درسنامه آموزشی کارگاه کارآفرینی و تولید کلاس دهم
بخش 10: تفکر
مغز انسان دارای دو محصول نهایی فکر و ایده است. سمت چپِ مغز اطلاعات را دریافت میکند، سپس به تجزیه و تحلیل و ارزیابی آنها میپردازد و فکر ارائه میدهد. سمت راستِ مغز نیز بهصورت شهودی ایده ارائه میدهد.
فعالیت (صفحه 41 کتاب درسی)
تعیین مکانیزم مغز: در مدت زمان سی ثانیه، به ترتیب به سؤالات زیر پاسخ دهید.
1- در جدول 1- 10 در هر قسمت، بدون توجه به نوشتۀ خانۀ بالا، رنگ درست آن را از خانههای پایین انتخاب کنید (مدت زمانی که برای هر کدام صرف میکنید باید کمتر از چهار ثانیه باشد).
2- کدام یک از تصاویر شکل 1- 10- برای شما جذابتر است؟
3- در شکل 2- 10- گزینۀ الف به کدام یک از گزینههای ب، پ و ت شبیهتر است؟
4- کدام یک از تصاویر شکل 3- 10- حالت دوستی را بهتر نشان میدهد؟
5- دستتان را روی دست دیگرتان قرار دهید، کدام دست روی دست دیگر است؟ راست یا چپ؟
6- دستهایتان را بهصورت ضربدری روی سینه خود بگذارید، کدام دست روی دست دیگر است؟
7- پایتان را روی پای دیگر قرار دهید، کدام پا روی آن یکی است؟
حال به کمک دبیر خود، با توجه به پاسخهایی که دادهاید، تعیین کنید که راست مغز یا چپ مغز هستید. در جدول 2- 10- ویژگیهای این دو گروه آمده است.
| راست مغز | چپ مغز |
|---|---|
| تخیلی، بی نظم، خیال پرداز، کنجکاو و خلّاق | قانونمند، تحلیلگر، جزئینگر، عقلایی و منطقی |
در جهانی که زندگی میکنیم، برخی اطلاعات سالم و درستاند و برخی ناسالم و نادرست. به همین دلیل افراد برای بررسی و شناسایی اطلاعات درست، نیاز به تفکر دارند. تفکر توانایی افراد در شناسایی مسائل و مشکلات و ارائۀ راه حلهای مناسب جهت رفع آنهاست.
در شکل 4- 10- انواع تفکر نشان داده شده است.
تفکر انتقادی (جستوجوی واقعیت):
تفکر انتقادی، تفکری است که در جستوجوی شواهد، دلایل و مدارک برای یک قضاوت و نتیجهگیری است. در تفکر انتقادی افراد به جای پذیرفتن تمام اطلاعاتی که میخوانند، مینویسند، میشنوند و میبینند، آنها را از دیدگاههای مختلف مورد مشاهده، تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار میدهند.
فعالیت (صفحه 43 کتاب درسی)
تفکر انتقادی: یک شرکت تولید محصولات لبنی، با مشکل مالی روبهرو شده است. مدیریت شرکت تصمیم میگیرد، از مواد اولیۀ نامرغوب با هزینۀ کمتر استفاده کند تا مشتریان همچنان ثابت باقی بمانند. شرکت پس از تولید و فروش محصولات، نه تنها مشتریان قدیمی خود را از دست میدهد، بلکه توسط وزارت بهداشت جریمه نقدی نیز میشود.
1- به نظر شما علت اصلی این اتفاق چیست؟
2- آیا اقدام آنها اخلاقی است؟
3- پیشنهاد و راه حل شما به آنها برای رفع مشکلشان چیست؟
بحث و گفتوگو (صفحه 44 کتاب درسی)
صاحب مغازهای اجناس خود را حراج میکند و میگوید حاضر است همۀ اجناس را به یک پنجم قیمت بفروشد. آیا برخی از اجناسی که به نمایش گذاشته مرغوب است؟ عکسالعمل هر کدام از شما چیست؟ پس از 20 دقیقه بحث و گفتوگو، نتیجهگیری کنید.
پرسش (صفحه 44 کتاب درسی)
تفکر انتقادی: با راهنمایی دبیر خود و تعریف تفکر انتقادی، به سؤالات زیر پاسخ دهید:
1- تفکر انتقادی چه کاربردهایی دارد؟ (3مورد)
- تشخیص پیشنهادهای سالم از پیشنهادهای ناسالم
- ..................................
- ..................................
- ..................................
2- هر فرد، در هنگام روبهرو شدن با یک مسئله یا مشکل، چه مراحلی را باید طی کند؟
مدل ایجاد تفکر انتقادی:
برای شکلگیری تفکر انتقادی در ذهنتان سه مرحله وجود دارد: به ترتیب «توصیف»، «تجزیه و تحلیل» و «ارزیابی». (شکل 5- 10)
پژوهش (صفحه 45 کتاب درسی)
تقویت تفکر انتقادی: با جستوجو در منابع متفاوت، راجع به راههای تقویت تفکر انتقادی تحقیق کنید و نتایج را در کلاس ارائه دهید.
تفکر همگرا (ارائۀ اولین راه حل درست): افراد باید مسائل را مورد بررسی قرار دهند تا به یک راه حل درست دست یابند. زمانی که افراد پدیدهها و امور را با همان شکل که وجود دارد بپذیرند، به دنبال چرایی و چگونگی مسائل نباشند و راه حلهای قدیمی را در برابر یک مسئله ارائه دهند، از تفکر همگرا استفاده کرده اند. اگر فردی در بیشتر اوقات با این تفکر به دنبال راه حل برای مسائل باشد، تفکر همگرا یا نیم کرۀ چپ وی فعالتر است و همین مانع از بروز خلّقیت وی میشود.
فعالیت (صفحه 45 کتاب درسی)
تفکر همگرا: بدون استفاده از وسایل اندازهگیری و با داشتن یک برگه کاغذ یک مثلث متساوی الاضلاع بسازید.
فعالیت (صفحه 45 کتاب درسی)
تفکر همگرا: در شکل 6- 10 چند مربع مشاهده میکنید؟ برای پاسخ دادن یک دقیقه زمان دارید.
فعالیت (صفحه 46 کتاب درسی)
تفکر همگرا: فرض کنید مادرتان 300 هزار ریال به شما داده و از شما خواسته است با کل پول، مواد مصرفی داخل جدول 3- 10 را خریداری کنید. با توجه به اینکه مادرتان انتظار دارد تعداد روغن مایع و نمک یکسان باشد و از تمامی اقلام، خرید صورت گیرد. از هر کدام چه تعداد میتوانید خریداری کنید؟ چند راه حل وجود دارد؟
| مواد مصرفی | قیمت هر واحد (ریال) | تعداد | قیمت کل (ریال) |
|---|---|---|---|
| پودر ماشین لباسشویی | 15000 | ||
| روغن مایع | 50000 | ||
| نمک | 7500 | ||
| ماکارونی | 20000 | ||
| جمع کل |
پژوهش (صفحه 46 کتاب درسی)
آیات و احادیت در خصوص تفکر: با جستوجو در منابع متفاوت، آیات و احادیثی را که به اهمیت تفکر و اندیشیدن پرداختهاند، بیابید و آنها را در قالب یک فایل « وُرد» آماده کنید و سپس آن را از طریق پست الکترونیکی برای دبیر خود ارسال کنید.