درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس هفتم

پدر من یک کارشناس دام‌پروری است. او دوست داشت دربارهٔ رشتهٔ تحصیلی خود، کاری را راه‌اندازی کند. بنابراین برای پرورش ماهی برنامه‌ریزی کرد و آن‌را به‌اجرا درآورد. با راه‌اندازی پرورش ماهی در منطقه، برای افراد زیادی کار ایجاد کرد. پدرم سال گذشته کارآفرین برتر استان شد. من هم دوست دارم روزی مانند او برای جامعه، کار سودمندی انجام دهم.

7-1- کارآفرینی

به هرگونه تلاش و کوشش فکری و بدنی برای کسب روزی حلال و درآمد، که هدف آن تولید کالا یا ارائهٔ خدمت باشد، «کار» گفته می‌شود.

کارآفرین فردی است که با شناسایی نیازها و فرصت‌ها، کسب وکاری را راه‌اندازی کند و از این راه درآمدی به‌دست آورد. بیشتر کارآفرینان برای خود و دیگران فرصت کار ایجاد می‌کنند. کارآفرین، با خلاقیت و نوآوری و به کارگیری منابعی که در اختیار دارد، به جامعهٔ خود خدمت می‌کند. بنابراین وجود او برای خود، اطرافیان و اقتصاد جامعه بسیار سودمند است. فرایندی که طی آن کارآفرین تلاش می‌کند فعالیتش را به نتیجه‌ای مثبت برساند، کارآفرینی نام دارد.

7-2- معرفی برخی از انواع کسب‌وکار

برخی از انواع کسب‌وکار عبارت‌اند از:
- کسب‌وکار خانگی: هر نوع کار اقتصادی مجاز در خانه است که با استفاده از امکانات و وسایل ساده راه‌اندازی می‌شود، مانندِ بافتنی دستی، خیاطی و...؛

- کسب‌وکار خانوادگی: به کسب‌وکارهایی گفته می‌شود. که افراد یک خانواده و خویشاوندان، آن را تشکیل می‌دهند، مانندِ پرورش ماهی، نساجی، قالی‌بافی، تهیه و بسته‌بندی مواد؛
- کسب‌وکار روستایی: کاری است که در روستا با امکانات موجود راه‌اندازی می‌شود، مانندِ پرورش قارچ، پرورش زنبورعسل، کشت انواع میوه و سبزی؛

- کسب‌وکار اینترنتی: به خرید و فروش کالاها یا خدمات در شبکه‌های اینترنتی کسب‌وکار اینترنتی گفته می‌شود، مانندِ فروشگاه‌های اینترنتی، ارائهٔ خدمات مشاوره‌ای به دیگران در شبکهٔ اینترنتی، خرید بلیت هواپیما و قطار به‌صورت اینترنتی و ... . امروزه این نوع کسب‌وکار به‌سرعت در حال گسترش است.

7-3- درآمد و پس‌انداز

بیشتر خانواده‌ها برای جلوگیری از بروز مشکلات مالی، بخشی از درآمد خود را پس‌انداز می‌کنند. این کار موجب آرامش در خانواده می‌شود. شما نیز می‌توانید با درآمد کم یا زیاد و روش‌های گوناگون، مانند خرید سهام برخی شرکت‌ها و ... پس‌انداز کنید. از پس‌انداز می‌توان برای خرید برخی از وسایل یا برای راه‌اندازی یک کسب‌وکار استفاده کرد.

7-4- بازار

تاکنون برای تهیهٔ کالاها و خدمات مورد نیازتان به چه مکان‌هایی مراجعه کرده‌اید؟

شکل 6-5- برخی مکان‌های مبادله کالا

خریداران و فروشندگان برای مبادلهٔ کالاها و خدمات در بازار گرد هم می‌آیند. شکل و روش مبادلهٔ کالا همواره در حال تغییر است. امروزه علاوه بر بازارهای سنتی، فروشگاه‌های اینترنتی نیز مکان‌هایی را برای خرید و فروش فراهم می‌آورند و خرید وفروش کالاهایی مانند اتومبیل، نرم‌افزارهای رایانه‌ای، بلیت‌های قطار و هواپیما و ... نیز با این روش انجام می‌شود.

7-5- خرید

انسان برای تأمین نیازهای گوناگون خود همواره تلاش می‌کند، زیرا برای ادامهٔ زندگی به مواد خوراکی، پوشاک، ابزار و وسایل و... نیاز دارد. شما می‌توانید با شناسایی کالاها و خدماتی که به آن‌ها نیاز دارید آن‌ها را خریداری کنید. برای آنکه زحمات تولیدکنندگان و منابع و امکانات به‌کار گرفته‌شان در تولید، از بین نروند، باید از مصرف بی‌رویه جلوگیری کنید.

7-6- کارت‌های اعتباری و خرید اینترنتی

همان‌گونه که پیش از این خواندید، یکی از روش‌های خرید، استفاده از کارت‌های اعتباری یا خرید اینترنتی است.

7-7- فروش

شما می‌توانید کالا و خدماتی را که ارائه می‌دهید به افرادی که به آن نیاز دارند بفروشید. در این صورت به شما «فروشنده» می‌گویند، فروشنده کسی است که بتواند با مشتری ارتباط برقرار کند و نیاز او را بشناسد، او را به‌درستی راهنمایی کند و کالای خود را با انصاف به او بفروشد. شما در پودمان‌های دیگر این کتاب یاد می‌گیرید که محصولاتی را تولید کنید و در پایان این کتاب در بازارچه‌ای که در مدرسه برپا خواهد شد، این محصولات را بفروشید. این فرصتی خواهد بود که فروشندگی را تمرین کنید.

شکل 10-7- نمونه‌هایی از غرفه فروش محصولات توسط دانش‌آموزان

7-8- بازاریابی و تبلیغات

امروزه کالاها و خدمات بسیار متنوع شده‌اند، در نتیجه ارائه‌دهندگان کالا و خدمات با هم رقابت می‌کنند. شرکت‌هایی که بازاریابی را به درستی انجام دهند، موفق خواهند بود. «بازاریابی» شناسایی نیاز مشتریان، پیدا کردن راه‌هایی برای فروش کالاها و خدمات و تأمین نیازهای مشتریان است. امروزه افرادی به‌عنوان بازاریاب این راه‌ها را شناسایی می‌کنند. برای جلب توجه و معرفی کالاها و خدمات، باید «تبلیغ» کنید. تبلیغ بر چگونگی مصرف کالاها و خدمات تأثیر می‌گذارد. البته باید توجه کرد که کیفیت پایین تولید و خدمات، اثر مثبت تبلیغات را از بین می‌برد. آیا می‌دانید برای فروش بیشتر با چه روش‌هایی می‌توان تبلیغ کرد؟

7-9- مراحل راه‌اندازی یک کسب‌وکار

شکل 13-7 را برای آشنایی با مراحل راه‌اندازی یک کسب‌وکار بررسی کنید.

برای راه‌اندازی هر کسب‌وکاری نخست باید طرح آن کسب‌وکار را بنویسید. مواردی که در طرح کسب‌وکار باید به آن بپردازید عبارت‌اند از:
- هدف شما از راه‌اندازی کسب‌وکار چیست؟ 
- دلایل انتخاب این نوع کسب‌وکار چیست؟ 
- ویژگی‌های کالا یا خدمات تولیدی شما چیست؟ 
- در چه مکانی کسب‌وکارتان راه‌اندازی می‌شود؟ 
- برای چند نفر شغل ایجاد می‌شود؟ 
- مشتریان شما چه کسانی هستند؟ 
- به چه ابزار و مواد و تجهیزاتی نیاز دارید؟
- به چه مقدار سرمایه و زمان نیاز دارید؟ 
- چه مقدار سودآوری دارد؟

در واقع طرح کسب‌وکار، نقشه یک کارآفرین برای راه‌اندازی کسب‌وکار است و به او کمک می‌کند تا با دید درست گام بردارد.

7-10- نمونۀ یک طرح کسب‌وکار (ساخت جعبه‌های تزیینی)

امین و زهرا می‌خواهند با استفاده از پس‌اندازی که دارند، یک کسب‌وکار خانگی راه‌اندازی کنند و درآمد به‌دست آورند. آن‌ها چند کسب‌وکار را بررسی می‌کنند و تصمیم می‌گیرند جعبه‌های تزیینی بسازند. یکی از دلایل انتخاب آن‌ها این است که می‌توانند از مغازهٔ عموی خود ابزار و وسایل لازم را با قیمت ارزان‌تر تهیه کنند. دیگر اینکه می‌توانند از تجربیات پسر عموی خود، که در این زمینه فعالیت‌هایی دارد، استفاده کنند. آن‌ها برای راه‌اندازی کار، یک طرح کسب‌وکار، به روش زیر آماده کردند:

هدف از ایجاد کسب‌وکار: ایجاد کار و به‌دست آوردن درآمد، از راه تولید و عرضهٔ جعبه‌های تزیینی؛

مزیت‌های رقابتی: کار آن‌ها ارائهٔ جعبه‌های تزیینی با کیفیت بالا، خلّاقیت در چگونگی ساخت جعبه‌ها و استفاده از الگوهای جذاب است. با توجه به رقابتی بودن قیمت‌ها و کیفیت‌ها آن‌ها سعی می‌کنند که کالای خود را نسبت به رقبا با قیمت مناسب‌تر و کیفیت بهتر ارائه دهند.
وضعیت بازار: هم‌اکنون نمونه‌هایی از این جعبه‌ها در بازار موجود است و به‌دلیل فرهنگ غنی ایرانیان در امر هدیه دادن، این فرصت مناسبی برای درآمدزایی است.
میزان اشتغال‌زایی طرح: دو نفر
مشتریان: عموم افراد، شرکت‌ها، مؤسسات و... می‌توانند برای هدیه دادن از این جعبه‌های زیبا استفاده کنند.
محل اجرای طرح: با توجه به نوع کسب‌وکار (خانگی)، این جعبه‌ها در خانه تولید می‌شود.
ظرفیت تولید: 200 عدد جعبهٔ فانتزی در یک ماه
مدت زمان پیش‌بینی شده برای راه‌اندازی کار: یک هفته
مواد و ابزار مورد نیاز: (قیمت‌های جدول توسط دانش‌آموزان تکمیل شود)

جدول 5-7- مواد و ابزار مورد نیاز برای ساخت جعبه‌های تزیینی

نام	تعداد	قیمت (ریال)	جمع
قیچی	2 عدد	25000	50000
چسب مایع	20 عدد	10000	200000
چسب حرارتی	2 دستگاه	50000	100000
مقوا در رنگ‌های مختلف	300 برگ	5000	1500000
روبان در رنگ‌های مختلف	100 متر	3000	300000
خط‌کش	2 عدد	8000	16000
مداد	5 عدد	5000	25000
جمع			2191000

دستمزد ساخت هر جعبه: 20000 ریال
هزینهٔ دستمزد: 4000000 ریال $\Leftarrow $ (تعداد جعبه‌ها در هر ماه $\times $ دستمزد ساخت هر جعبه)
تعداد وب‌های جعبه‌های ساخته شده:
بهای 100 عدد جعبه بزرگ (هر عدد 65000 ریال) برابر خواهد بود با 6500000 ریال
بهای 100 عدد جعبه کوچک (هر عدد 35000 ریال) برابر خواهد بود با 3500000 ریال

(ریال) 10000000 = قیمت کل فروش

 هزینه‌ها - درآمد = میزان سود

(ریال) $=10000000-(4000000+2191000)$ میزان سود

        (در هر ماه) (ریال) $=3890000$ سود