رسانههای محیطی؛ پیامهایی که در شهر با ما حرف میزنند
رسانههای محیطی چه دستهبندی دارند؟
رسانههای محیطی را از نظر شکل و کاربرد به سه گروه اصلی تقسیم میکنند. هر کدام از این گروهها ویژگیهای خاص خود را دارند و در جای متفاوتی از شهر با آنها روبرو میشویم.
| گروه رسانه | نمونههای رایج | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| ساختارهای بزرگ | بیلبورد، تابلوهای سقفی و دیواری | دیده شدن در مسیرهای پرتردد |
| رسانههای کوچک | پوستر، استند، بنر و تراکت | اطلاعرسانی سریع و محلی |
| نمایشگرهای دیجیتال | تلویزیونهای شهری، بیلبوردهای الایدی | پخش پیامهای متحرک و جذاب |
هر کدام از این رسانهها با توجه به جای خود، مخاطب ویژهای را هدف میگیرند. مثلاً بیلبوردهای بزرگ در میدانهای اصلی شهر، رانندگان و عابران را نشانه میروند، در حالی که پوسترهای داخل مدرسه یا کتابخانه، بیشتر برای دانشآموزان و معلمان طراحی میشوند.
رسانههای محیطی در زندگی روزمرهٔ ما
شاید باور نکنید اما هر روز چندین بار تحت تأثیر این رسانهها قرار میگیریم. مثلاً وقتی جلوی یک نمایشگر شهری میایستیم و آگهی یک نوشیدنی جدید را میبینیم، یا وقتی پوستر اکران یک فیلم سینمایی روی دیوار ایستگاه اتوبوس توجه ما را جلب میکند. حتی تابلوهای راهنما در پارکها و مراکز خرید هم نوعی رسانهٔ محیطی هستند که ما را به سمت مقصد هدایت میکنند. فرض کنید برای خرید لوازم تحریر به فروشگاه رفتهاید. یک پوستر بزرگ بالای قفسهٔ خودکارها، تخفیف ویژهٔ یک برند خاص را نشان میدهد. همین پیام ساده میتواند انتخاب شما را تغییر دهد و آن برند را به جای برند همیشگیتان بخرید. به این ترتیب، رسانههای محیطی نه فقط اطلاعرسانی میکنند، بلکه در تصمیمگیریهای کوچک و بزرگ ما نقش دارند.
سه پرسش چالشی دربارهٔ رسانههای محیطی
پرسش اول: چرا بعضی بیلبوردها را در یک نقطهٔ ثابت نصب میکنند و بعضی دیگر را جابهجا میکنند؟
پاسخ: بیلبوردهای ثابت برای مکانهای پررفتوآمد مانند میدانها و خیابانهای اصلی مناسب هستند، چون هر روز تعداد زیادی از مردم آنها را میبینند. اما بیلبوردهای متحرک (مثل تابلوهای روی اتوبوس یا تاکسی) برای رساندن پیام به نقاط مختلف شهر استفاده میشوند و مخاطبان تازهای را در هر محله پیدا میکنند.
پرسش دوم: آیا رسانههای محیطی فقط برای تبلیغ کالا هستند یا کاربردهای دیگری هم دارند؟
پاسخ: خیر، این رسانهها کاربردهای گستردهتری دارند؛ مثلاً برای هشدارهای ترافیکی، اطلاعرسانی دربارهٔ رویدادهای فرهنگی، آموزش شهروندی (مثل تفکیک زباله) یا حتی اعلام موقعیت مکانی در پارکها و مراکز خرید. به عبارت دیگر، هم اطلاعرسانی میکنند و هم آموزش.
پرسش سوم: چطور میتوانیم در برابر پیامهای تبلیغاتی رسانههای محیطی، انتخاب هوشمندانهتری داشته باشیم؟
پاسخ: با چند کار ساده: اول اینکه به تبلیغات با دید انتقادی نگاه کنیم و فقط به خاطر جذابیت ظاهری کالایی را نخریم. دوم اینکه اطلاعات را با منابع دیگر (مثل نظرات دوستان یا جستجوی اینترنتی) مقایسه کنیم. سوم اینکه به خاطر داشته باشیم هدف اصلی تبلیغات، جلب توجه ماست؛ پس میتوانیم آگاهانه تصمیم بگیریم و تحت تأثیر تبلیغات قرار نگیریم.
رسانههای محیطی بخش جداییناپذیر از چهرهٔ شهرهای امروزی هستند. آنها با طراحی هوشمندانه، پیامهای خود را در کوتاهترین زمان ممکن به ما منتقل میکنند و گاهی حتی بر سلیقه، عادتهای خرید و اطلاعات روزمرهٔ ما اثر میگذارند. شناخت این رسانهها به ما کمک میکند که نه تنها مخاطب آگاهتری باشیم، بلکه اگر روزی خواستیم پیامی را به دیگران برسانیم، بتوانیم از بهترین ابزار محیطی استفاده کنیم. پس دفعهٔ بعد که جلوی یک بیلبورد یا نمایشگر شهری ایستادید، چند ثانیه بیشتر به آن نگاه کنید و ببینید که طراح آن چه ترفندی برای جلب توجه شما به کار برده است.
