درسنامه آموزشی عربی (1) کلاس دهم تجربی و ریاضی

﴿قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ﴾ _{اَلْعَنکَبوت: 20}
بگو در زمین بگردید و بنگرید چگونه خداوند آفرینش را آغاز کرد.

﴿هٰذا خَلْقُ اللهِ﴾ لقمان: 11
این آفرینش خداوند است.

اَلْغَوّاصونَ الَّذینَ ذَهَبوا إلَی أَعماقِ الْمُحیطِ لَیلاً، شاهَدوا مِئاتِ الْمَصابیحِ الْمُلَوَّنَةِ الَّتی یَنبَعِثُ ضَوؤُها مِنَ الْأَسماکِ الْمُضیئَةِ، وَ تُحَوِّلُ ظلَام الْبَحرِ إلَی نَهارٍ مُضیءٍ یَستَطیعُ فیهِ الْغَوّاصونَ الْتِقاطَ صُوَرٍ فی أَضواءِ هذِهِ الْأَسماکِ. اِکْتَشَفَ الْعُلَماءُ أَنَّ هذِهِ الْأَضواءَ تَنبَعِثُ مِن نَوعٍ مِنَ الْبَکتیریا الْمُضیئَةِ الَّتی تَعیشُ تَحتَ عُیونِ تِلْکَ الْأَسماکِ. هَل یُمکِنُ أَن یَستَفیدَ الْبَشَرُ یوَماً مِنْ تلِْکَ الْمُعجِزَةِ الْبَحریَّةِ، وَ یَستَعینَ بِالْبَکتیریا الْمُضیئَةِ لِإنارَةِ الْمُدُنِ؟
غوّاصانی که شبانه به اعماق (ژرفای) اقیانوس رفته اند، صدها چراغ برقی دارای رنگ‌های متعدّد را دیده‌اند که نورشان از ماهیهای درخشنده فرستاده می‌شود. (تابیده می‌شود) و تاریکی دریا را به روز روشن تبدیل می‌کنند که غوّاصان در آن می‌توانند در نور این ماهی‌ها عکس بگیرند. دانشمندان کشف کرده‌اند که این روشنایی‌ها از گونه‌ای باکتری درخشانی که زیر چشمان این (آن) ماهی‌ها زندگی می‌کنند ارسال می‌شود. آیا ممکن است که روزی بشر از این (آن) معجزۀ دریایی استفاده کند و بتواند برای روشن کردن شهرها از باکتری درخشان یاری بجوید؟

رُبَّما یسَتطَیعُ ذلِٰکَ، لِأَنَّهُ «مَنْ طلَبَ شَیئاً وَ جَدَّ وَجَدَ.»
شاید بتواند این (آن) کار را انجام دهد؛ زیرا هرکس چیزی بخواهد و تلاش کند می‌یابد.

إنَّ لِسانَ الْقِطِّ سِلاحٌ طِبّیٌّ دائِمٌ، لِأَنَّهُ مَملوءٌ بِغُدَدٍ تُفْرِزُ سائِلاً مُطَهِّراً، فَیَلْعَقُ القِْطُّ جُرْحَهُ عِدَّةَ مَرّاتٍ حَتَّی یَلْتَئِمَ.
بی‌گمان زبان گربه سلاح پزشکی همیشگی است؛ زیرا پر از غدّه‌هایی است که مایعی پاک کننده ترشّح می‌کند، در نتیجه گربه زخمش را چند بار می لیسد تا بهبود یابد (التیام یابد).

إنَّ بَعضَ الطُّیورِ وَ الْحَیَواناتِ تَعْرِفُ بِغَریزَتِها الْأّعشابَ الطِّبّیَّةَ وَ تَعلَمُ کَیفَ تَستَعمِلُ الْعُشبَ الْمُناسِبَ لِلْوِقایَةِ مِنَ الْأَمراضِ الْمُختَلِفَةِ؛ وَ قدَ دَلَّتْ هٰذِهِ الْحَیَواناتُ الْإنسانَ عَلَی الْخَواصِّ الطِّبّیَّةِ لِکَثیرٍ مِنَ النَّباتاتِ الْبَرّیَّةِ وَ غَیرِها.
بی‌گمان برخی پرندگان و جانوران با غریزۀ خود گیاهان دارویی را می‌شناسند و می‌دانند چگونه گیاه مناسب برای پیشگیری از بیماری‌های گوناگون به کار ببرند؛ این جانوران انسان را برای خاصیت‌های پزشکی بسیاری از گیاهان خشکی و غیره راهنمایی کرده‌اند.

إنَّ أَغلَبَ الْحَیَواناتِ إضافَةً إلَی امْتلِاکِها لِلُغَةٍ خاصَّةٍ بِها، تَمْلِکُ لُغَةً عامَّةً تَستَطیعُ مِنْ خِلالِها أَن تَتَفاهَمَ مَعَ بَعضِها، فَلِلْغُرابِ صَوتٌ یُحَذِّرُ بِهِ بَقیَّةَ الْحَیَواناتِ حَتَّی تَبتَعِدَ سَریعاً عَنْ مِنطَقَةِ الْخَطَرِ، فَهوَ بِمَنزِلَةِ جاسوسٍ مِنْ جَواسیسِ الْغابَةِ.
بی‌گمان بیشتر جانوران افزون بر داشتن زبان ویژۀ خود زبانی عمومی دارند که با آن می‌توانند [سخن] یکدیگر را بفهمند، کلاغ صدایی دارد که با آن به بقیۀ جانوران هشدار می‌دهد تا زود (سریع) از منطقۀ خطر دور شوند، او به مانند جاسوسی از جاسوسان جنگل است.

لِلْبَطَّةِ غُدَّةٌ بِالْقُرْبِ مِنْ ذنَبَِها تَحتَوی زَیتاً خاصّاً تَنْشُرُهُ عَلَی جِسْمِها فَلا یَتَأَثَّرُ بِالْماءِ.
اردک‌ها نزدیک دم‌هایشان انبارهای طبیعی دارند که حاوی روغنی ویژه است که روی بدنشان پخش می‌شود و تحت تأثیر آب قرار نمی‌گیرند.

تَستَطیعُ الْحِرباءُ أنَْ تُدیرَ عَینَیها فی اتِّجاهاتٍ مخُتَلِفَةٍ دونَ أَنْ تُحَرِّکَ رَأْسَها وَ هیَ تَستَطیعُ أَنْ تَرَی فِی اتِّجاهَینِ فی وَقتٍ واحِدٍ.
آفتاب پرست می تواند بی آنکه سرش را تکان بدهد چشمانش را در جهت های مختلف بچرخاند و می‌تواند در یک زمان در دو جهت ببیند.

لا تَتَحَرَّکُ عَینُ الْبومَةِ، فَإِنَّها ثابِتَةٌ، وَلٰکِنَّها تُعَوِّضُ هٰذَا النَّقصَ بِتَحریکِ رَأسِها فی کُلِّ جِهَةٍ؛ وَ تَستَطیعُ أَنْ تُدیرَ رَأسَها مِئَتَینِ وَ سَبْعینَ دَرَجَةً دونَ أَنْ تُحَرِّکَ جِسمَها.
چشم جغد حرکت نمی‌کند، چشم‌ها ثابت‌اند، ولی این نقص را با حرکت دادن سرش در هر ناحیه‌ای جبران می‌کند و می‌تواند که بی‌آنکه بدنش را حرکت دهد سرش را 270 درجه بچرخاند.

اَلْمُعجَم

اِبْتَعَدَ: دور شد «حَتَّی تَبْتَعِدَ: تا دور شود»	بوم، بومَة: جغد	سائِل: مایع
اِتِّجاه: جهت	تَأَثَّرَ: تحت تأثیر قرار گرفت	ضَوء: نور «جمع: أَضواء»
أَدارَ: چرخانْد، اداره کرد «أَنْ تُدیرَ: که بچرخانَد»	تَحْتَوی: در بر دارد	ظلَام: تاریکی
أَنْ تَرَی: که ببیند	تَحَرَّکَ: حرکت کرد	عَوَّضَ: جبران کرد
اِسْتَفادَ: بهره بُرد «أَنْ یَسْتَفیدَ: که بهره ببرد»	تَنْشُرُ :پخش می‌کند	قِطّ: گربه
إضافَةً إلَی: افزون بر	جُرْح: زخم	لَعِقَ: لیسید
أَعشاب طِبّیَّة: گیاهان دارویی «مفرد: عُشْب طِبّیّ»	حَرَّکَ: حرکت داد	مُضیء: نورانی
أفرَزَ: ترشّح کرد	حَوَّلَ: تبدیل کرد	مُطَهِّر: پاک کننده
اِلْتَأَمَ: بهبود یافت «أَنْ یَلْتَئمَ: تا بهبود یابد»	حِرْباء: آفتاب پرست	وِقایَة: پیشگیری
اِلتِقاطُ صُوَرٍ: عکس گرفتن	دَلَّ: راهنمایی کرد	مَلَکَ: مالک شد، دارد، فرمانروایی کرد
إنارَة: نورانی کردن	دونَ أَن: بی آنکه «دونَ أَنْ تُحَرِّکَ: بی آنکه حرکت بدهد»	یَسْتَطیعُ: می‌تواند = یَقدِرُ
بَرّیّ: خشکی، زمینی «نَباتاتٌ بَرّیَّةٌ: گیاهان صحرایی»	ذَنَب: دُم «جمع: أَذناب»	یَسْتَعینُ بِـ : از ... یاری می‌جوید
بَطّ، بَطَّة: اردک	زَیت: روغن «جمع: زُیوت»	یَنْبَعِثُ: فرستاده می‌شود
بَکتیریا: باکتری	اِمْتِلاک: مالکیّت، داشتن

عَیِّنِ الْجُملَةَ الصَّحیحَةَ وَ غَیرَ الصَّحیحَةِ حَسَبَ الْحَقیقةِ وَ الْواقِعِ.

1- لِلزَّرافَةِ صَوتٌ یُحَذِّرُ الْحَیَواناتِ حَتَّی تَبتَعِدَ عَنِ الْخَطَرِ. نادرست
2- تُحَوِّلُ الْأَسَماکُ الْمُضیئَةُ ظَلامَ الْبَحرِ إلَی نَهارٍ مُضیءٍ. درست
3- تَستَطیعُ الْحِرباءُ أَنْ تُدیرَ عَینَیها فی اتِّجاهٍ واحِدٍ فَقَط. نادرست
4- لِسانُ الْقِطِّ مَملوءٌ بِغُدَدٍ تُفْرِزُ سائِلاً مُطَهِّراً. درست
5- لا تَعیشُ حیوانات مائیَّةٌ فی أَعماقِ الْمُحیطِ. نادرست
6- یَتَحَرَّکُ رَأسُ الْبومَةِ فِی اتِّجاهٍ واحِدٍ. نادرست

اِخْتَبِرْ نَفْسَکَ

عَیِّنِ الْجُملَةَ الْفِعلیَّةَ وَ الْجُملَةَ الِاسْمیَّةَ، ثُمَّ اذْکُرِ الْمَحَلَّ الْإعرابیَّ لِلْکَلِماتِ الْمُلَوَّنَةِ.

1- ﴿یَضْرِبُ اللهُ الْأَمثالَ لِلنّاسِ﴾ اَلنّور: 35
خدا برای مردم مثال‌ها می‌زند.
اللهُ: فاعل / الْأَمثالَ: مفعول

2- إضاعَةُ الْفُرصَةِ غُصَّةٌ. _{أمیرُ الْمؤمنینَ علیٌّ (ع)}
تباه کردنِ فرصت اندوه است.
إضاعَةُ: مبتدا / غُصَّةٌ: خبر

اِخْتَبِرْ نَفْسَکَ

تَرجِمِ الْأَحادیثَ ثُمَّ عَیِّنِ الْمَحَلَّ الْإعرابیَّ لِلْکَلِماتِ الْمُلَوَّنَةِ.

1- اَلْحَسَدُ یَأْکُلُ الْحَسَنَاتِ، کَما تَأْکُلُ النّارُ الْحَطَبَ. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
حسد خوبی‌ها را می‌خورد، همان‌طور که آتش هیزم را می‌خورد.
اَلْحَسَد: مبتدا / النّارُ: فاعل / الْحَطَبَ: مفعول

2- ما قَسَمَ اللهُ لِلْعِبادِ شَیئاً أَفضَلَ مِنَ الْعَقلِ. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
خداوند چیزی را برای بندگان بهتر از عقل قسمت نکرد.
اللهُ: فاعل / شَیئاً: مفعول

3- ثَمَرَةُ الْعِلْمِ إخلاصُ الْعَمَلِ. أمیرُ الْمؤمنینَ علیٌّ (ع)
نتیجه علم خالص کردن عمل است.
ثَمَرَةُ: مبتدا / إخلاصُ: خبر

حِوارٌ

در گروه‌های دو نفره شبیه گفت‌و‌گوی زیر را در کلاس اجرا کنید.

مَعَ سائِقِ سَیّارةِ الْاُجرَةِ با راننده تاکسی
- اَلسّائِحُ گردشگر	- سائِقُ سَیّارةِ الْأُجرَةِ راننده تاکسی
- أَیُّهَا السّائِقُ، نُریدُ أَنْ نَذهَبَ إلَی الْمَدائِنِ. ای راننده! می‌خواهیم به مداین برویم.	- أَنا فی خِدمَتِکُم. تَفَضَّلوا. من در خدمت شما هستم. بفرمایید.
کَمِ الْمَسافَةُ مِن بغدادَ إلَی هُناکَ؟ مسافت از بغداد تا آنجا چقدر است؟	أَظُنُّ الْمَسافَةَ سَبعَةً و ثَلاثینَ کیلومِتراً. عَجیبٌ؛ لِمَ تَذهَبونَ إلَی الْمَدائِنِ؟ گمان می‌کنم 37 کلیومتر باشد، عجیب است؛ چرا به آنجا می‌روید.
لِزیارَةِ مَرقَدِ سَلمانَ الْفارِسیِّ وَ مُشاهَدَةِ طاقِ کِسرَی؛ لِماذا تَتَعَجَّبُ؟! برای زیارت مرقد سلمان فارسی و دیدن طاق کسری؛ چرا تعجب می‌کنی؟	لِأَنَّهُ لا یَذهَبُ إلَی الْمَدائِنِ إلّا قَلیلٌ مِنَ الزُّوّارِ. برای اینکه جز تعداد اندکی از زائران به مداین نمی‌روند.
فی الْبِدایَةِ تَشَرَّفْنا بِزیارَةِ الْعَتَباتِ الْمُقَدَّسَةِ فی الْمُدُنِ الْأَربَعَةِ کَربَلاءَ وَ النَّجَفِ وَ سامَرّاءَ وَ الْکاظِمیَّةِ. در ابتدا به زیارت عتبات مقدس در شهرهای چهارگانه (کربلا - نجف - سامرا و کاظیمن) مشرف شدیم.	زیارةٌ مَقبولَةٌ لِلْجَمیعِ! أَ تَعرِفُ مَن هوَ سَلمانُ الْفارِسیُّ أَمْ لا؟ زیارت همه قبول باشد، آیا می‌دانی سلمان فارسی کیست یا نه؟
نَعَم؛ أَعرِفُهُ، إنَّهُ مِنْ أَصحابِ النَّبیِّ وَ أَصلُهُ مِن إصفهان. بله؛ او را می‌شناسم. او از یاران پیامبر(ص) است و اصل و نسبش اصفهانی است.	أَحسَنتَ! وَ هَلْ لَکَ مَعلوماتٌ عَنْ طاقِ کِسرَی؟ آفرین! آیا معلوماتی دربارۀ طاق کسری داری؟
بِالتَّأکیدِ؛ إنَّهُ أَحَدُ قُصورِ الْمُلوکِ السّاسانیّینَ قَبلَ الْإسلامِ. قَد أَنشَدَ شاعِرانِ کَبیرانِ قَصیدَتَینِ عِندَ مُشاهَدَتِهِما إیوانَ کِسرَی: الْبُحتُریُّ مِن أَکبَرِ شُعراءِ الْعَرَبِ، وَ خاقانیٌّ، الشّاعِرُ الْإیرانیُّ. البته؛ قطعاً آن یکی از قصرهای پادشاهان ساسانی قبل از اسلام است. دو شاعر بزرگ، دو قصیده‌ای هنگام دیدن‌شان از ایوان کسری سروده‌اند، بحری از بزرگ‌ترین شاعران عرب و خاقانی، شاعر ایرانی.	ماشاءَاللّٰهُ! بارَکَ اللّٰهُ فیکَ! مَعلوماتُکَ کَثیرَةٌ! ماشاء الله! آفرین بر تو! معلومات تو زیاد است!

التَّمارین