درسنامه آموزشی فصل ششم ریاضی کلاس هشتم
درس 2: شکلهای همنهشت
اگر بتوانیم شکلی را با یک یا چند تبدیل هندسی (تقارن، دوران و انتقال) طوری بر شکل دیگر منطبق کنیم که کاملاً یکدیگر را بپوشانند، میتوانیم بگوییم که این دو شکل با یکدیگر هم نهشتاند.
فعّالیت (صفحهٔ 88 کتاب درسی)
1- در شکل روبه رو، مثلثهای الف، ب، ج و د از انتقال، تقارن یا دوران مثلث قرمز به دست آمدهاند و با آن هم نهشتاند. مانند نمونه مشخص کنید از کدام یک تبدیلهای انتقال، تقارن یا دوران استفاده شده است.
ضلعها و زاویههای مساوی در این پنج مثلث را با علامت گذاری روی شکل نشان دهید.

2- این دو مثلث با یکدیگر هم نهشتاند:
$\overset{\Delta }{\mathop ABC}\,\cong \overset{\Delta }{\mathop GHF}\,$
پس اجزای متناظر آنها نیز با هم مساوی هستند.
با توجه به علامتهای روی شکلها، تساوی ضلعها و زاویههای متناظر این دو مثلث را کامل کنید.

$=\widehat{G}$$\widehat{C}$ $\widehat{H}$$\widehat{B}=$ $\widehat{F}$$\widehat{A}=$
$=\overline{FG}$$\overline{AC}$ $=\overline{HF}$$\overline{AB}$ $\overline{GH}$$\overline{BC}=$
3- مثلثهای XYZ و LMN با یکدیگر هم نهشتاند.

میخواهیم ببینیم مثلث XYZ با چه تبدیل یا تبدیلهایی بر مثلث LMN منطبق میشود. راه حل دو دانش آموز در اینجا آمده است.
شما هم راه دیگری برای منطبق کردن مثلث XYZ بر مثلث LMN پیدا کنید و آن را توضیح دهید؛ سپس راه حل خود را با راه حلهای دوستانتان مقایسه کنید. خوب است بدانید که راه حلهای درست بیشماری برای این مسئله وجود دارد.
راه حل محمد:
با یک دَوَران $180{}^\circ $ حول نقطهٔ O میتوان مثلث XYZ را بر مثلث LMN منطبق کرد.

راه حل حامد:
با یک دَوَران $180{}^\circ $ حول نقطهٔ X میتوان مثلث XYZ را بر مثلث قرمز رنگ منطبق کنیم و سپس با یک انتقال، مثلث قرمز را بر مثلث LMN منطبق کنیم.

کار در کلاس (صفحهٔ 89 کتاب درسی)
1- تصویر ذوزنقهٔ ABCD را پس از دوران $180{}^\circ $ حول نقطهٔ D رسم کنید و آن را ${{A}_{1}}{{B}_{1}}{{C}_{1}}{{D}_{1}}$ بنامید.
سپس آن را با بردار $\left[ \begin{matrix}1 \\-2 \\\end{matrix} \right]$ انتقال دهید.
شکل جدید را نام گذاری کنید و عبارت هم نهشتی شکلها را کامل کنید.
${{A}_{2}}{{B}_{2}}{{C}_{2}}{{D}_{2}}$$\cong $${{A}_{1}}{{B}_{1}}{{C}_{1}}{{D}_{1}}$$ABCD\cong $

2- با توجه به هم نهشتیِ شکلهای هر قسمت در صورت امکان اندازهٔ ضلعها و زاویههای متناظر را پیدا کنید و بنویسید.
$GHIJ\cong KLMN$

$ABC\cong DEF$

3- دیوارههای کنار پل از مثلثهای قائمالزاویهٔ هم نهشت ساخته شدهاند. زاویههای مساوی را با علامت گذاری مشخص کنید و اندازهٔ هر یک از زاویههای یکی از مثلثها را بنویسید.

فعّالیت (صفحهٔ 90 کتاب درسی)
1- در شکل مقابل $\Delta ABC\cong \Delta A'B'C'$ اندازهٔ برخی ضلعها و زاویهها نوشته شده است. اندازهٔ ضلعها و زاویههای دیگر را به دست آورید.

${{y}^{2}}={{8}^{2}}+{{6}^{2}}$
${{y}^{2}}=64+36$
${{y}^{2}}=100$
$y=\sqrt{100}=10$
2- چهارضلعی DEFG را نسبت به خطی افقی قرینه کردهایم و چهارضلعی HIJK را به دست آوردهایم. اندازهٔ برخی از ضلعها و زاویهها معلوم است.
اندازهٔ ضلعها و زاویههای دیگر این چهار ضلعی را به دست آورید.

${{x}^{2}}={{4}^{2}}+{{3}^{2}}$
${{x}^{2}}=16+9$
${{x}^{2}}=25$
$x=\sqrt{25}=5$

${{z}^{2}}={{5}^{2}}-{{\sqrt{5}}^{2}}$
${{z}^{2}}=25-5$
${{z}^{2}}=20$
$z=\sqrt{20}$
دربارهٔ رابطههایی که از آنها در این دو سؤال استفاده کردهاید با هم گفت وگو کنید.
3- مثلث ABCD را میتوان با انتقال بر مثلث $A'B'C'$ منطبق کرد.

$3x=x+2$
$3x-x=2$
$2x=2$
$x=1$
$\overline{AB}=3x=3$
$\overline{A'B'}=x+2=1+2=3$
مانند نمونه با تشکیل و حل معادله، اندازهٔ ضلعهای مثلثها را به دست آورید.

$y+3=5y-5$
$y-5y=-5-3$
$-4y=-8$
$y=\frac{-8}{-4}=+2$
$\overline{AC}=y+3$
$=+2+3=+5$
$\overline{A'C'}=5y-5$
$=5\times (+2)-5=+5$
تمرین (صفحهٔ 91 کتاب درسی)
1- در شکل رو به رو زاویههای مساوی را با رنگهای یکسان مشخص کردهایم. کدام مثلثها با مثلث الف هم نهشتاند؟ ب، د، ه، ی، ک، ز، ح

مانند نمونه مشخص کنید که با چه تبدیل یا تبدیلهایی میتوان مثلث الف را بر مثلثهای هم نهشت با آن منطبق کرد. چهار مورد دیگر بنویسید. پاسخهایتان را با پاسخهای دوستانتان مقایسه کنید.

2- سازههای مثلثی که در این پل به کار رفتهاند، توانایی تحمل نیروهای کششی و فشاری زیادی را دارند و مانع خمیدگی پل میشوند.
میدانیم $\overset{\Delta }{\mathop ABC}\,\cong \overset{\Delta }{\mathop BCD}\,$

الف) کدام زاویهٔ مثلث ABC روبهروی ضلع BC است؟ $\widehat{A}$
ب) کدام زاویهٔ مثلث BCD روبهروی ضلع BC است؟ $\widehat{D}$
ج) مثلث ABC را بر BCD منطبق میکنیم. کدام زاویهٔ این مثلث با زاویهٔ A متناظر است؟ $\widehat{D}$
3- زاویههای مجهول را بیابید.
الف) مثلث HIG حاصل دَوَران 90 درجهٔ EFG حول نقطهٔ G است.
ب) چهارضلعی KLMN حاصل تقارن چهارضلعی ABCD نسبت به خطی عمودی است.
$2x-20$
$2\times 45-20$
$90-20=70$
$2x-20=x+25$
$2x-x=+25+20$
$1x=+45$
$x=\frac{+45}{1}=45$

$5y-80=3y$
$5y-3y=+80$
$2y=+80$
$y=\frac{+80}{2}=40$
