شناخت محرّک فردی: یافتن علاقه یا عامل اثرگذاری که می‌تواند فرد را به یادگیری و اصلاح رفتار ترغیب کند.

شناخت محرّک فردی

انواع محرّک فردی و راه‌های شناخت آن

محرّک فردی را می‌توان به سه دستهٔ ساده تقسیم کرد: محرّک درونی، محرّک بیرونی و محرّک ترکیبی. محرّک درونی از علاقهٔ خود فرد می‌آید؛ مثلاً کسی که از حل مسئله‌های ریاضی لذت می‌برد، بدون جایزه هم وقت می‌گذارد. محرّک بیرونی از پاداش یا فشار محیط می‌آید؛ مانند نمرهٔ خوب، تشویق خانواده یا ترس از مردودی. محرّک ترکیبی حالتی است که فرد هم از خود کار لذت می‌برد و هم برای نتیجهٔ آن ارزش قائل است؛ مثلاً دانش‌آموزی که هم به زیست‌شناسی علاقه دارد و هم می‌خواهد در آزمون سراسری موفق شود.

برای شناخت محرّک خود، می‌توان سه پرسش ساده را بررسی کرد: از چه کاری بیشتر لذت می‌برم؟ چه چیزی مرا ناراحت می‌کند؟ و اگر هیچ‌کس مرا تشویق نکند، باز هم آن کار را انجام می‌دهم؟ پاسخ‌ها معمولاً سرنخ‌های روشنی به دست می‌دهند.

تأثیر محرّک فردی بر یادگیری و اصلاح رفتار

وقتی محرّک فردی روشن باشد، یادگیری از حالت اجباری خارج می‌شود. دانش‌آموزی که می‌داند هدفش قبولی در رشتهٔ پزشکی است، درس خواندن را بخشی از مسیر خود می‌بیند، نه باری اضافه. همین موضوع در اصلاح رفتار هم صدق می‌کند؛ مثلاً کسی که می‌خواهد عادت به تعویق انداختن کارها را ترک کند، اگر بداند این تغییر به موفقیت تحصیلی‌اش کمک می‌کند، راحت‌تر آن را ادامه می‌دهد.

محرّک فردی سه اثر مهم دارد: اول، تمرکز را بالا می‌برد و حواس‌پرتی را کم می‌کند. دوم، پشتکار را در برابر سختی‌ها حفظ می‌کند. سوم، احساس رضایت درونی می‌سازد که خودش سوخت ادامهٔ راه است. برای تقویت این محرّک، نوشتن هدف‌های کوتاه‌مدت و مرور پیشرفت هفتگی بسیار مؤثر است.

پرسش‌های چالشی دربارهٔ محرّک فردی