درسنامه آموزشی کارگاه کارآفرینی و تولید کلاس دهم

مدل کسب‌و‌کار

مدل کسب‌و‌کار، منطق یک کسب‌و‌کار یا شرکت را با چگونگی خلق، ارائه و کسب ارزش و درآمد آن توصیف می‌کند. قبل از شروع هر کسب‌و‌کاری ابتدا باید آن را طراحی کرد. مدل کسب‌وکار را می‌توان به 9 جزء سازنده اساسی دسته‌بندی کرد. این اجزا به ترتیب شامل مشتری‌شناسی، طراحی ارزش پیشنهادی، تعیین کانال توزیع، ارتباط با مشتریان، درآمدزایی، منبع‌یابی، فعالیت‌های کلیدی، شریک‌یابی و برآورد هزینه‌ها است. در شکل 1- 19 مدل کسب‌وکار به همراه بوم آن نشان داده شده است.

مشتری‌شناسی:

مشتریان، قلب هر کسب‌و‌کاری را تشکیل می‌دهند. بدون مشتریان (سودآوری)، هیچ کسب‌وکاری نمی‌تواند در بلند مدت دوام بیاورد. برای انتخاب نوع فعالیت کسب‌وکار خود باید مشتریان بخش‌بندی شوند. مشتریان بر مبنای سن، جنسیت، تحصیلات، سطح درآمد، نوع شغل، محل زندگی و نظایر اینها قابل تفکیک هستند.

مجموعه‌های مختلف مشتریان می‌توانند بر اساس خواسته‌ها و ویژگی‌های مختلف بخش‌بندی شوند. انواع بخش‌های مشتریان شامل بازار انبوه، گوشه بازار، بازار بخش‌بندی شده، بازار متنوع و بازار چند وجهی است (شکل 4 19).

ارزیابی مشتری‌شناسی: بوم مدل کسب‌وکار، باید از چهار منظر مورد ارزیابی قرار گیرد. به عبارتی دیگر، باید نقاط قوّت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مدل کسب‌وکار را مورد بررسی قرار دهید. با پاسخ به سؤالات جدول 2- 19، قسمت مشتری‌شناسی مدل کسب‌وکار تیمتان را ارزیابی کنید.

امام علی (ع) در موعظه به بازاریان چنین می‌فرمودند:
1- خیرخواهی از خدا را مقدم بدارید.
2- با آسان گرفتن در معامله، به کار خود برکت دهید.
3- با خریداران متواضع باشید.
4- خود را به داشتن حلم و بردباری زینت دهید.
5- از قسم خوردن پرهیز کنید.
6- از دروغ گفتن فاصله بگیرید.
7- از ستم کردن بترسید.
8- در حق مظلوم با انصاف باشید.
9- به رباخواری نزدیک نشوید.
10- در وزن و ترازو، درست و تمام وزن کنید.
11- اموال مردم را به حرام نستانید.
12- زمین خدا را با کارهای بد اقتصادیتان، به فساد و تباهی نکشید.

(بحارالانوار، ج 78 ص 54)