درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس پنجم
درس 9: راه ها و حمل و نقل (2)
راه آهن
آیا تاکنون با قطار به مسافرت رفتهاید؟ اگر پاسخ شما «بله» است، برای همکلاسیهایتان دربارهی سفر با قطار توضیح دهید.
قطارها ممکن است مسافربری یا مخصوص حمل بار باشند.

به نقشهی راه آهن سراسری ایران نگاه کنید. راه آهن ایران علاوه بر حمل مسافران، کار جابهجایی کالاها را هم انجام میدهد. حمل بارهای سنگین با قطار باربری، در مقایسه با کامیون ارزانتر تمام میشود. به علاوه، قطار مقدار بیشتری کالا را حمل و جابهجا میکند.
فعالیت (صفحه 45 کتاب درسی)
با توجّه به نقشه، پاسخ دهید.
1- راهآهن سراسری ایران به کدام بندر در کنارهی دریای خزر مربوط میشود؟ بندر ترکمن
2- راهآهن سراسری ایران به کدام بندرها در کنارهی خلیجفارس مربوط میشود؟ بندر امام خمینی، بندر خرمشهر، بندر عباس
3- با توجّه به مطالب درس پیش، سنگ آهن معدنهای چادُرمَلو و بافق با چه وسیلهای به کارخانهی ذوبآهن میرسد؟ به وسیله قطار
4- اگر در شهر یا روستای شما ایستگاه راه آهن باشد و قطار از آنجا عبور کند، برای حفظ ایمنی ساکنان منطقه و قطار چه کارهایی انجام میشود؟ به کمک بزرگترها در این باره پرسوجو کنید.شما چه راههای دیگری پیشنهاد میکنید؟
پاسخها متفاوت است. ضروری است نکات ایمنی با توجه به شرایط بومی آموزش داده شود، روی ریل قطار بازی نکنیم و راه نرویم، در مسیر قطار نایستیم، به سمت قطار چیزی پرتاب نکنیم، از اموال عمومی محافظت کنیم و به حق سلامتی مسافران احترام بگذاریم.
با نرده یا حفاظ فضای مسکونی و آمد و شد بچهها و مردم را از فضای حرکت قطار جدا کنند، تابلوهای هشداردهنده نصب شود و...
حملونقل آبی
همانطور که میدانید، کشور ما از شمال و جنوب به دریا راه دارد و ما میتوانیم از راه دریا با کشورهای دیگر ارتباط برقرار کنیم.
حمل و نقل با کشتی و از راه دریا بسیار ارزان است. کشتیها برای حمل کالاهای سنگین، بسیار مناسباند ولی خیلی آهسته حرکت میکنند. علاوه بر این، همهی کشورها به دریا دسترسی ندارند.
بخش عمدهی صادرات و واردات کشور ما از طریق بندرها و به وسیلهی کشتی صورت میگیرد. بندر جایی در کنار دریاست که کشتیها در آنجا توقّف و بارگیری میکنند یا بار خود را تخلیه میکنند.
راه آهن و راههای جادّهای ما به راههای کشورهای همسایه متّصلاند و از این طریق کالاهایی به سایر کشورها صادر یا وارد کشور ما میشود.
امروزه همهی نواحی و کشورها برای رفع نیازهای خود به هم وابستهاند.
در کشور ما نیز بعضی موادّ اوّلیه و کالاها به کشورهای دیگر صادر میگردد و کالاهایی وارد کشور میشود.

حملونقل هوایی
هواپیما برای حمل مسافر و کالاهای سبک، بسیار مناسب است؛ زیرا سرعت زیادی دارد و مسافتهای طولانی را در مدّت کمی طی میکند ولی هزینهی مسافرت با آن زیاد است.

به نقشهی فرودگاههای ایران توجّه کنید.
با هواپیما میتوانیم به بعضی از شهرهای داخل یا خارج از کشور سفر کنیم. بعضی از شهرها فرودگاه بینالمللی دارند و پروازهای خارجی از آن فرودگاهها انجام میشود.
فعالیت (صفحه 48 کتاب درسی)
5- کاربرگهی شمارهی 8 (مقایسهی انواع وسایل حملونقل) را در کلاس انجام دهید.
6- اگر در جنوب کشور دریا وجود نداشت، ما چه مشکلاتی داشتیم؟ امکان حملونقل دریایی وجود نداشت و بسیاری از هزینههای حملونقل گران میشد.
7- اگر قرار باشد به سفر بروید، کدام یک از وسایل حملونقل را که در این درس خواندید، انتخاب میکنید؟ چرا؟ با توجه به اینکه فاصله ما تا مقصد چقدر است و از نظر هزینهای نیز باید دقت کنیم و در نهایت بهترین مورد را انتخاب کنیم.

