درسنامه آموزشی عربی (1) کلاس دهم تجربی و ریاضی
درس 1: ذاكَ هوَ اللّٰهُ
﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرضَ وَ جَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَ النُّورَ﴾ اَلْأَنعام، 1
ستایش از آنِ خدایی است که آسمانها و زمین را آفرید و تاریکیها و روشنایی را بنهاد.
ذاکَ هوَ اللهُ
آن همان خداوند است.
اُنْظُرْ لِتِلْکَ الشَّجَرَه
ذاتِ الْغُصونِ النَّضِرَه
به آن درختِ دارای شاخههای تر و تازه نگاه کن.
کَیفَ نَمَتْ مِنْ حَبَّةٍ
وَ کَیفَ صارَتْ شَجَرَه
چگونه از دانهای رشد کرد و چگونه درخت گردید
فَابْحَثْ وَ قُلْ مَنْ ذَا الَّذی
یُخْرِجُ مِنهَا الثَّمَرَه
پس جستو جو کن و بگو این کیست که میوه را از آن بیرون میآورد.
وَ انْظُرْ إِلَی الشَّمسِ الَّتی
جَذوَتُها مُسْتَعِرَه
و به خورشیدی که پارۀ آتش آن فروزان است، نگاه کن.
فیها ضیاءٌ وَ بِها
حَرارَةٌ مُنتَشِرَه
در آن روشنایی است و با آن حرارتی پراکنده است.
مَنْ ذَا الَّذی أَوْجَدَها
فی الْجَوِّ مِثلَ الشَّرَرَه
و این کیست که آن را در هوا مانند پاره آتش پدید آورد.
ذاکَ هوَ اللّٰهُ الَّذی
أَنعُمُهُ مُنهَمِرَه
آن همان خداوندی است که نعمتهایش ریزان است.
ذو حِکمَةٍ بالِغَةٍ
وَ قُدرَةٍ مُقتَدِرَه
دارای حکمتی کامل و قدرتی با اقتدار است.
اُنْظُرْ إِلَی اللَّیلِ فَمَنْ
أَوْجَدَ فیهِ قَمَرَه
به شب نگاه کن پس چه کسی ماه را در آن پدید آورد.
وَ زانَهُ بِأَنْجُمٍ
کَالدُّرَرِ الْمُنتَشِرَه
و آن را (شب) با ستارگانی مانند مرواریدهای پراکنده زینت داد.
وَ انْظُرْ إِلَی الْغَیمِ فَمَنْ
أَنزَلَ مِنْهُ مَطَرَه
به ابر نگاه کن پس چه کسی باران را از آن نازل کرد.
اَلْمُعجَم
آموختن معنای کلمات باید در خلال ترجمهٔ متون و عبارات محقّق شود.
|
أَنجُم: ستارگان «مفرد: نَجم» |
ذات: دارای |
قُلْ: بگو |
|
أَنزَلَ: نازل کرد |
ذاکَ: آن |
مُستَعِرَة: فروزان |
|
أَنعُم: نعمتها «مفرد: نِعمَة» |
ذو: دارای |
مُفتَکِرَة: اندیشمند |
|
أَوْجَدَ: پدید آورد |
زانَ: زینت داد |
مُنهَمِرَة: ریزان |
|
بالِغ: کامل |
شَرَرَة: اخگر (پارۀ آتش) |
نَضِرَة: تر و تازه |
|
جَذوَة: پارۀ آتش |
ضیاء: روشنایی |
نَمَتْ: رشد کرد «مؤنّثِ نَما» |
|
دُرَر: مرواریدها (مفرد: دُرّ) |
غُصون: شاخهها (مفرد: غُصْن) |
یُخْرِجُ: درمیآورَد |
|
ذا: این $\leftarrow $ هٰذا «مَنْ ذا: این کیست؟» |
غَیم: ابر |
|
حِوارٌ (اَلتَّعارُفُ فی مَطارِ النَّجَفِ الْأًشرَفِ)
در گروههای دو نفره شبیه گفتوگوی زیر را در کلاس اجرا کنید.
|
زائِرُ مَرقَدِ أمیرِالْمُؤمِنینَ عَلیّ (ع) |
أَحَدُ الْمُوَظَّفینَ فی قاعَةِ الْمَطارِ |
|
اَلسَّلامُ عَلَیکُم. |
وَ عَلَیکُمُ السَّلامُ وَ رَحمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَکاتُهُ. |
|
صَباحَ الْخَیرِ یا أَخی. |
صَباحَ النّورِ وَ السُّرورِ. |
|
کَیفَ حالُکَ؟ |
أَنَا بِخَیرٍ، وَ کَیفَ أَنتَ؟ |
|
بِخَیرٍ وَ الْحَمدُ لِلّٰهِ. |
عَفواً، مِنْ أَینَ أَنتَ؟ |
|
أَنا مِنَ الْجُمهوریَّةِ الْإسلامیَّةِ الْإیرانیَّةِ. |
مَا اسْمُکَ الْکَریمُ؟ |
|
اِسمی حُسَینٌ وَ مَا اسْمُکَ الْکَریمُ؟ |
اِسمی عَبدُ الرَّحمانِ. |
|
هَل سافَرْتَ إلَی إیرانَ حَتَّی الْآنَ؟ |
لا؛ مَعَ الْأَسَفِ. لٰکِنّی أُحِبُّ أَنْ أُسافِرَ. |
|
إنْ شاءَاللّٰهُ تُسافِرُ إلَی إیرانَ! |
إن شاءَاللّٰهُ؛ إلَی اللِّقاءِ؛ مَعَ السَّلامَةِ. |
|
فی أَمانِ اللّٰهِ. |
فی أَمانِ اللّٰهِ وَ حِفظِهِ، یا حَبیبی. |
اِعلَموا
صِیَغُ الَْأَفعالِ
با نام گذاری صیغههای (ساختهای) فعلها در دستور زبان عربی آشنا شوید.
اول شخص مفرد:
متکلم وحده: ماضی: فَعِلتُ | مضارع: أَفْعَلُ
دوم شخص مفرد:
مفرد مذکر مخاطب: ماضی: فَعِلْتَ | مضارع: تَفعَلُ | امر: اِفْعَلْ | نهی: لاتَفعَلْ
مفرد مؤنت مخاطب: ماضی: فَعَلْتِ | مضارع: تَفْعَلینَ | امر: اِفْعَلی | نهی: لاتَفعَلی
سوم شخص مفرد
مفرد مذکر غایب: ماضی: فَعَلَ | مضارع: یَفْعَلُ
مفرد مؤنت غایب: ماضی: فَعَلَتْ | مضارع: تَفْعَلُ
اول شخص جمع:
متکلم مع الغیر: ماضی: فَعَلْنا | مضارع: نَفْعَلُ
دوم شخص جمع:
جمع مذکر مخاطب: ماضی: فَعَلْتُم | مضارع: تَفْعَلونَ | امر: اِفْعَلوا | نهی: لاتَفعَلوا
جمع مؤنث مخاطب: ماضی: فَعَلْتُنَّ | مضارع: تَفْعَلْنَ | امر: اِفْعَلْنَ | نهی: لاتَفعَلْنَ
مثنّنای مذکر مخاطب: ماضی: فَعَلْتُما | مضارع: تَفْعَلْانِ | امر: اِفْعَلْا | نهی: لاتَفعَلْا
مثنای مؤنث مخاطب: ماضی: فَعَلْتُما | مضارع: تَفْعَلْانِ | امر: اِفْعَلْا | نهی: لاتَفعَلْا
سوم شخص جمع
جمع مذکر غایب: ماضی: فَعَلوا | مضارع: یَفْعَلونَ
جمع مؤنث غایب: ماضی: فَعَلْنَ | مضارع: یَفْعَلْنَ
مثنای مذکر غایب: ماضی: فَعَلا | مضارع: یَفْعَلانِ
مثنای مؤنث غایب: ماضی: فَعَلَتا | مضارع: تَفْعَلانِ
تَرتیبُ الْأَفعالِ وَالضَّمائِرِ فِی اللُّغَةِ الْعَرَبیَّةِ.
اَلْمُفرَدُ الْمُذَکَّرُ الْغائِبُ
ضمیر منفصل: هُوَ | ضمیر متصل: هُ | فعل ماضی: فَعَلَ | فعل مضارع: یَفْعَلُ
اَلْمُثَنَّی الْمُذَکَّرُ الْغائِبُ
ضمیر منفصل: هُما | ضمیر متصل: هُما | فعل ماضی: فَعَلا | فعل مضارع: یَفْعَلانِ
اَلْجَمعُ الْمُذَکَّرُ الْغائِبُ
ضمیر منفصل: هُمْ | ضمیر متصل: هُم | فعل ماضی: فَعَلَوا | فعل مضارع: یَفْعَلونَ
اَلْمُفرَدُ الْمُؤَنَّثُ الْغائِبُ
ضمیر منفصل: هُیَ | ضمیر متصل: ها | فعل ماضی: فَعَلَتْ | فعل مضارع: تَفْعَلُ
اَلْمُثَنَّی الْمُؤَنَّثُ الْغائِبُ
ضمیر منفصل: هُما | ضمیر متصل: هُما | فعل ماضی: فَعَلَتا | فعل مضارع: تَفْعَلانِ
اَلْجَمعُ الْمُؤَنَّثُ الْغائِبُ
ضمیر منفصل: هُنَّ | ضمیر متصل: هُنَّ | فعل ماضی: فَعَلْنَ | فعل مضارع: یَفْعَلْنَ
اَلْمُفرَدُ الْمُذَکَّرُ الْمُخاطَبُ
ضمیر منفصل: أَنتَ | ضمیر متصل: کَ | فعل ماضی: فَعَلَتَ | فعل مضارع: تَفعَلُ | فعل امر: اِفْعَلْ | فعل نهی: لا تَفْعَلْ
اَلْمُثَنَّی الْمُذَکَّرُ الْمُخاطَبُ
ضمیر منفصل: أَنتُما | ضمیر متصل: کُما | فعل ماضی: فَعَلْتُما | فعل مضارع: تَفْعَلانِ | فعل امر: اِفْعَلا | فعل نهی: لا تَفْعَلا
اَلْجَمعُ الْمُذَکَّرُ الْمُخاطَبُ
ضمیر منفصل: أَنتُم | ضمیر متصل: کُمْ | فعل ماضی: فَعَلَتُم | فعل مضارع: تَفعَلونَ | فعل امر: اِفْعَلوا | فعل نهی: لا تَفْعَلوا
اَلْمُفرَدُ الْمُؤَنَّثُ الْمُخاطَبُ
ضمیر منفصل: أَنتِ | ضمیر متصل: کِ | فعل ماضی: فَعَلَتِ | فعل مضارع: تَفعَلینَ | فعل امر: اِفْعَلی | فعل نهی: لا تَفْعَلی
اَلْمُثَنَّی الْمُؤَنَّثُ الْمُخاطَبُ
ضمیر منفصل: أَنتُما | ضمیر متصل: کُما | فعل ماضی: فَعَلْتُما | فعل مضارع: تَفْعَلانِ | فعل امر: اِفْعَلا | فعل نهی: لا تَفْعَلا
اَلْجَمعُ الْمُؤَنَّثُ الْمُخاطَبُ
ضمیر منفصل: أَنتُنَّ | ضمیر متصل: کُنَّ | فعل ماضی: فَعَلْتُنَّ | فعل مضارع: تَفْعَلْنَ | فعل امر: اِفْعَلْنَ | فعل نهی: لا تَفْعَلْنَ
اَلْمتُتَکَلَّمً وَحْدَهُ
ضمیر منفصل: أَنَا | ضمیر متصل: ی | فعل ماضی: فَعَلْتُ | فعل مضارع: أَفْعَلُ
اَلْمُتَکَلَّمُ مَعَ الْغَیرِ
ضمیر منفصل: نَحنُ | ضمیر متصل: نا | فعل ماضی: فَعَلْنا | فعل مضارع: نَفْعَلُ
اَلضَّمائِر
مَعنَی الْأَفعالِ
اسم اشاره
اسم اشارۀ دور برای «مفرد مذکّر: ذلِکَ» و برای «مفرد مؤنّث: تِلْکَ» به معنای «آن» است.
اسم اشارۀ دور برای «جمع مذکّر» و «جمع مؤنّث» به صورت مشترک «أُولٰئکَ» است.
التَّمارین
اَلتَّمْرینُ الْأوَّلُ (صفحهٔ 10 کتاب درسی)
ترَجِمْ هٰذِهِ الْجُمَلَ، وَاکْتُبْ نَوعَ الْأَفعالِ.
اُکْتُبْ رِسالَتَکَ: نامهات را بنویس (فعل امر)
اُکْتُبوا واجِباتِکُم: تکالیف خود را بنویسید. (فعل امر)
سَأَکْتُبُ دَرسی: درسم را خواهم نوشت. (فعل مستقبل)
ما کَتَبْتُم تَمارینَکُم: تمرینهای خود را ننوشتید (فعل نهی)
لا تَکْتُبْ عَلَی الْجِدارِ: بر روی دیوار ننویس (فعل نهی)
هُنَّ لا یَکْتُبْنَ بِسُرعَةٍ: آنها با سرعت نمینویسند (فعل نفی)
إنَّنا سَوفَ نَکْتُبُ أَبحاثاً: همانا ما بحثهای خود را خواهیم داشت (فعل مستقبل)
کانوا یَکْتُبونَ بِدِقَّةٍ: آنها با دقت مینوشتند (فعل مضارع)
اَلتَّمرینُ الثّانی (صفحهٔ 11 کتاب درسی)
ضَعْ فِی الدّائِرَةِ الْعَدَدَ الْمُناسِبَ. «کَلِمَةٌ واحِدَةٌ زائِدَةٌ.»
1- اَلشََّرَرَةُ: قِطعَةٌ مِنَ النّارِ.
زباله آتش: تکهای از آتش
2- اَلشَّمْسُ: جَذوَتُها مسُتَعِرَةٌ، فیها ضیاءٌ وَ بِها حَرارَةٌ مُنتَشِرةٌ.
خورشید: پاره آتش آن فروزان است. در آن نور است و با آن حرارتی پراکنده است.
3- اَلْقَمَرُ: کَوکَبٌ یدَورُ حَولَ الَْأَرضِ؛ ضیاؤُهُ مِنَ الشَّمسِ.
ماه: ستارهای است که دور زمین میچرخد؛ نورش از خورشید است.
5- اَلْغَیْمُ: بُخارٌ مُتَراکِمٌ فِی السَّماءِ یَنزِلُ مِنهُ الْمَطَرُ.
ابر: بخاری متراکم در آسمان است که باران از آن میبارد.
6- اَلْفُستانُ: مِن الْمَلابِسِ النِّسائیَّةِ ذاتِ الْأَلوانِ الْمُختَلِفَةِ.
لباسهای زنانه: از لباسهای زنانه با رنگهایی مختلف است.
7- اَلدُّرَرُ: مِنَ الْأَحجارِ الْجَمیلَةِ الْغالیَةِ ذاتِ اللَّونِ الْأَبیَضِ.
مرواریدها: از سنگهای زیبای گران قیمت با رنگ سفید هستند.
کلمه اضافی: 4- اَلْأَنعُمُ: (نعمتها)
اَلتَّمْرینُ الثّالِثُ (صفحهٔ 11 کتاب درسی)
ضَعْ هٰذِهِ الْجُمَلَ وَ التَّراکیبَ فی مَکانِهَا الْمُناسِبِ.
هٰؤلاءِ فائزِاتٌ / هٰذانِ الدَّلیلانِ / تلکَ بَطّاریَّةٌ / أوُلئٰکَِ الصّالحِونَ / هٰؤلاء الْأَعداءُ / هاتانِ الزُّجاجَتانِ
| مفرد مؤنّث | مثنّی مذکّر | مثنّی مؤنّث |
|---|---|---|
| تلکَ بَطّاریَّةٌ الْأَعَداءُ آن باتری دشمنان |
هٰذانِ الدَّلیلانِ این، دو راهنما |
هاتانِ الزُّجاجَتانِ این، دو شیشه |
| جمع مذکّر سالم | جمع مونّث سالم | جمع مکسّر |
| أوُلئٰکَِ الصّالحِونَ آن، صالحان |
هٰؤلاءِ فائزِاتٌ این، برندگان |
هٰؤلاءِ این |
اَلتَّمْرینُ الرّابِعُ (صفحهٔ 12 کتاب درسی)
اُکتُبْ وَزنَ الْکَلِماتِ التّالیَةِ وَ حُروفَهَا الْأَصلیَّةَ.
1- ناصِر، مَنصور، أَنْصار: فاعل، مفعول، افعال (ن ص ر)
2- صَبّار، صَبور، صابِر: فعال، فعول، فاعل (ص ب ر)
اَلتَّمرینُ الْخامِسُ (صفحهٔ 12 کتاب درسی)
ضَعِ الْمُتَرادِفاتِ وَ الْمُتَضادّاتِ فی مَکانِهَا الْمُناسِبِ. = ≠
ضیاء/ نامَ / ناجِح / مسَرور / قَریب / جَمیل / نِهایَة / یَمین / غالیَة / شِراء / مَسموح / مُجِدّ
| رَخیصَة ≠ غالیَة | راسِب ≠ ناجِح | یَسار ≠ یَمین | حَزین ≠ مسَرور |
| بَیْع = شِراء | بِدایَة ≠ نِهایَة | بَعید ≠ قَریب | مُجتَهِد = مُجِدّ |
| رَقَدَ = نامَ | قَبیح ≠ جَمیل | نور = ضیاء | مَمنوع ≠ مَسموح |
اَلتَّمرینُ السّادِسُ (صفحهٔ 12 کتاب درسی)
اُرسُمْ عَقارِبَ السّاعاتِ.
|
اَلْخامِسَةُ وَ الرُّبعُ |
الثّامِنَةُ وَ النِّصفُ |
اَلسّادِسَةُ إلّا رُبعاً |
اَلْبَحثُ الْعِلمیُّ
اِبحَثْ فی الْإنتِرنِت أَوِ الْمَکتَبَةِ عَن نَصٍّ قَصیرٍ أَو جُمَلٍ بِاللُّغَةِ الْعَرَبیَّةِ حَولَ عَظَمَةِ مَخلوقاتِ اللّٰهِ، ثُمَّ تَرجِمْهُ إلَی الْفارِسیَّةِ مُستَعیناً بِمُعجَمٍ عَرَبیٍّ - فارِسیٍّ.
﴿وَ یَتَفَکَّرونَ فی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً﴾ آلُ عِمران: 191
