درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی پنجم
درس 4: من عضو گروه هستم
گروه
به تصویرهای بالا دقّت کنید؛ در هر تصویر، گروهی از دانش آموزان را میبینید.
فعالیت: گفتوگو کنید (صفحه 16 کتاب درسی)
1- هر گروه مشغول انجام دادن چه فعّالیتی است؟ ساختن کار دستی، فعالیتهای کارگاهی و ورزش کردن.
2- به نظر شما، افراد هر یک از این گروهها چه هدف مشترکی دارند؟ اهداف تمام اعضای این گروه انجام درست کار و نتیجهی مطلوب گرفتن از فعالیت میباشد.
همانطور که میدانید «گروه» از تعدادی افراد تشکیل میشود که فعّالیتهای مشترکی دارند و برای رسیدن به هدفی مشترک با هم ارتباط برقرار میکنند.
کلاس شما نیز یک گروه است و همهی شما عضو این گروه هستید. دانشآموزان مدرسه هم یک گروه بزرگتر را تشکیل میدهند. اعضای یک خانواده نیز گروه به حساب میآیند و همه برای زندگی کردن با آرامش و آسایش در کنار یکدیگر، تلاش و همکاری میکنند. پس هر یک از ما عضو گروههای مختلف هستیم.
فعالیت (صفحه 17 کتاب درسی)
3- کدام یک از موارد زیر «گروه» نیستند؟ چرا؟
- دانشآموزانی که به یک اردو میروند. آنها یک گروه هستند.
- افرادی که در یک فروشگاه بزرگ مشغول خریدند. گروه نیستند چون با یک دیگر هیچ آشنایی و ارتباطی ندارند و هرکس مشغول خرید خودش میباشد.
- بیمارانی که در مطب یک پزشک منتظر نشستهاند. گروه نیستند. چون فعالیت مشترکی ندارند و هدف مشترکی را دنبال نمیکنند.
- دانش آموزانی که یک روزنامهی دیواری تهیه میکنند. آنها یک گروه هستند. چون فعالیت آنها در یک رابطه است و به دنبال یک هدف مشترک هستند.
4- شما علاوه بر کلاس خودتان، عضو کدام گروههای دیگر مدرسه هستید؟
5- آیا تاکنون در کار گروهی با مشکلاتی مواجه شدهاید؟ اگر مواجه شدهاید، مشکلات خود را چگونه حل کردهاید؟ بله؛ چون ممکن است در هر گروهی اختلاف سلیقه وجود داشته باشد و یا ناهماهنگی یک عضو در گروه باعث کند شدن روند کار شود ولی در این موارد میتوان با گفتوگو و تعامل با سایر اعضای گروه مشکل را حل کرد.
عضو موثر بودن
مشورت و همفکری
گفتیم که یکی از ویژگیهای مهمّی که اعضای هر گروه باید داشته باشند، اعتقاد به همفکری و مشورت در کارهاست. اعضای گروه در تصمیمگیریها، وضع مقرّرات و قوانین برای فعّالیتها و یا تقسیم کارها بین خودشان با هم مشورت میکنند. همفکری و مشورت باعث میشود که ما بتوانیم از افکار و نظرات دیگران استفاده کنیم.
در دین اسلام، به مشورت کردن در کارها سفارش شده است و حتّیٰ نام یکی از سورههای قرآن کریم «شوریٰ» است.
قرآن کریم میفرماید:
فعالیت (صفحه 18 کتاب درسی)
6- دو مورد از کارهایی را که در یکی از گروههای مدرسه دربارهی آنها مشورت و همفکری کردهاید، بیان کنید و بگویید این مشورت چه نتیجهای داشته است.
7- برای محافظت از محیط زیست یک گروه تشکیل دهید و برای گروه خود یک نام انتخاب کنید. سپس بگویید که چطور در این مورد با هم مشورت کردید، چگونه به نظرات یکدیگر توجّه کردید و بهطور گروهی تصمیم گرفتید.
شورا
در مدرسه، محلّه، کارخانه، شهر و روستا گروههای بزرگتری هستند که برای حلّ مشکلات و انجام دادن بهتر کارها افرادی را به عنوان نمایندهی خود انتخاب میکنند. این نمایندگان شورایی تشکیل میدهند. در شورا همهی افراد میتوانند نظر خود را بیان کنند. به این ترتیب، برای حلّ مشکلات جامعه و تصمیمگیری، از فکر و تجربهی همه استفاده میشود و در نتیجه، آن جامعه را میتوان بهتر اداره کرد.
«شورا» یعنی گروهی از افراد که برای انجام دادن کاری با یکدیگر مشورت میکنند. به تصویرهای زیر توجّه کنید.
|
|
|
شورای دانشآموزی
فعالیت (صفحه 19 کتاب درسی)
8- در مدرسهی شما، نمایندگان دانشآموزان چه کسانی هستند و چگونه انتخاب شدهاند؟ در این باره پرسوجو کنید. اعضای شورا با رای دانش آموزان انتخاب شدهاند.
9- آیا تاکنون با نمایندهی خود صحبت کردهاید یا موضوعی را با او در میان گذاشتهاید که در شورا مطرح کند؟ پاسخ پیشنهادی: لامپ کلاسمان روشنایی کافی نداشت و من این موضوع را به آنها انتقال دادم تا در جلسه مطرح کنند.
10- الف) به نظر شما، نمایندهی دانشآموزان در شورای دانشآموزی چه خصوصیاتی باید داشته باشد؟
نسبت به مسائل درسی و امور مدرسه آگاه باشد، به نظرات دیگران احترام بگذارد و در کارها مشورت کند، در کارهای مدرسه از مشارکت دیگران استفاده کند، مسئولیت پذیر باشد و در مقابل وظایفی که دارد احساس مسئولیت داشته باشد و...
ب) انتظارات شما از نماینده و شورا چیست؟ مشکلات و مسائل دانشآموزان و مدرسه را در شورا مطرح کند، برای رفع مشکلات از همفکری دیگران استفاده کند و پیگیر حل مسائل باشد و...
11- فعّالیتهای شمارهی 3 و 4 «به کار ببندیم» را اجرا کنید.
به کار ببندیم (صفحه 20 کتاب درسی)
1- بازی پانتومیم: به چند گروه تقسیم شوید. هر گروه یک واژه یا موضوع را بهصورت غیرکلامی (پانتومیم) نمایش بدهد و بقیه حدس بزنند که مقصود او چیست.
2- کارهایی را که با انجام دادن آنها میتوانید هر یک از اعضای خانوادهتان را شاد کنید، روی یک برگهی کاغذ بنویسید. روی برگهی دیگری بنویسید که با انجام دادن چه کارهایی میتوانید معلّم، کارکنان مدرسه و هم کلاسیهایتان را خوشحال کنید.
3- با راهنمایی معلّم، برای کلاس خود نمایندهای انتخاب کنید. ابتدا مشخّصات و شرایط داوطلبان را روی تختهی کلاس بنویسید. هر یک از داوطلبان خود را معرّفی کند. پس از رأیگیری نتیجه را اعلام کنید و نمایندهی کلاس را به دفتر مدرسه معرّفی نمایید.
4- با تعدادی از دوستانتان یک گروه همدلی در یک موضوع تشکیل دهید (برای مثال، همدلی با کودکان دچار سرطان، همدلی با کودکان فلسطینی و همدلی با کودکان بی بضاعت). سپس با همفکری یکدیگر، هدفها و فعّالیتهایی برای این گروه در نظر بگیرید. آن فعّالیتها را انجام دهید و به معلّم گزارش بدهید.
- نام گروه:
- نام اعضای گروه:
- هدف گروه:
- مقرّرات گروه:
- وظیفهٔ هریک از اعضای گروه: