درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس چهارم
درس 3: خرید و فروش در محله
نیازهای محلّه
در هر محلّه مکانهایی برای تولید بعضی کالاها یا دادن بعضی خدمات به مردم وجود دارد که هدف آنها رفع نیازهای ساکنان محلّه است. شما سال گذشته دربارهی شغلهای تولیدی و خدماتی مطالبی خواندید و با این شغلها آشنا شدید. در تصویرهای زیر هر یک از مکانها چه خدماتی به مردم محلّه میدهند؟
- در هر محلّه، امکاناتی برای استفادهی همهی مردم ایجاد شده است. این امکانات به همهی مردم تعلّق دارند.
به تصاویر دقّت کنید. هر یک از این امکانات کدام نیاز مردم را برطرف میکند؟
فعالیت (صفحه 9 کتاب درسی)
1- در محلّ زندگی شما کدام یک از امکانات عمومی وجود دارد؟ بنویسید.
2- به نظر شما چگونه میتوانیم از امکانات عمومی به طور مناسب استفاده کنیم؟ چگونه میتوانیم از آنها نگهداری کنیم؟ امکانات عمومی متعلق به همهی افراد است و در استفاده از آنها باید مراقب باشیم حق دیگران را ضایع نکنیم؛ مثلا هنگام استفاده از تلفن عمومی نباید بیش از حد با تلفن صحبت کنیم. هنگام سوار شدن به اتوبوس نوبت را رعایت کنیم و یکدیگر را هل ندهیم. نظافت را رعایت کنیم.
خرید عاقلانه
در محلّهی شما چه مغازههایی وجود دارند؟ مغازههایی که نیازهای شما و خانوادهتان را برطرف میکنند. البتّه گاهی برای خرید کالاهای موردنیازتان به جاهای دیگر شهر هم میروید. حتماً تاکنون به تنهایی یا با خانواده برای خرید رفتهاید. راستی فکر کردهاید چگونه میتوانیم درست خرید کنیم؟
سهراب دوست داشت یک توپ فوتبال بخرد و این موضوع را با اعضای خانواده در میان گذاشت. گفتوگوی آنها را بخوانید.
پدر سهراب به او گفت که برای خرید توپ مورد علاقهاش، باید برنامهریزی کند. در گام اوّل هم از سهراب خواست جدولی بکشد.
او گفت: این جدول سه ستون دارد. در یک ستون باید درآمد یا پول توجیبیات را بنویسی.
سهراب که سال گذشته در کتاب مطالعات اجتماعی با معنی درآمد آشنا شده بود، گفت: پدر، درآمد یعنی پولی که از راه کار کردن به دست میآید؛ درست است؟
پدر پاسخ داد: بله؛ راستی سهراب، ماه پیش تو هم مقداری درآمد داشتی.
سهراب فکری کرد و گفت: بله پدر؛ ما تمام روز در باغ دوست شما در چیدن سیبها و گذاشتن آنها در جعبهها کمک کردیم. وقتی غروب شد، او به هر یک از ما بچّهها، 10,000 تومان دستمزد داد. پس من ماه پیش 10,000 تومان درآمد داشتهام!
پدر لبخندی زد و ادامه داد: «ستون دیگر جدول، ستون هزینه است؛ یعنی پولی که برای خرید کالاهای مورد نیاز خرج میکنید. مهم نیست که ما چقدر پول به دست میآوریم؛ مهم این است که بتوانیم مقداری از این پول را برای زمانهایی که نیاز داریم، پسانداز کنیم. یعنی نباید همهی پولی را که به دست میآوریم، خرج کنیم. پس ستون دیگِر جدول شما پسانداز است.
اکنون به جدولی که سهراب به کمک پدرش کشیده است، توجّه کنید.
پول توجیبی سهراب در یک ماه و نیم (6 هفته) چقدر بوده است؟ او چه مقدار از پول توجیبیاش را خرج کرده و چقدر از آن را پسانداز کرده است؟
یک بار دیگر به جدول سهراب توجّه کنید. به جدولی که در آن درآمد، هزینه و پسانداز نشان داده شده است، جدول بودجه میگوییم.
چگونه انتخاب کنیم؟
وقتی میخواهیم کالایی بخریم، باید نکتههایی را در نظر بگیریم و در خرید دقّت کنیم.
مادر سهراب از او خواست که برای خرید توپ با معلّم ورزش مدرسه مشورت کند و دربارهی انواع توپ و قیمتهای آنها اطّلاعاتی به دست آورد.
معلّم ورزش در این باره برای سهراب توضیح داد و سه نوع توپ را به او پیشنهاد کرد. سهراب و مادرش به مغازه رفتند و انواع توپها را دیدند. مادر سهراب به او یاد داد جدولی بکشد و توپها را با توجّه به ویژگیهایشان امتیازبندی کند.
فعالیت (صفحه 12 کتاب درسی)
1- به نظر شما، سهراب با توجّه به امتیازهایی که به توپها داده است، کدام یک را باید انتخاب کند؟ چرا؟ توپ شمارهی 3. زیرا دقیقا به میزان پولی است که پسانداز کرده و جنس بهتری نیز دارد.
2- روش کار سهراب را برای خرید و انتخاب توپ از اوّل تا آخر توضیح دهید.
1- ابتدا فکر کرد که چگونه میتواند توپ فوتبال را خریداری کند.
2- شروع به برنامهریزی کرد.
3- برای برنامهریزی جدول بودجه را با سه ستون درآمد- هزینه و پسانداز کشید.
4- جدول را تکمیل کرد.
5- با معلم ورزش خود دربارهی انواع توپ و قیمت آنها مشورت کرد.
6- مشخصات توپها پیشنهادی و قیمتهای آنها را در جدول ثبت کرد و آنها را امتیازبندی کرد.
7- با توجه به امتیازهایی که به هر توپ داد یکی از آنها را انتخاب کرد.
3- فرض کنید یکی از توپها، در کشور ایران و به دست کارگران پرتوان ایرانی ساخته شده است. آیا شما توپ ساخت ایران را انتخاب خواهید کرد؟ دربارهی دلایل خودتان، در کلاس با یکدیگر گفتوگو کنید.