درسنامه آموزشی شیمی (1) کلاس دهم رشته ریاضی و تجربی
فصل دوم: خواص اکسیدهای فلزی و نافلزی
رفتار اکسیدهای فلزی و نافلزی
اکسیدهای فلزی و نافلزی، به دلیل تنوع رفتار، کاربردهای فراوانی در زندگی دارند. برای نمونه برخی کشاورزان کلسیم اکسید (آهک) را به عنوان اکسیدفلزی برای افزایش بهرهوری در کشاورزی به خاک میافزایند؛ زیرا افزودن این نوع مواد به خاک سبب میشود تا مقدار و نوع مواد معدنی در دسترس گیاه تغییر کند. همچنین از کلسیم اکسید برای کنترل میزان اسیدی بودن آب دریاچهها استفاده میشود (شکل 14).
در درس علوم آموختید که مرجانها، گروهی از کیسهتنان با اسکلت آهکی هستند. پژوهشها نشان میدهند که این جانداران با افزایش مقدار کربندیاکسید محلول در آب از بین میروند زیرا خاصیت اسیدی آب افزایش مییابد (شکل 15).
کاوش کنید (صفحهٔ 61 کتاب درسی)
دربارهٔ «رفتار شیمیایی اکسیدهای فلزی و نافلزی» کاوش کنید.
1- درون بشری تا نیمه آب بریزید؛ مقداری آهک به آن بیفزایید و مخلوط را خوب به هم بزنید.
2- یک تکه کاغذ بردارید و آن را به محلول آب آهک آغشته نمایید. چه مشاهده میکنید؟
کلسیم اکسید یک اکسید فلزی است و خاصیت بازی دارد؛ کاغذ pH به رنگ آبی در میآید.
3- یک بطری محتوی آب گازدار بردارید و کاغذ pH را به آن آغشته نمایید. چه رنگی میشود؟
آب گازدار دارای $CO_{2}$ است بنابر این خاصیت اسیدی دارد و کاغذ pH به رنگ قرمزدر میآید.
4- از این آزمایشها چه نتیجهای میگیرید؟ توضیح دهید.
آب آهک دارای خاصیت بازی و آب گازدار (نوشابه) دارای خاصیت اسیدی است.
5- پیشبینی کنید با حل شدن هر یک از مواد زیر در آب، محلول به دست آمده چه خاصیتی دارد؟ هر ماده را درون دایره و در جای مناسب بنویسید.
آ) $MgO$ (منیزیم اکسید «اکسید فلزی، بازی»)
ب) $S{{O}_{2}}$ (گوگرد دی اکسید «اکسید نافلزی، اسیدی»)
پ) $C{{O}_{2}}$ (کربن دی اکسید «اکسید نافلزی، اسیدی»)
ت) $N{{a}_{2}}O$ (سدیم اکسید «اکسید فلزی، بازی»)

به طور کلی، اکسیدهای فلزی را اکسیدهای بازی و اکسیدهای نافلزی را اکسیدهای اسیدی مینامند؛ زیرا از واکنش اغلب آنها با آب به ترتیب باز و اسید تولید میشود.
