درسنامه آموزشی کارگاه کارآفرینی و تولید کلاس دهم

تفکر خلّاق

همۀ انسان‌ها با درجات متفاوتی دارای قدرت تفکر خلّاق هستند. به تواناییِ تولید و خلق راه حل‌ها و اهداف جدید از طریق ترکیب، تغییر و کاربرد ایده‌های موجود، تفکر خلّاق گفته می‌شود. تفکر خلّاق شیوه‌ای متمایز از نگاه کردن به جهان و دیدن آن دسته از روابط میان اشیایی است که دیگران از دیدن آن عاجزند. تفکر خلّاق می‌کوشد تا ساختار و قالب را به هم بریزد و اطلاعات محبوس شده در آنها را آزاد سازد تا بتواند شیوه‌های تازه‌ای از ارتباط را برقرار کند (مثل عملکرد دنده عقب اتومبیل برای جابه‌جایی و خروج از پارک). بنابراین تفکر خلّق استعداد نیست بلکه مهارت (مثل مهارت رانندگی) است که می‌توان آن را کسب کرد.

امام علی علیه السلام:

«سخاوت، محبّت‌آور و زینت اخلاق است» (تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 378، ح 8523)

موانع تفکر خلّاق

عواملی که ممکن است توانایی شما را در خلّاق بودن محدود کنند، در چهار دسته قرار می‌گیرند.

1- عوامل همیشگی: تمایل به عاداتِ از قبل طراحی شده، معمولاً خلّاقیت را از بین می‌برد. (دیدن و درک کردن همه چیز از روی عادت و فکر نکردن به شیوۀ استفاده از آن).
2- عوامل محیطی: سنت‌ها و انتظارات اجتماعی می‌توانند در افراد موجب کنترل‌های کلیشه‌ایِ بیش از حد و مانع از بروز افکار جدید شوند (مانند ترس از متفاوت بودن، تمایل به حفظ وضعیت موجود).
3- عوامل ادراکی: نداشتن اطلاعات و دانش کافی نسبت به محیط پیرامونِ خود، موجب جلوگیری از ارائۀ ایده‌های جدید می‌شود.
4- عوامل انگیزشی/ هیجانی: هنگامی که فرد بیش از اندازه احساساتی یا بی انگیزه است، تفکر خلّاق در وی از بین می‌رود (مثل نداشتن اعتماد به نفس، ترس از تمسخر و ...).