خرید از بقالی
مفاهیم:
جلو / پشت، جلو / عقب، ستون/ ردیف، اول تا دهم، وسط / کنار / بین، چپ / راست
مهارتها:
منتظر شدن برای نوبت، حمل، خرید با کیسهها، پرداخت بهای اجناس خریداری شده.
نگرشها:
1- هنگام خرید و فروش با شمارش و جمع و تفریق اعداد سروکار داریم.
2- با بررسی و مقایسه ورودی و خروجی سیستمها میتوان نحوهٔ کار آن را حدس زد.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- نظم و ترتیب در چیدن اجناس
2- نوع دوستی
3- نظر خواستن از دیگران.
تم شناختی:
معامله: در مورد آداب معامله و شرایط آن نکاتی را که میدانید به دانشآموزان بیاموزید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- تعداد مرباها در قفسهها، تعداد ربها، پاکتهای شیر و ظرفهای شربت را با کمک شمارش چند تا چند محاسبه کنید. اشیایی را که پشت مادر و فرزند پنهان شدهاند را هم بشمارید.
2- تعداد اجناس بالا را به کمک چوب خط محاسبه کنید.
3- تعداد اجناس بالا رابه کمک محور محاسبه کنید.
4- تعداد اجناس بالا را به کمک رسم شکل محاسبه کنید.
5- برای اشیایی که دیده میشوند یک جمع چند تایی بنویسید و حاصل را با چوب خط محاسبه کنید.
6- تعداد مرباها، شربتها، پاکتهای شیر و ظرفهای رب را با هم مقایسه کنید.
صفحه 121 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
در جاهای خالی عدد مناسب بنویس.
توصیه به معلم: هدف این صفحه شمردن 2 تا 2 تا و ایجاد آمادگی برای عددهای فرد و زوج است.
توصیه به والدین: در حال حاضر نامهای فرد و زوج برای عددهای بالا مورد نظر نیست.
اهداف
1- درک رابطه بین الگوهای هندسی و الگوهای عددی
2- درک و تمرین شمردن سه تا، سه تا، با استفاده از شکل و محور
3- شروع آموزش خواندن ساعتهای دقیق
روش تدریس
* از دانش آموزان بخواهید تعدادی مهره را به دستههای سه تایی تقسیم کنند و به ترتیب بچینند. طوری که اولی یک دسته سه تایی یا دومی دو دسته سه تایی یا سومی سه دسته سه تایی و… داشته باشد. سپس از آنها بخواهید که با شمردن، تعداد هر دسته را بیان کنند. مشابه همین فعالیت را با چینهها انجام دهید. به این صورت که چینهها را با رنگهای متفاوت به صورت طولی بچینند به طوری که سه تا چینه به رنگ قرمز، سه تا به رنگ سبز، سه تا به رنگ زرد و... با شمردن پشت سر هم به صورت شعر بخوانند:
یک، دو دستها بالا، چهار و پنج دستها بالا، هفت و هشت دستها بالا....
* در صفحهٔ آغازین بخش توجه دانشآموزان را به چیدمان اجناس در طبقهها جلب کنید. و بپرسید در کدام قسمت اجناس 3 تا 3 تا چیده شدهاند؟ سپس آنها را به کمک دانشآموزان بشمارید.
* در انجام فعالیتهای این صفحه ابتدا به کمک شکل 1 و محور، شمردن 3 تا 3 تا را تمرین و سپس از دانش آموزان بخواهید الگوی عددی مرتبط با شکلها را کامل کنند. سپس توجه آنها را به الگوهای پایین صفحه جلب کرده و توضیح دهید که شکل تکرار شونده از رنگ شدن سه مربع به دست آمده و در ردیف پایین، دانشآموزان با انتخاب یک شکل سه تایی دیگر یک الگو بسازند و ادامه دهند.
توصیههای آموزشی
1- دانش آموزان با استفاده از محور اعداد یا اشکال هندسی، شمارش چند تا چند را انجام دهند به این صورت که با دیدن محور و شکلها، الگوی عددی را ادامه دهند و کامل کنند.
2- در طراحی الگو ابتدا دانش آموزان شکلی که تکرار میشود را در ستون سمت راست رسم کرده سپس اقدام به رسم و ادامه دادن الگوی مربوطه میکنند.
3- در آموزش ساعت تدریج را رعایت کنید. لازم نیست در این صفحه آموزش را کامل کنید. بلکه به مرور در صفحات بعد خواندن ساعت مطرح و تمرین میشود.
4- مجدداً تأکید میشود که در کلاس اول دبستان شمردنهای چند تا چند تا به صورت ذهنی که نیاز به محاسبه جمع و یا تفریق (برای شمردن معکوس) داشته باشد، مورد نظر نیست. بلکه شمارش فقط به کمک اشیاء ملموس، شکلها، محور یا جدول اعداد انجام میشود.
صفحه 122 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
عدد هر شکل را بنویس. جاهای خالی را با عدد مناسب پر کن.
الگوها را ادامه بده. یک شکل 3 تایی در نظر بگیر و یک الگو بساز.
توصیه به معلم: هدف این صفحه تمرین شمردن سه تا سه تا به شیوههای مختلف شکل، محور و الگوهای عددی است.
توصیه به والدین: فرزند شما برای طرّاحی الگو باید ابتدا شکلی را که قرار است تکرار شود در ستون سمت راست رسم کند و سپس الگوی خود را بکشد.
اهداف
1- درک رابطه بین الگوی هندسی و عددی در شمردن 2 تا 2 تا
2- توانایی شمردن 2 تا 2 روی محور اعداد به کمک شکلها
3- درک و مفهوم عددهای فرد و زوج (بدون بردن نام عددهای فرد و زوج)
4- درک مفهوم اندازهگیری بلندی اشیاء با استفاده از واحدهای غیر استاندارد و بیان تقریبی آن
روش تدریس
* اشیاء ملموس مثل مهره را در اختیار دانشآموزان قرار دهید. از آنها بخواهید دستههای دوتایی درست کنند. سپس دستهٔ اولی را بشمارند (میگویند 2) و بنویسند، در ادامه 2 دسته را با هم بشمارند و بنویسند، بعد 3 دسته و... به این ترتیب دنبالههای عددی 2 تا 2 تا را با شمردن بسازند، همچنین به کمک چینهها بلندی اجسام مختلف را اندازهگیری و به صورت تقریبی بیان کنند.
* در تصویر آغازین بخش کدام جنس 2 تا 2 تا قرار گرفته است؟ آنها را یک ردیف یک ردیف بشمارند و با ردیف بالایی جمع کنند.
* در انجام فعالیتهای این صفحه با شمردن شکلهای ردیف اول، الگوی عددی متناظر با آن را کامل و با شمردن شکلهای ردیف دوم الگوی عددی دوم را تکمیل کنند. از دانشآموزان بخواهید در مورد تفاوت این الگوها توضیح دهند تا مفهوم زوج و فرد با بیان آنها ساخته شود. سپس بلندی لیوان و نمکدان را به صورت تقریبی با واحد چینه بیان کنند.
توصیههای آموزشی
1- از بیان نام اعداد زوج و فرد پرهیز کنید.
2- در اینجا مشاهدهٔ تفاوتهای اعداد زوج و فرد از روی شکل است. توجه دانشآموزان را به این نکته جلب کنید که عددهای فرد دو تا دوتا تقسیم نمیشوند و باقی میآورند ولی دسته دیگر عددها 2 تا 2 تا تقسیم میشوند و باقی نمیآورند.
3- دانشآموزان اندازهگیری تقریبی اشیاء با استفاده از واحدهای غیر استاندارد را در صفحه 118 در حالت افقی آموزش دیدهاند، همان فرایند آموزش را میتوان در صفحه 122 تکرار کرد. از جمله به کار بردن اشیاء ملموس مثل چینه برای اندازه گیری بلندی اجسام مختلف.
4- در صورتیکه دانشآموزان از نظر ذهنی آمادگی لازم را داشتند میتوانید شمارش 2 تا 2 تا از صفر را به شمارش از عدد یک تبدیل کنید. دنبالههای اول از صفر شروع شده، عددهای زوج به دست آمدهاند و در ردیف دوم شکل از یک شروع شده، عددهای فرد به دست آمدهاند.
صفحه 123 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
حاصل جمعها را با چوب خط پیدا کن و عبارت جمع را بنویس.
توصیه به معلم: دانشآموزان میتوانند از روش جایگزینی برای چوب خط یا انگشتان دست استفاده کنند.
توصیه به والدین: حاصل جمعها در تمرینهای مشابه باید از 20 کمتر شود.
اهداف
1- انجام جمعهای اساسی با حاصل کمتر از ۲۰ به کمک رسم چوب خط
2- توانایی تبدیل نماد چوب خط به عدد
3- تمرین نوشتن نماد و عبارت جمع
روش تدریس
* ابتدا از دانشآموزان بخواهید جمع دو عدد با حاصل کمتر از ۲۰ را با استفاده از ابزارهایی نظیر چینه، دگمه و... انجام دهند سپس جمعهایی که روی تخته نوشته شده را با نماد چوب خط نشان دهند.
* با توجه به تصویر آغازین بخش، سؤالاتی در مورد جمع دو کالا بپرسید تا دانشآموزان پاسخ دهند. از آنها بخواهید جمعها را با کمک چوب خط انجام دهند.
* در انجام فعالیت این صفحه دانشآموزان ابتدا باید در کادرهای مستطیل شکل جمع دو چوب خط را نشان دهند.
برای این کار باید دقت داشته باشند که در صورتی که تعداد چوب خطها از ۵ تا بیشتر شد، یک دسته ۵ تایی بسازند.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموزان میتوانند از انگشتان دست یا روشهای دیگری که یاد گرفتهاند برای اطمینان از درستی پاسخهای خود استفاده کنند.
2- در این صفحه جمعهای با حاصل کمتر از 20 مورد نظر است از طرح سؤالات دیگر خودداری کنید.
3- در هنگام شمردن و نوشتن عدد متناظر با چوب خطها دانشآموزان باید چند موضوع را به خاطر داشته باشند و از آنها استفاده کنند. این موارد عبارتند از:
الف) یک دسته ۵ تایی و ۳ یکی میشود ۸. یعنی عددهای بین ۵ تا ۱۰ را به صورت ترکیبی از ۵ و چند یکی ببینند.
ب) دو دستهٔ ۵ تایی چوب خط میشود یک دسته ۱۰ تایی.
ج) یک ده تایی و چند یکی را بتوانند سریع بیان کنند، برای مثال ۱۰ و ۲ میشود ۱۲ تا.
4- دانشآموزان میتوانند در رسم چوب خطهای مجموع از دو رنگ مختلف استفاده کنند. برای مثال: میتوانند چوب خطهای دستهٔ اول را به رنگ سبز و دسته دوم را در ادامه آن به رنگ آبی بکشند و اگر تعداد چوب خطهای تکی بیشتر از ۵ شد، دسته ۵ تایی رسم کنند.
صفحه 124 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
جاهای خالی را با عدد مناسب پر کن.
توصیه به معلم: دانشآموزان برای شمردن بدون شکل میتوانند از انگشتان دست با روش آموزش داده شده استفاده کنند. عدد 20 نیز در این قسمت معرّفی میشود.
توصیه به والدین: بهتر است فرزند شما برای پیدا کردن عدد بعد از 8 از شمردن یکی یکی استفاده نکند و برای مثال، حاصل 4+8 را با کمک چوب خط یا با انگشتان دست پیدا کند.
اهداف
1- شمارش ۴ تا ۴ تا با استفاده از شکل، چوب خط، محور و جدول اعداد
2- درک ارتباط بین الگوهای عددی و هندسی
3- درک قانون یک الگو و توانایی ادامه دادن آن
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید برای هر عددی که شما میگویید، چوب خط بکشند عدد بعدی را در ادامه آن بکشند برای مثال اگر شما گفتید ۳، آنها ۳ تا چوب خط میگذارند و اگرعدد بعدی شما ۴ بود، ۴ چوب خط را به این ترتیب در ادامه قبلی میگذارند که یک چوب خط کنار بقیه، برای دومی یک چوب خط مورب رسم میکنند تا یک دسته ۵ تایی ساخته شده و در انتها ۲ تا چوب خط تک میکشند. این تمرین را با عددهای مختلف تکرار کنید.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگشته توجه دانشآموزان را به کالایی که ۴ تا ۴ چیده شده است، جلب کنید و به کمک دانش آموزان آنها را شمارش کنید.
* در انجام فعالیتهای این صفحه ابتدا از دانشآموزان بخواهید عدد متناظر با چوب خطها و شکلهای هر دسته را بنویسند. در مورد الگوی عدد از آنها سؤال کنید. بعد از اینکه آنها متوجه شمردن ۴ تا ۴ تا شدند، الگوهای عددی را با توضیح پیکانهای سبز رنگ کامل کنید. در قسمت پایین صفحهٔ اولین مرتبهای است که بخشی از جدول اعداد ۱ تا ۱۰۰ معرفی میشود. در انتها دانشآموزان باید الگوهایی را که شکل تکرار شوندهٔ آنها از ۴ خانه رنگی تشکیل شده است، کامل کنید.
توصیههای آموزشی
1- معلمان عدد ۲۰ را به دانشآموزان آموزش دهند و حتی نوشتن عدد ۲۰ در این صفحه تمرین شود.
2- دانشآموزان برای پیدا کردن عدد بعد از ۸ از شمردن یکی یکی استفاده نکنند. از چوب خطها یا انگشتان دست استفاده کنند.
3- توجه دانشآموزان را به تفاوت الگوهای عددی (یکی از صفر شروع شده و دیگری از یک شروع شده) جلب کنید.
صفحه 125 کتاب درسی
با ابزار کار کن:
الگوهای دو طرف فرش را ادامه بده. با شابلون دو طرف فرش، شکلهای یکسان بکش.
توصیه به معلم: هدف اصلی این فعّالیت پرورش خلّاقیت دانشآموزان در استفاده از شابلون و کشیدن شکل است. تقارن شکل فقط نسبت به خطّ افقی است.
توصیه به والدین: فرزند شما باید در پایین فرش، شکلهای یکسان و متقارن رسم کند. فرزند شما باید در استفاده از شکلهایی مثل مثلّث دقّت کند.
اهداف
1- ادامه دادن الگوهای هندسی با استفاده از شابلون
2- رسم شکلهای قرینه با استفاده از شابلون
3- مهارت در تکمیل مربع شگفت انگیز 9×9
روش تدریس
* ابتدا کار با شابلون را تمرین کنید. در صورتی که دانشآموزان مهارت لازم را دارند به انجام فعالیتهای این صفحه اقدام کنید.
* در تصویر آغازین بخش، توجه دانشآموزان را به شکلهای متقارن جلب کنید.
توضیح دهید که کالاهای چیده شده در ردیفها مثل هم هستند، اما نسبت به هم قرینه نیستند.
* در انجام فعالیتهای این صفحه ابتدا از دانشآموزان بخواهید الگوی شطرنجی دور فرش را با مداد رنگی کامل کنند سپس با شابلون نیمه پایین فرش را کامل کنند.
در پایان از آنها بخواهید در کمترین زمان مربع شگفت انگیز را حل کنند و مهارت خود را نشان دهند.
توصیههای آموزشی
1- دانشآموزان باید مفهوم تقارن را درک و توانایی شناخت اشکال متقارن نسبت به خط تقارن را داشته باشند، توجه آنها را به تقارنهای موجود در شکل جلب کنید.
2- در تکمیل مربع شگفت انگیز ابتدا مربعهای کوچک را پر کرده و سپس با دیدن سطرها و ستونها، درستی کار را آزمایش کنند.
3- الگوهای شطرنجی دور فرش را کامل و آنها را با بیان خود توصیف کنند تا درک آنها کاملتر شود.
4- بهتر است از کشیدن شکلها با شابلون از مدادهای رنگی متناسب با شکل استفاده کنند. در صورتی که اندازه شکلهای شابلون آنها با شکل کتاب متفاوت است، فقط به درست بودن الگوها و تقارن توجه کنید.
صفحه 126 کتاب درسی
مسئله حل کن:
با استفاده از 2 رنگ مختلف، جواب جمع را پیدا کن.
توصیه به معلم: هدف این فعّالیت، کسب آمادگی حل مسئله به کمک رسم شکل و یا استفاده از مدل و چیزهای دیگر است.
توصیه به والدین: میتوانید از فرزند خود جمعهای با حاصل کمتر از 20 را بپرسید و او با استفاده از رسم شکل یا با استفاده از مهرهها پاسخ را پیدا کند.
اهداف
1- کسب آمادگی برای حل مسئله با استفاده از رسم شکل در پیدا کردن جواب جمعهای اساسی
2- تمرین جمعهای اساسی و درک آنها با رنگ کردن شکلها
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید به عنوان نمونه ۶ دگمه و ۷ دگمه را به صورت دستههای پنج تایی درآورده و حاصل جمع تعداد دو دسته را بیان کنند. سپس یک عبارت جمع متناظر با کاری که انجام دادهاند، بنویسند. به همین ترتیب فعالیتهای مشابهی برای پیدا کردن جواب جمع دو عدد با حاصل کمتر از ۲۰ انجام دهید.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگشته و با توجه به تصویر آن مسئلههایی برای جمع کردن تعدادی از کالاها مطرح کنید. برای مثال: تعداد مرباهای توت فرنگی ردیف اول (۵) با تعداد پاکتهای شیر ردیف اول و دوم (۶) چند تا میشود؟
* در انجام فعالیتهای این صفحه از دانش آموزان بخواهید ابتدا دو رنگ متفاوت از مدادهای رنگی انتخاب کنند، سپس با رنگ اول از شکلهای داده شده به تعداد عدد اول و با رنگ بعدی به تعداد عدد دوم از شکلها را رنگ کنند، سپس با شمردن دستههای ۵ تایی حاصل جمع را پیدا کنند.
توصیههای آموزشی
1- هدف فعالیت این صفحه کسب آمادگی برای حل مسئله با استفاده از رسم شکل یا مدل سازی است. در واقع هدف، انجام محاسبات ذهنی و بیان جمعهای اساسی اعداد نیست. لذا از پرسیدن سؤالهایی مثل 8 7 بدون شکل، رنگ کردن، محور و اشیاء ملموس خودداری کنید.
2- در انجام این فعالیت از دانشآموزان بخواهید در هنگام رنگ کردن از سمت چپ شروع کنند و هیچ شکلی را پشت سر هم بدون رنگ نگذارند (فاصله ایجاد نکنند) حتی بین شکلهای رنگ شده عدد اول و دوم هم فاصلهای نباشد تا شمردن دستههای ۵ تایی راحتتر باشد.
3- دانشآموزان باید ۲ دسته ۵ تایی را ببینند و جمع ۱۰ با یکی را با سرعت انجام دهند، تا پاسخ به دست آید.
