درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی پنجم
درس 3: همدلی با دیگران
در درس گذشته با احساس شادی، غم و ترس آشنا شدید. همانطور که در سال سوم خواندید، همهی ما انسانها آفریدهی خداوندیم و خدا در وجود همهی ما شباهتهایی قرار داده است. پس همانطور که من از بعضی چیزها شاد و از بعضی چیزها غمگین میشوم، دیگران نیز در مواقع گوناگون دچار احساسات مختلفی میشوند. به هرحال، وقتی کسی غمگین یا ناامید است، ما میتوانیم کاری کنیم که او احساس بهتری پیدا کند.
فعالیت (صفحه 12 کتاب درسی)
1- موقعیتهای زیر را بخوانید و بگویید در هر موقعیت چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم تا دیگری احساس بهتری پیدا کند.
الف) زنگ نقّاشی است و دوست شما بستهی مدادرنگی بسیار با ارزشی را که دیشب خریده، گم کرده است. میتوانیم در پیدا کردن وسیلهاش به او کمک کنیم و تنهایش نگذاریم.
ب) برادر کوچک شما از تاریکی میترسد و گریه میکند. میتوانیم در کنار او باشیم تا احساس تنهایی نکند و او را قانع کنیم که تاریکی ترس ندارد.
پ) زنگ تفریح است و بچّهها در حال خوردن خوراکیهایشان هستند. خوراکی یکی از هم کلاسیها قبل از اینکه شروع به خوردن کند، روی زمین میافتد و دیگر قابل خوردن نیست. او را دلداری میدهیم که ناراحت نباشد و تغذیه و خوراکی خود را با او تقسیم میکنیم.
ت) یکی از هم کلاسیهای شما در مسابقهی ورزشی مقام اوّل را به دست آورده است. به او تبریک میگوییم و برایش آرزوی موفقیتهای بیشتر میکنیم و سعی میکنیم او را الگوی خود قرار دهیم.
وقتی کسی غمگین است، میتوانیم:
- دوستانه کنار او بنشینیم.
- از او در مورد احساسی که دارد سؤال کنیم.
- به حرفهای او خوب گوش دهیم و به او نشان دهیم که احساسش برای ما مهم است و ما آن را میفهمیم.
- از او بپرسیم: آیا من میتوانم کاری برای تو انجام دهم؟
گاهی ممکن است برای اعضای خانواده یا اطرافیان ما مشکلی پیش بیاید که آنها را اندوهگین کند.
وقتی کسی غمگین است، ما میتوانیم کاری کنیم که اندوه او کمتر شود.
همدلی یعنی اینکه فرد بتواند احساسات، رفتار و شرایط دیگری را درک کند و خودش را به جای او بگذارد. همهی افراد ممکن است در زندگی با حوادث ناخوشایندی روبهرو شوند. وقتی شرایط و احساسات افراد را در موقعیتهای مختلف درک میکنیم، با آنها همدلی کردهایم.
در یکی از کلاسهای مدرسه، دانشآموزی به نام فرشته، در انجام دادن تکالیف درس هنر به کمک نیاز دارد. دوستانش روش کار را برای او توضیح میدهند.
برادر کوچک پریسا ناشنواست. به همین دلیل، برقراری ارتباط با دیگران برایش سخت است. او پسر حسّاس و زودرنجی است امّا پریسا به او خیلی توجّه و محبّت میکند. با او بازی میکند، در انجام دادن تکالیف درسی به او کمک میکند و هر وقت که مهمان دارند یا به مهمانی میروند، مراقب است که به او خوش بگذرد.
در همسایگی ایلیا، خانم پیری زندگی میکند که به دلیل بیماری نمیتواند برای خرید از خانه بیرون برود. ایلیا گاهی با اجازهی مادرش به آن خانم سر میزند و برای او نان، روزنامه و سبزی میخرد.
در جامعه، مؤسّسههایی وجود دارند که به افراد نیازمند یا کسانی که با مشکلات و حوادثی روبهرو شدهاند، کمک میکنند تا گرفتاری و رنج آنها کمتر شود.
«جمعیت هلال احمر» و «سازمان انتقال خون» دو نمونه از این مؤسّسه ها هستند.
جمعیت هلال احمر در حوادثی مانند سیل، زلزله و تصادفهای رانندگی به مردمی که خانه و وسایل خود را از دست دادهاند یا مجروح شدهاند، کمک میکند و به آنها غذا، لباس و دارو میرساند.
سازمان انتقال خون ایران وظیفهی گرفتن خون از داوطلبان و انتقال آن به درمانگاهها و بیمارستانها را به عهده دارد. گاهی بعضی از بیماران در بیمارستانها به خون نیاز پیدا میکنند و افرادی داوطلب میشوند که برای کمک به آنها خون خود را اهدا کنند.
شما هم میتوانید پس از رسیدن به سنّ 18 سالگی با اهدای خون به کسانی که به خون نیاز دارند، کمک کنید.
فعالیت (صفحه 15 کتاب درسی)
2- نمونههایی از همدلی خود با اعضای خانواده، همکلاسیها و دیگران را در کلاس توضیح دهید.
- اگر خواهرم در درسهایش مشکل داشته باشد در درس هایش به او کمک میکنم.
- یکی از بچههای کلاس یادش رفته که امروز خودکارش را بیاورد من یک خودکار اضافی داشتم به او دادم.
3- به همراه معلّم خود، از جمعیت هلال احمر محلّ زندگیتان بازدید کنید یا از یکی از کارکنان آن دعوت کنید تا به کلاس بیاید و دربارهی فعّالیتهای این جمعیت برای شما توضیح دهد.