ی حالت یا وضعیت خطاب است که گویای ارتباط مستقیم با فاعل (تو) است. این ساختار بیشتر به صورت نیازمند به یک مفعول یا پیرو بودن در عبارت‌های فارسی تشابه دارد، اما در فعل‌های بی‌واسطه، «را» غالباً برای تاکید یا تعین اکید به کار می‌رود.

خلاصه:

در این مصرع، «تو را» نقش مفعول or متمم (در معنای مجازی، یعنی نشان دهنده حالت یا وضعیت فرد خطاب شده) را دارد و در اصطلاح به عنوان مفعول مطلق یا ضمیر توجهی در ساختار جمله عمل می‌کند، اما مهم‌تر از آن، در نقش تاکید و خطاب مستقیم است.

به طور ساده‌تر:

«تو» فاعل است. «را» برای نشان دادن نوع ارتباط یا تاکید استفاده شده است، که معمولاً در شکل‌های شعری و ادبی کاربرد دارد و نقش نحوی مشخصی مانند مفعول مستقیم یا ضمیر مورد خطاب در نظر گرفته می‌شود.