درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس چهارم
درس 2: اینجا محلهی ماست
گردش در محلّه
معلّم کلاس چهارم بچّهها را برای گردش در محلّه از مدرسه بیرون برد. آنها از محلّهای که مدرسه در آنجا قرار داشت، بازدید کردند.
در این گردش، دانش آموزان خانههای مردم، مغازهها، دکهی روزنامه فروشی، فضای سبز و بوستان کوچک کنار مدرسه و ساختمانهایی مثل ادارهها، بانکها و مسجد را مشاهده کردند.

فعالیت (صفحه 5 کتاب درسی)
1- به همراه معلّم خود از محلّهای که مدرسهتان در آن قرار دارد، بازدید کنید. با راهنمایی معلّم و به طور گروهی، نمونک (ماکت) محلّهای را که از آن بازدید کردهاید، درست کنید.

2- کاربرگهی شمارهی 1 (محلّهی ما) را به کمک پدر و مادرتان پر کنید.
مسجد محلّهی ما
یکی از محلهای اجتماع مردم در محلّه، مسجد است. مردم در مسجد علاوه بر عبادت خدا با یکدیگر آشنا میشوند، از حال هم خبر میگیرند و برای حلّ مشکلات محلّهی خود با یکدیگر مشورت میکنند.
مسجد همچنین محلّ برگزاری مراسمی چون دعا، عزاداری و جشنهای مربوط به عیدهای مذهبی است.

بوستان محلّهی ما
در بیشتر محلّهها یک بوستان یا فضای سبز وجود دارد که مردم برای استراحت و ورزش به آنجا میروند. برخی از بوستانها، وسایل بازی و ورزش مخصوص کودکان هم دارند. همهی ما باید برای تمیز نگه داشتن بوستان و مراقبت از آن تلاش کنیم. برای مثال، چمنها را لگد نکنیم، گلها را نچینیم، به وسایل بازی آسیب نرسانیم و زبالهها را در سطلهای مخصوص بریزیم.

فعالیت (صفحه 6 کتاب درسی)
1- نام مسجد محلّهی شما چیست؟ به کمک بزرگترها پرسوجو کنید که در مسجد محلّهی شما چه فعّالیتهایی انجام میشود. آنگاه در کلاس در این باره صحبت کنید. (با توجّه به آنچه در کتاب هدیههای آسمان یاد گرفتهاید.)
2- برای بهتر شدن بوستان محلّه تان، چه پیشنهادی دارید؟ اهالی محل نظافت را در بوستان رعایت کنند. وسایل ورزشی و بازی بیشتری نصب شود. به گلها - درختها و چمنها آسیب نرسانیم.
محلّهها تغییر میکنند
با گذشت زمان در محلّه تغییراتی به وجود میآید. برای مثال، مردم یک محلّه برای زندگی به جای دیگری میروند و افرادی دیگر به آن محلّه نقل مکان میکنند. شکل و نوع ساختمانها و فعّالیتها نیز تغییر میکند. بعضی وقتها هم امکانات عمومی جدیدی مانند ایستگاه اتوبوس یا باجهی تلفن عمومی، فضای سبز یا کتابخانه در محلّه ایجاد میشود. ساکنان یک محلّه دوست دارند محلّ زندگی آنها روز به روز بهتر شود.
به تصویرهای زیر توجّه کنید. این تصویرها محلّهای در اطراف میدان امام خمینی تهران را در صد سال پیش و زمان حال نشان میدهند.


فعالیت (صفحه 7 کتاب درسی)
1- در تصویر (1) چه چیزهایی میبینید؟ بیان کنید. در تصویر (2) چه چیزهایی تغییر کرده است؟ شباهتها و تفاوتها کداماند؟
در خیابان آپارتمانسازی نشده است و بیشتر از کالسکه به عنوان وسیلهی نقلیه استفاده میشود اتوموبیلهای قدیمی است. پیادهرو عریضتر و پهنتر است.
در تصویر دوم شکل وسایل نقلیه تغییر کرده است. در کنار ساختمان قدیمی آپارتمانسازی صورت گرفته است. پیادهرو باریکتر شده است و شکل و بافت محله تغییر کرده است. در تصویر دوم اثری از اسب و درشکه نیست. اما موتور دیده میشود. تعداد درختها در تصویر دوم بیشتر شده است. ولی همچنان ساختمان قدیمی در دو تصویر دیده میشود.
2- کاربرگهی شمارهی 2 (تغییرات محلّهی من، مصاحبه) را انجام دهید.