درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی پنجم
درس 2: احساسات ما
همهی ما در طول روز در موقعیتهای مختلف، احساسات گوناگونی داریم.
فعالیت (صفحه 7 کتاب درسی)
1- هر یک از موقعیتهای زیر چه احساسی را در شما به وجود میآورد؟
الف) دوست صمیمیتان میخواهد از محلّهی شما برود و در جای دیگری زندگی کند. (دلتنگی)
ب) در حال تماشای فیلم مورد علاقهتان هستید که برادرتان شبکه را عوض میکند. (عصبانیت)
پ) در حال رفتن به خانه هستید. در یک کوچهی خلوت ناگهان صدای انفجار ترقّه به گوشتان میخورد. (ترس)
ت) معلّم به خاطر تلاشهایتان به شما، جایزهی خوبی داده است. (خوشحالی)

همانطور که میدانید، برخی از احساسات ما خوشایند و برخی ناخوشایندند. احساسات خوشایند در ما تأثیر خوبی میگذارند و ما آنها را دوست داریم. بر عکس، احساسات ناخوشایند را دوست نداریم و میخواهیم از آنها دور شویم.
فکر کنید و چند احساس خوشایند و چند احساس ناخوشایند خود را که در هفتهی گذشته داشتهاید، بگویید. بیایید دربارهی بعضی از این احساسات، بیشتر بدانیم.
شادی
شادی احساسی است که هم خود ما میتوانیم آن را در خودمان بهوجود بیاوریم و هم دیگران میتوانند با انجام دادن کارهایی این احساس را در ما ایجاد کنند.

فعّالیت 2 را انجام دهید تا بهتر پی ببرید که چیزها یا کارهای زیادی وجود دارد که میتواند شما را شاد کند.
فعالیت (صفحه 8 کتاب درسی)
2- فکر کنید و جدول را کامل کنید.
| چیزهایی که دیدن آنها مرا شاد میکند. |
مثال: دیدن برنامهٔ کودک، دیدن فیلم، خواندن یک کتاب، دیدن تئاتر خندهدار |
| چیزهایی که شنیدن آنها مرا شاد میکند. |
مثال: لطیفههای با نمک، شنیدن موسیقی مورد علاقهمان، شنیدن صدای پرندهای خوش صدا |
| کارهایی که انجام دادن آنها مرا شاد میکند. |
مثال: بازی کردن با دوستان، رفتن به پارک، مسافرت کردن، ورزش کردن، کمک به خانواده دوستانم و... |
| موضوعاتی که وقتی به آنها فکر میکنم، شاد میشوم. |
مثال: شاگرد اول شدن، شغل آینده، خاطرات شاد گذشته و ... |
3- یکی از شادترین اتّفاقات زندگی خودتان را بنویسید و در زنگ انشا در کلاس بخوانید.
4- فعّالیت شماره 2 «به کار ببندیم» در صفحهی 20 را انجام دهید.
غم و اندوه
به نظر شما، آیا کسی پیدا میشود که در زندگی خود احساس غم نکرده باشد؟
همهی مردم گاهی شاد میشوند و گاهی غمگین. هیچ کس احساس غم را دوست ندارد امّا باید توجّه کنیم که احساس غم احساسی طبیعی (عادی) است و همهی انسانها در زندگی، گاهی این احساس را پیدا میکنند.
همانطور که چیزهای مختلفی ممکن است ما را شاد کند، چیزهای مختلفی هم ممکن است ما را غمگین کند. گاهی رفتارهای دیگران ما را اندوهگین میکند. گاهی نیز خود ما با کارهایی که انجام میدهیم باعث ناراحتی خودمان میشویم؛ مثلا اگر مواظب وسایل خودمان نباشیم و دفتر یا کتابمان را گم کنیم، ناراحت میشویم. گاهی نیز حوادثی مانند جدایی از کسانی که آنها را دوست داریم، بیماری یا مرگ عزیزانمان، ما را غمگین میکند.

فعالیت (صفحه 9 کتاب درسی)
5- فکر کنید و سه موقعیتی را که در آن دچار غم و اندوه شدهاید، روی کاغذ بنویسید و به معلّم بدهید (خواندن پاسخ در کلاس اختیاری است).
ترس
ترس احساسی طبیعی و عادی است که در انسان و جانوران وجود دارد. حتماً شما هم مثل همهی انسانهای دیگر تاکنون بارها احساس ترس را تجربه کردهاید؛ برای مثال، ترس از حیوانات درنده و موذی، ترس از بلندی و ترس از صداهای وحشتناک و مهیب.
این گونه ترسها «ترس به جا» هستند و از انسان محافظت میکنند. خداوند این نوع ترسها را برای مقابله با خطر در وجود جانداران قرار داده است.

فعالیت (صفحه 10 کتاب درسی)
6- الف) در هر یک از موقعیتهای زیر اگر افراد نترسند، چه اتّفاقاتی ممکن است بیفتد؟ توضیح دهید.
- کودکی دستش را در لانهی زنبور فرو ببرد. زنبورها دست او را نیش زده و دچار گزیدگی میشود.
- حمید بخواهد با تشویق دوستش از یک جای بلند بپرد. احتمال دارد قسمتی از بدن او صدمه ببیند و دچار شکستگی شود.
- فردی در وسط خیابان بدود یا روی ریل راهآهن بایستد. احتمال دارد که قطار و یا ماشین او را نبیند و تصادف کند و آسیب جدی ببیند.
- دانشآموزی در خیابان به حرف فرد غریبهای گوش بدهد و همراه او برود. ممکن است آن فرد دزد باشد و برای دانش آموز مشکل ایجاد کند.
ب) آیا در موقعیتهای بالا، ترس به جاست؟ چرا؟ بله ترس کاملا به جا میباشد و اگر در این موارد بترسیم و موقعیت را ترک و یا آن عمل را انجام ندهیم از آسیب دیدن جلوگیری کردهایم.
پ) به نظر شما، آیا درست است به کسی که ترس به جا دارد، ترسو بگویند؟ چرا؟ خیر زیرا خدا این نوع ترس را برای مقابله با خطر در وجود ما قرار داده است.
بعضی از ترسها نابهجا و نادرستاند؛ مانند ترس از تاریکی اتاق یا خانه، ترس از امتحان، ترس از موجودات خیالی مانند غول و هیولا، ترس از آمپول و رفتن به دندانپزشکی، و ترسِ از دست دادن نزدیکان. این ترسها اگر بهطور دائمی و مدّتی طولانی فکر ما را به خود مشغول کنند، مشکلاتی برایمان به وجود میآورند.

فعالیت (صفحه 11 کتاب درسی)
7- کاربرگهی شمارهی 2 را انجام دهید.

