درسنامه آموزشی هدیه های آسمانی کلاس ششم
درس 3: سرور آزادگان
عصر عاشورا بود
و سرزمین کربلا آمادهی ثبت حماسهای دیگر! این بار نوبت که بود؟
گامهایش استوار بود و قلبش بیقرار.
نوجوانی چهارده ساله با چهرهای تماشایی که چون پارهی ماه میدرخشید.
آینهی تمام نمای پدر بود. پدرش قهرمان جنگهای صِفّین و نهروان بود و او قهرمان کربلا!
کنار عمو آمد. چشمهایش گواهی میداد که حرف دلش چیست!
امام حسین (علیه السّلام) نگاهی سرشار از تحسین به قامت قاسم انداخت؛ قطرهی اشکی بر گونهی امام غلتید و بر زمین چکید.
چه لحظهی جانسوزی! برایش سخت بود برادرزادهاش را که تازه به سنّ نوجوانی رسیده بود به مبارزه با کسانی بفرستد که هیچ رحمی نداشتند.
- قاسم جان! ای یادگار برادرم، به خیمهها برگرد!
امّا قاسم تصمیم خود را گرفته بود؛ میخواست به میدان جنگ برود. دستان عمو را محکم در دست گرفت و غرق بوسه کرد و با چشمان خیس بر خواستهی خویش پافشاری کرد.
پس از اصرار فراوان، امام به او اجازه داد و قاسم را به سوی میدان جنگ بدرقه کرد؛ سپس دستها را برای دعا بالا برد و او را به خدا سپرد.
قاسم، شمشیر به دست و اللهاکبر گویان بر دشمن تاخت و لرزه بر اندامشان انداخت.
یک نوجوان، یک قهرمان
عالم، همه حیران او
زیباتر از مهتاب بود
آن چهرهی تابان او
دشمن سراپا ترس شد
از قدرت ایمان او
قاسم از این سو به آن سو حمله میکرد و جوانمردانه میجنگید. رشادت او تحسین همه را برانگیخت و دشمن را بر خاک ذلّت نشاند.
ناگهان از همه سو بر او هجوم آوردند و سروِ قامتش را بر خاک انداختند.
صدای قاسم بلند شد و عمو را صدا زد.
امام حسین (علیه السّلام) شتابان خود را به بالین قاسم رساند؛ در کنارش زانو زد و پیکرش را در آغوش گرفت.
بدن گلگونش بوی گلهای بهشت میداد. امام با مهربانی و عطوفتی وصف ناپذیر نگاهش کرد و فرمود: «به خدا قسم برای عمویت سخت است که تو او را صدا بزنی و او نتواند جواب بدهد».
قیام امام حسین (ع)
پس از اینکه حضرت محمّد (ص) از سوی خداوند به پیامبری انتخاب شد، ظالمان و ستمگرانی که حاضر نبودند دستور خدا را بپذیرند، تصمیم گرفتند از هر راهی، دین اسلام را از بین ببرند؛ امّا تلاشها و مقاومتهای پیامبر باعث شد این دشمنان نتوانند به خواستههای خود برسند.
بعد از پیامبر، معاویه به جنگ با امام علی (ع)، که جانشین پیامبر بود، برخاست. بعد از امام علی (ع)، فرزندش امام حسن (ع) نیز با نقشهی معاویه به شهادت رسید.
در سال 60 هجری قمری، معاویه از دنیا رفت و فرزندش یزید به حکومت رسید. یزید اهل کارهای زشت و ناپسند بود؛ به نماز چندان اهمّیت نمیداد و احکام دین خدا را رعایت نمیکرد. او آشکارا دین اسلام و حضرت محمّد (ص) را مسخره میکرد. فساد او در مردم نیز اثر گذاشته بود. یزید میخواست دین اسلام را ریشهکن کند و آن را نابود سازد.
وقتی به امام حسین (ع) خبر دادند که یزید به حکومت رسیده است، فرمود:
«وای بر اسلام که به حاکمی چون یزید گرفتار شده است».
امام حسین (علیه السّلام) در برابر یزید قیام کرد و با فرزندان و خانوادهاش از مدینه خارج شد. امام مردم را به مبارزه با یزید دعوت میکرد و دربارهی هدف خود از قیام میفرمود:
«همانا من برای اصلاح جدّم قیام کردهام. من میخواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم».
امّا عدّهی کمی با او همراه شدند و او را یاری کردند. سرانجام در روز دهم محرّم سال 61 هجری قمری، امام حسین (ع) و هفتاد و دو تن از یارانش در صحرای کربلا در مقابل لشکر یزید ایستادند و به شهادت رسیدند.
پس از شهادت امام حسین (ع)، مردم از خواب غفلت بیدار شدند و با الگو گرفتن از قیام امام حسین (ع) در مقابل یزید ایستادند.
برایم بگو (صفحهٔ 23 کتاب درسی)
چه قیامهایی را میشناسید که با الگو گرفتن از قیام امام حسین (ع)، علیه ظلم و ستم انجام شده است؟
1- قیام خونین 15 خرداد سال 1342
2- قیام مردم تبریز در سال 1356
3- قیام مردم ایران علیه شاه در سال 1357
بگرد و پیدا کن (صفحهٔ 23 کتاب درسی)
رفتار حضرت قاسم (ع) شما را یاد چه چیزهایی میاندازد؟
شجاعت- قهرمانی - جوانمردی و رشادت - ایمان و اعتقاد به خداوند
کامل کنید (صفحهٔ 24 کتاب درسی)
پاسخ سؤالات زیر را به ترتیب اعداد داده شده از راست به چپ در جدول قرار دهید: سپس حروف را به ترتیب کنار هم بخوانید. رمز جدول، یکی از سخنان امام حسین (ع) است.
1- نام خواهر امام حسین (ع)؛ پیام رسان کربلا (4- 7- 12- 13)
2- جاری شدن اشک از چشمها (3- 2- 17- 1)
3- وقتی به هم میرسیم به یکدیگر میگوییم ……… . (16- 20- 14- 8)
4- تعداد جزءهای قرآن کریم (6- 21)
5- چه بسا با خواست خدا عدّهای … برعدّه ای زیاد پیروز شوند (15- 11)
6- دعایی از امام علی (ع) که معمولاً شبهای جمعه خوانده میشود (5- 18- 23)

امام حسین (علیه السّلام) میفرماید:
هرگز کسی مثل من با کسی مثل یزید بیعت نمیکند.
به نظر شما این جمله با موضوع درس چه ارتباطی دارد؟
امام حسین (ع) که انسانی آزاده و پاک بود هرگز با یزید که فردی فاسد و زشت کار بود بیعت نکرد و تن به ذلت نداد و شهید شدن در راه خدا را بر دوستی با دشمنان خدا ترجیح داد.
ایستگاه فکر (صفحهٔ 25 کتاب درسی)
در زمان حکومت بنی امیّه، اگر عاشورا و فداکاری خاندان پیامبر نبود، چه اتّفاقی برای اسلام میافتاد؟
اگر خاندان پیامبر و فدا کاریهای ایشان و واقعهی عاشورا و جان فشانیهای اباعبدالله (امام حسین (ع)) نبود افراد نا پاکی چون خاندان بنی امیه و فرد زشت کاری مثل یزید به دنبال دشمنی که با دین اسلام داشتند حتما اسلام را نابود میکردند.
بررسی کنید (صفحهٔ 25 کتاب درسی)
پیامبر اسلام (ص):
امام حسین (علیه السّلام) چراغ هدایت و کشتی نجات است.
- برای اینکه یک کشتی بتواند از جان انسانها در دریاهای طوفانی محافظت کند و آنها را به مقصد برساند، چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
اول از همه باید از بدنهای فولادین و قوی برخوردار باشد تا در برخورد با موانع آسیب کمتری ببینند، دوم اینکه به مجهزترین ابزار هدایت و نجات تجهیز شده باشد تا بتواند سر نشینان خود را به مقصد برساند و نیز افراد آگاه آن را هدایت کنند.
- به نظر شما چرا امام حسین (ع) کشتی نجات معرفی شدهاند؟
زیرا امام حسین (ع) به خاطر ایمان و ایستادگی در برابر ظلم همانند سر پناه امن کشتی هستند و به واسطهی اینکه ابزار هدایت و نجات دقیق را در اختیار دارند. به راحتی کسانی را که به او پناهنده میشوند به سلامت به سر منزل مقصود میرسانند ( منظور از ابزار هدایت همان ارتباط نزدیکی است که با خداوند دارند و دستورات را از او دریافت میکنند.)
چه کسانی میتوانند سرنشینان این کشتی باشند؟
کسانی که به دستور الهی که در قرآن آمده است به درستی عمل نمایند
کسانی که در راه پیامبران الهی قدم بر میدارند و به فرمودههای آنان توجه میکنند.
کسانی که به راهنماییهای امامان توجه میکنند و آنها را اجرا میکنند.
گفت و گو کنید (صفحهٔ 26 کتاب درسی)
1- چگونه میتوان با استفاده از رسانهها پیام قیام امام حسین (ع) و سایر قیامهایی که از ایشان الگو گرفتهاند را در فضای مجازی نشر داد؟
برای رساندن پیام قیام امام حسین (ع) و دیگر قیامهای الهامگرفته از ایشان، میتوان از راههای مختلفی در فضای مجازی بهره برد:
انتشار مطالب آموزنده و کوتاه از زندگی و اهداف امام حسین (ع) در قالب پست، استوری و ویدیوهای کوتاه.
استفاده از هنرهای دیجیتال مانند موشنگرافی، انیمیشن و کلیپهایی با صدای زیبا و تصاویر تأثیرگذار.
اشتراکگذاری سخنان علما و استادان دربارهی فلسفهی عاشورا و پیامهای آن به زبان ساده.
راهاندازی پویشها و هشتگهای مناسب برای ایجاد وحدت و همفکری در فضای مجازی مانند: #لبیک_یا_حسین، #ما_ملت_امام_حسینیم و...
برگزاری جلسات گفتوگو و پرسشوپاسخ آنلاین در شبکههای اجتماعی برای نوجوانان و جوانان با حضور کارشناسان دینی.
2- شعر زیر را بخوانید و دربارهی معنای آن و نقش رسانهای حضرت زینب (س) بعد از عاشورا در گروه خود گفتوگو کنید.
سرّ نِی در نینوا میماند اگر زینب نبود
کربلا در کربلا میماند اگر زینب نبود
یعنی اگر حضرت زینب (سلاماللهعلیها) نبود، پیام نهضت عاشورا پنهان میماند و کسی از آن آگاه نمیشد.
نقش حضرت زینب (س) در عاشورا فقط حضور در صحنه نبود؛ او با شجاعت و سخنرانیهای آتشین در کوفه و شام، چهرهی واقعی یزید و یارانش را افشا کرد. ایشان پیام خون شهیدان را به مردم رساند و با روشنگری، وجدانهای خفته را بیدار کرد. اگر فریاد روشنگر حضرت زینب (س) نبود، نهضت عاشورا به عنوان یک قیام الهی جهانی شناخته نمیشد. حضرت زینب (س) نخستین "رسانهی عاشورا" بود؛ رسانهای زنده، آگاه و مقاوم.
تحقیق کنید (صفحهٔ 26 کتاب درسی)
1- دربارهی کودکان و نوجوانان دیگری که در حماسهی کربلا حاضر بودند، تحقیق کنید و آن را برای دوستانتان در کلاس بخوانید.
در واقعهی کربلا، کودکان و نوجوانانی نیز حضور داشتند که بعضی از آنها در میدان جنگ حضور یافتند و بعضی با صبر و استقامتشان درس بزرگی به ما دادند. چند نمونه:
حضرت علیاکبر (ع): فرزند امام حسین (ع) که جوانی رشید، شجاع و شبیهترین فرد به پیامبر (ص) بود. او با شجاعت به میدان رفت و به شهادت رسید.
حضرت قاسم (ع): نوجوان 13 یا 14 ساله، فرزند امام حسن (ع)، که با اجازهی عمو (امام حسین) به میدان رفت و با رشادت جنگید و شهید شد.
حضرت علیاصغر (ع): کوچکترین شهید کربلا، نوزادی ششماهه که امام حسین (ع) او را برای گرفتن آب نزد دشمن برد، اما با تیر سهشعبه به شهادت رسید.
رُقیه (س): دختر خردسال امام حسین (ع) که پس از شهادت پدر، در خرابههای شام بسیار رنج کشید و در همانجا از دنیا رفت.
حضور این کودکان و نوجوانان، نشاندهندهی ایمان و فداکاریِ خانوادهی امام حسین (ع) بود.
2- یک نوجوان مسلمان برای زنده نگهداشتن نام و قیام امام حسین (علیه السّلام) چه کارهایی انجام میدهید؟
- شرکت فعال در مراسمهای عزاداری و هیئتها با نیت خالص.
- مطالعه و یادگیری زندگی امام حسین (ع) و یارانش و گفتوگو دربارهی آن با دوستان.
- نوشتن دلنوشته، شعر یا داستان دربارهی کربلا و انتشار آن در فضای مجازی یا نشریات مدرسه.
- شرکت در نمایشهای دانشآموزی یا پویشهای فرهنگی با موضوع عاشورا.
- استفاده از تواناییهای شخصی، مانند طراحی، گرافیک، ساخت ویدیو یا موسیقی برای تولید آثار عاشورایی.
- حفظ و تلاوت آیات و احادیثی که دربارهی جهاد، صبر و قیام حق هستند و به کربلا ارتباط دارند.
یاد امام حسین (ع) فقط با گریه نیست؛ با زندگی کردن مثل او، با حقطلبی، شجاعت، عدالتخواهی و یاری مظلومان، نام او زنده میماند.