درسنامه آموزشی عربی (1) کلاس دهم تجربی و ریاضی
درس 2: اَلْمَواعِظُ الْعَدَديَّةُ
تَفَکُّرُ ساعَةٍ خَیرٌ مِنْ عِبادَةِ سَبْعینَ سَنَةً. رَسولُ الله (ص)
ساعتی اندیشیدن بهتر از عبادت هفتاد سال است.
اَلْمَواعِظُ الْعَدَدیَّةُ مِن رَسولِ اللهِ
پندها و نصایح شمارسی.
سَبْعٌ یَجْری لِلْعَبْدِ أُجْرُهُنَّ وَ هوَ فی قَبرهِ بَعدَ مَوتِهِ: مَنْ عَلَّمَ عِلْماً، أُوْ أُجْری نَهْراً، أُوْ حَفَرَ بِئراً، أُوْ غَرَسَ نَخْلاً، أُوْ بَنیٰ مَسجِداً، أُوْ وَرَّثَ مُصْحَفاً، أُوْ تَرَکَ وَلَداً یَسَتَغفِرُ لَهُ بَعدَ مَوتِهِ.
هفت چیز است که پاداش آن برای بنده بعد از مرگش در حالی که در قبرش است، جاری میشود (میماند): کسی که علمی را یاد دهد، یا نهری را جاری سازد یا چاهی را حفر کند، یا درخت نخلی را بکارد، یا مسجدی بنا کند، یا قرآنی را به ارث گذارد، یا فرزندی از خود به جای گذارد که بعد از مرگش برایش طلب آمرزش میکند.
جَعَلَ اللهُ الرَّحْمَةَ مئِةَ جزُءٍ، فأَمْسَکَ عِندَهُ تِسعَةً وَ تِسعینَ جُزءاً وَ أُنزَلَ فِی الأَرضِ جُزءاً واحِداً، فَمِنْ ذٰلِکَ الْجُزءِ یَتَراحَمُ الْخَلْقُ.
خداوند رحمت را صد قسمت کرد، نود و نه قسمت را پیش خود نگه داشت و یک قسمت را به زمین فرستاد، پس به واسطۀ همین قسمت مردم به هم مهربانی میکنند.
إِنَّ طَعامَ الْواحِدِ یَکْفِی الِاثْنَینِ، وَ طَعامَ الِاثْنَینِ یَکْفِی الثَّلاثَةَ وَ الْأَربَعَةَ، کُلوا جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقوا، فَإِنَّ الْبَرَکَةَ مَعَ الْجَماعَةِ.
همانا غذای یک نفر برای دو نفر نیز بس است و غذای دو نفر برای سه نفر و چهار نفر بس است. پس به درستی که برکت با جماعت است.
اِثنانِ خَیرٌ مِن واحِدٍ وَ ثَلاثَةٌ خَیرٌ مِنِ اثْنَینِ وَ أَربَعَةٌ خَیرٌ مِن ثَلاثَةٍ؛ فَعَلَیکُم بِالْجَماعَةِ.
دو تن بهتر از یک تن و سه تن بهتر از دو تن و چهار تن بهتر از سه تن است. پس لازم است با جماعت باشید.
مَن أَخلَصَ لِلهِ أَربَعینَ صَباحاً، ظَهَرَتْ یَنابیعُ الْحِکمَةِ مِنْ قَلبِهِ عَلیٰ لِسانِهِ.
هر کس چهل روز برای خدا مخلص شود، چشمههای حکمت(دانش) از قلب او بر زبانش آشکار میشود.
أَرْبَعَةٌ قَلیلُها کَثیرٌ: الْفَقرُ وَ الْوَجَعُ وَ الْعَداوَةُ وَ النّارُ.
چهار چیز اندکش زیاد است: تهیدستی و درد و دشمنی و آتش.
اَلْعِبادَةُ عَشَرَةُ أَجزاءٍ، تِسعَةُ أَجزاءٍ فی طَلَبِ الْحَلالِ.
عبادت ده قسمت است که نه قسمت در طلب حلال است.
اَلْمُعجَم
|
أجَرْیٰ: جاری کرد |
کُلوا: بخورید |
یَستَغفِرُ: آمرزش میخواهد |
|
أخْلَصَ: مُخلص شد |
لا تَفَرَّقوا: پراکنده نشوید |
یَکفی: بس است |
|
أمْسَکَ: به دست گرفت و نگه داشت |
مِئَة: صد |
یَکْفِی الِاثْنَینِ: برای دو نفر بس است |
|
بَنیٰ: ساخت |
وَرَّثَ: به ارث گذاشت |
یَنابیع: جویهای پر آب، چشمهها «مفرد: یَنْبوع» |
|
عَلَّمَ: یاد داد |
یَتَراحَمُ الْخَلْقُ: آفریدگان به هم مهربانی میکنند |
|
| غَرَسَ: کاشت | یَجْری: جاری است، جاری میشود |
عَیِّنِ الصَّحیحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ.
1- یَجْری أَجْرُ حَفْرِ البِئرِ لِلْعَبدِ وَ هوَ فی قَبرِهِ بَعدَ مَوتِهِ. صحیح
پاداش کندن چاه برای بنده جاری میشود در حالی که که پس از مرگش در قبرش است.
2- أَنْزَلَ اللّٰهُ تِسعَةً وَ تِسعینَ جُزْءاً مِنَ الرَّحمَةِ لِلْخَلْقِ. غلط
خداوند نود و نه بخش از رحمت را برای مردم فرو فرستاده است.
3- الْعِبادَةُ عَشَرَةُ أَجزاءٍ، جُزءٌ واحِدٌ فی طَلَبِ الحَلالِ.
4- یَجْری أَجْرُ اسْتِغفارِ الْوَلَدِ لِلْوالِدَینِ بَعدَ مَوتِهِما. صحیح
پاداش طلب آمرزش فرزند برای پدر و مادر پس از مرگشان جاری میشود.
5- إنَّ طَعامَ الاِثْنَینِ لا یَکْفِی الثَّلاثَةَ. غلط
قطعا غذای دو نفر برای سه نفر کفایت نمیکند
اِخْتَبَِرْ نَفْسَکَ
تَرجِمْ إلَی الْفارِسیَّةِ.
|
1- ﴿ثَلاثینَ لَیلَةً﴾ اَلْأَعراف: 142 |
سی شب |
|
2- ﴿سَبعینَ رَجُلاً﴾ اَلْأَعراف: 155 |
هفتاد مرد |
|
3- ﴿سَبْعَةُ أَبوابٍ﴾ اَلْحِجْر: 44 |
هفت در |
|
4- ﴿سِتّینَ مِسکیناً﴾ اَلْمُجادَلَة: 4 |
شصت مسکین |
|
5- ﴿سِتَّةِ أَیّامٍ﴾ ق: 38 |
شش روز |
|
6- ﴿مِئَةُ حَبَّةٍ﴾ اَلْبَقَرَة: 261 |
صد دانه |
|
7- ﴿أَحَدَ عَشَرَ کَوْکَبًا﴾ یوسف: 4 |
یازده ستاره |
|
8- ﴿اِثنا عَشَرَ شَهراً﴾ اَلْتَّوبة: 36 |
دوازده ماه |
حِوارٌ
در گروههای دو نفره شبیه گفتوگوی زیر را در کلاس اجرا کنید.
| فی مَطارِ النَّجَفِ الْأشرَفِ در فرودگاه نجف اشرف |
|
| سائِحٌ مِنْ إیران گردشگری از ایران |
سائِحٌ مِنَ الْکُوَیتِ گردشگری از کویت |
| اَلسَّلامُ عَلَیکُم. سلام علیکم |
وَ عَلَیکُمُ السَّلامُ وَ رَحمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَکاتُهُ. و سلام و رحمت و برکات خداوند بر شما باد |
| مَساءَ الْخَیرِ یا حَبیبی. عصر بخیر ای دوست من |
مَساءَ النّورِ یا عَزیزی. عصر بخیر عزیزم. |
| هَلْ حَضرَتُکَ مِنَ الْعِراقِ؟ آیا جنابعالی از عراق هستی؟ |
لا؛ أَنَا مِنَ الْکُوَیتِ. أَ أَنتَ مِن باکِستان؟ نه؛ من از کویت هستم. آیا تو از پاکستان هستی؟ |
| لا؛ أَنا إیرانیٌّ. کَمْ مَرَّةً جِئتَ لِلزّیارةِ؟ نه؛ من ایرانی هستم. چند بار به زیارت آمدی؟ |
جِئتُ لِلْمَرَّةِ الْأُولَی؛ وَ کَمْ مَرَّةً جِئتَ أَنتَ؟ برای اولین بار آمدم؛ تو چند بار آمدی؟ |
| أَنا جِئتُ لِلْمَرَّةِ الثّانیَةِ. من برای دومین بار آمدم. |
کَمْ عُمرُکَ؟ چند سالت است؟ |
| عُمری سِتَّةَ عَشَرَ عاماً. من شانزده سال دارم. |
مِنْ أَیِّ مَدینَةٍ أَنتَ؟ از کدام شهر هستی؟ |
| أَنَا مِنْ مَدینَةِ جویبار فی مُحافَظَةِ مازَندَران. من از شهر جویبار در استان مازندران هستم. |
ما أَجمَلَ غاباتِ مازندران وَ طَبیعَتَها! جنگلها و طبیعت مازندران چه زیباست؟ |
| هَلْ ذَهَبتَ إلَی إیرانَ مِنْ قَبلُ؟! آیا از قبل به به ایران رفتی؟! |
نَعَم؛ ذَهَبتُ لِزیارَةِ الْإمامِ الرِّضا، ثامِنِ أَئِمَّتِنا (ع). بله؛ به زیارت امام رضا(ع)، هشتمین امام رفتم. |
| کَیفَ وَجَدْتَ إیرانَ؟ ایران را چگونه یافتی؟ |
إنَّ إیرانَ بِلادٌ جَمیلةٌ جِدّاً، وَ الشَّعْبَ الْإیرانیَّ شَعبٌ مِضْیافٌ. قطعاً ایران سرزمین بسیار زیبایی است و ملت ایرانی مهمان دوست هستند. |
التَّمارین
اَلتَّمْرینُ الْأَوَّلُ (صفحهٔ 22 کتاب درسی)
اُکْتُبِ الْعَمَلیّاتِ الْحِسابیَّةَ التّالیَةَ بِالْأَعدادِ کَالْمِثالِ. ($+$ زائدِ) ($-$ ناقِص) ($÷$ تَقسیمٌ عَلَی) ($×$ ضَربٌ فی)
1- عَشَرَةٌ فی ثلَاثَةٍ یُساوی ثَلاثینَ. ($10\times 3=30$)
ده ضرب در سه، مساوی با سی است.
2- تِسعونَ ناقِصُ عَشَرَةٍ یُساوی ثَمانینَ. ($90-10=80$)
نود منهای ده، مساوی با هشتاد است.
3- مِئَةٌ تَقسیمٌ عَلَی خَمْسَةٍ یُساوی عِشرینَ. ($100\div 5=2$)
صد تقسیم بر پنج، مساوی با 20 است.
4- سِتَّةٌ فی أَحَدَ عَشَرَ یُساوی سِتَّةً وَ سِتّینَ. ($6\times 11=66$)
شش ضرب در یازده، با شصت و شش مساوی است.
5- خَمْسَةٌ وَ سَبْعونَ زائِدُ خَمْسَةٍ وَ عِشْرینَ یُساوی مِئةً. ($75+25=100$)
هفتاد و پنج به اضافه بیست و پنج، مساوی با صد است.
6- اِثنانِ وَ ثَمانونَ تَقسیمٌ عَلَی اثنَینِ یُساوی واحِداً وَ أَربَعینَ. ($82\div 2=41$)
هشتاد و دو تقسیم بر دو، مساوی با چهل و یک است.
اَلتَّمْرینُ الثّانی (صفحهٔ 22 کتاب درسی)
اُکتُبْ فی الْفَراغِ عَدَداً تَرتیبیّاً مُناسِباً.
1- اَلْیَومُ الثّانیُّ مِنْ أَیّامِ الْأُسبوعِ یَومُ الْأَحَدِ.
روز دوم از روزهای هفته، روز یکشنه است.
2- اَلْیَومُ السّادِسُ مِنْ أَیّامِ الْأُسُبوعِ یَومُ الْخَمیسِ.
روز ششم از روزهای هفته، روز پنجشنبه است.
3- اَلْفَصلُ الرّابِعُ فی السَّنَةِ الْإیرانیَّةِ فَصلُ الشِّتاءِ.
فصل چهارم در سال ایرانی، فصل زمستان است.
4- اَلْفَصلُ الثّالثُ فی السَّنَةِ الْإیرانیَّةِ فَصلُ الْخَریفِ.
فصل سوم در سال ایرانی، فصل پاییز است.
5- یَأخُذُ الْفائِزُ الْأَوَّلُ جائِزَةً ذَهَبیَّةً وَ الْفائِزُ الثّانیُّ جائِزَةً فِضّیَّةً.
برنده اول جائزه طلایی و برنده دوم جائزه نقرهای میگیرد.
اَلتَّمْرینُ الثّالِثُ (صفحهٔ 23 کتاب درسی)
اُکتُبْ فِی الْفَراغاتِ أَعداداً مُناسِبَةً.
| واحِد | اِثْنانِ | ثلَاثَة | أرَبَعَة | خَمْسَة |
| سِتَّة | سَبعَة | ثَمانیَة | تِسعَة | عَشَرَة |
| أَحَدَ عَشَرَ | اِثْنا عَشَرَ | ثَلاثَةَ عَشَرَ | أَربَعَةَ عَشَرَ | خَمْسَة عَشَرَ |
| سِتَّةَ عَشَرَ | سَبعَةَ عَشَرَ | ثَمانیَةَ عَشَرَ | تِسْعَةَ عَشَرَ | عِشْرونَ |
| واحِدٌ وَ عِشْرونَ | اِثنانِ وَ عِشْرونَ | ثَلاثَةَ و عِشْرونَ | أَربَعَةٌ وَ عِشْرونَ | خَمْسَة و عِشْرونَ |
| سِتَّةٌ وَ عِشْرونَ | سبعة و عِشْرونَ | ثَمانیَةٌ وَ عِشْرونَ | تِسْعَةَ و عِشْرونَ | ثَلاثونَ |
| عِشْرونَ | ثَلاثونَ | أَرْبَعونَ | خَمْسونَ |
| سِتّونَ | سَبْعونَ | ثَمانونَ | تِسْعونَ |
اَلتَّمْرینُ الرّابِعُ (صفحهٔ 24 کتاب درسی)
ضَعْ فِی الْفَراغِ عَدَداً مُناسِباً مِنَ الْأَعدادِ التّالیَةِ ثُمَّ تَرْجِمِ الْجُمَلَ. «کَلِمَتانِ زائِدَتانِ.»
عَشْرُ / مِئَةِ / خَمْسٌ / عِشْرینَ / خَمسینَ / ثَلاثَةٌ
1- ﴿وَ لَقَد أَرسَلْنا نوحاً إلَی قَومِهِ فَلَبِثَ فیهِم أَلفَ سَنَةٍ إلّا خَمسینَ عاماً﴾ اَلْعَنکَبوت: 14
و ما نوع را بهسوی قومش فرستادیم؛ و در میان آنان هزار سال مگر پنجاه سال، درنگ کرد.
2- ﴿مَن جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمثالِها﴾ اَلْأَنعام: 160
هرکس کار نیکی بهجا آورد، ده برابر آن پاداش دارد.
3- اَلصَّبْرُ ثَلاثَةٌ صَبْرٌ عِنْدَ الْمُصیبَةِ، وَ صَبرٌ عَلَی الطّاعَةِ وَ صَبرٌ عَنِ الْمَعْصیَةِ.
صبر سه نوع است: صبر در هنگام مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه.
4- عَلاماتُ الْمُؤمِنِ خَمْسٌ اَلْوَرَعُ فِی الْخَلْوَةِ، وَ الصَّدَقةُ فِی الْقِلَّةِ وَ الصَّبْرُ عِندَ الْمُصیبَةِ، وَ الْحِلْمُ عِندَ الْغَضَبِ وَ الصِّدْقُ عِندَ الْخَوفِ.
نشانههای مؤمن پنجتا است: پرهیزکاری در خلوت و صدقه دادن در تنگدستی و شکیبایی در ناگواری و بردباری در حال خشم و راست گفتن به هنگام ترس.
اَلتَّمْرینُ الْخامِسُ (صفحهٔ 25 کتاب درسی)
تَرجِمِ الْعِباراتِ التّالیَةَ. هَل تَعلَمُ أَنَّ …
1- ... الْکَلبَ یَقدِرُ عَلَی سَماعِ صَوتِ السّاعَةِ مِن مسافَةِ أَربَعینَ قَدَماً؟
آیا میدانی که سگ میتواند صدای ساعت را از فاصلۀ چهل قدم بشنود؟
2- ... النَّملَةَ تَقدِرُ عَلَی حَملِ شَیءٍ یفَوقُ وَزنَها خَمسینَ مَرَّةً؟
آیا میدانی که مورچه میتواند چیزی که وزنش پنجاه برابر وزن خود است را حمل کند؟
3- ... ثَمانینَ فِی الْمِئَةِ مِن مَوجوداتِ الْعالَمِ حَشَراتٌ؟
آیا میدانی که هشتاد درصد از موجودات جهان حشرات هستند؟
4- ... الْغُرابَ یَعیشُ ثَلاثینَ سَنَةً أَوْ أکثَرَ؟
آیا میدانی که کلاغ بیست تا سی سال یا بیشتر زندگی میکند؟
5-... طولَ قامَةِ الزَّرافَةِ سِتَّةُ أَمتارٍ؟ (أَمتار: جمع متر)
آیا میدانی که طول قد زرافه شش متر است؟
اَلتَّمْرینُ السّادِسُ (صفحهٔ 26 کتاب درسی)
اُکتُبِ السّاعَةَ بِالْأَرقامِ.
1- اَلْحادیَةَعَشْرَةَ إلّإ عَشْرَ دَقائِقَ. 10:50
2- اَلسّابِعَةُ وَ عِشْرونَ دَقیقَةً. 7:20
3- اَلثّانیَةَعَشْرَةَ تَماماً. 12:00
4- اَلسّادِسَةُ إلّا رُبْعاً. 5:45
5- اَلْخامِسَةُ وَ النِّصفُ. 5:30
أَنوارُ الْقُرآنِ (صفحه 27 کتاب درسی)
کَمِّلِ الْفَراغاتِ فی التَّرجَمَةِ الْفارِسیَّةِ.
1- ﴿رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی﴾ طه: 25 الی 28
پروردگارا سینهام را برایم بگشای و کارم را برایم آسان گردان و گِره از زبانم بگشا [تا] سخنم را بفهمند.
2- ﴿رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ اَلْبَقَرَة: 201
ای پروردگارِ ما، در دنیا به ما نیکی و در آخرت [نیز] نیکی بده و ما را از عذابِ آتش نگاه دار.
3- ﴿وَ أَقِیمُوا الصَّلَاةَ وَ آتُوا الزَّکَاةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ﴾ اَلْبَقَرَة: 110
و نماز را برپای دارید و زکات بدهید و هرچه را از کار نیک برای خودتان پیش بفرستید، آن را نزد خدا مییابید.
4- ﴿رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَ ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَ انْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ﴾ اَلْبَقَرَة: 250
پروردگارا به ما صبر عطا کن و پاهایمان را استوار کن و ما را بر مردم کافر یاری ده.