درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس ششم
درس 3: تصمیم گیری چیست؟
وقتی ما تصمیم می‌گیریم، از بین دو یا چند چیز، مواردی را انتخاب می‌کنیم و مواردی را کنار می‌گذاریم. برای مثال وقتی به کتابفروشی یا فروشگاهی که بازی‌های فکری سرگرم‌کننده دارد، می‌روید و یکی از آنها را می‌خرید، چیزی را انتخاب کرده‌اید یا بهتر بگوییم تصمیم‌گیری کرده‌اید.
امّا همان‌طور که قبلاً گفته شد، همه‌ی تصمیمات ساده نیستند و گاهی موقعیت‌هایی پیش می‌آید که در آن راه‌های مختلف و متعدّدی وجود دارد و انتخاب یکی از آنها مشکل است.
به موقعیت‌های 1، 2 و 3 توجّه کنید و بگویید در هر یک از این موقعیت‌ها چه راه حل‌هایی وجود دارد؟ به چند روش می‌توان انتخاب یا تصمیم‌گیری کرد؟ گفت‌و‌گو کنید.
چرا تصمیم‌گیری کار مهمّی است؟
همه‌ی تصمیماتی که ما می‌گیریم، نتایج و آثاری دارند. ممکن است این آثار خوب یا بد باشند. البتّه بعضی از تصمیمات تأثیر زیادی بر زندگی ما دارند.
تصمیمات مهم در اخلاق و رفتار، سلامتی، وضع تحصیل و آینده‌ی ما اثر می‌گذارند. اکنون برای اینکه بهتر به آثار خوب و بد (مثبت و منفی) تصمیم‌گیری‌ها پی ببریم، فعّالیت‌های 1 و 2 را انجام دهید.
فعالیت 1 (صفحه 23 کتاب درسی)
همفکری کنید و بگویید به نظر شما هر کدام از این تصمیم‌ها مثبت است یا منفی؟ چرا؟ هر تصمیم چه نتیجه‌ای دارد و بر چه چیزهایی اثر می‌گذارد؟
- حسن تصمیم گرفته است با دوستانش خوش اخلاق باشد و پشت سر کسی بدگویی نکند.
مثبت - چون خوش‌اخلاقی و بدگویی نکردن از صفات مؤمنان است و کار خدا پسندانه است. نتیجه‌ٔ آن هم این است که همه او را دوست خواهند داشت و بر خلاف و رفتار خود و رفتار و کردار دیگران با او اثر می‌گذارد.
- فرهاد تصمیم می‌گیرد فردا با دوستانش ترقّه‌بازی کند.
منفی - زیرا ترقّه‌بازی کاری خطرناک است. ممکن است بر اثر ترقّه‌بازی خودش یا دیگران آسیب ببینند یا همسایه‌ای اذیت شود و بر سلامتی خود و دیگران و رفتار مردم نسبت به او تأثیر گذارد.
- زهرا تصمیم می‌گیرد هر روز یک ساعت، درسی را که در آن ضعیف است، بخواند.
مثبت - چون به فکر موفّق شدن است. و سعی در رفع نقاط ضعف درسی خود دارد. این کار باعث می‌شود در پایان ترم نمرات خوبی بگیرد. پیشرفت زهرا در درس‌ها دانش‌آموزان دیگر راه هم تشویق می‌کند تا تلاش کنند به موفّقیت دست یابند و روی آنها تاثیر می‌گذارد. همچنین تصمیم او بر وضع تحصیل و آینده‌ٔ زهرا اثر می‌گذرد.
- امید تصمیم گرفته است که دیگر خوراکی‌های زیان‌آور مانند نوشابه نخورد.
مثبت - زیرا به فکر سلامتی خود است. در نتیجه، سالم می‌ماند و بیمار نمی‌شود و بر سلامتی و وضعیت جسمی خود تأثیر می‌گذارد.
- الهام فردا امتحان دارد اما تصمیم می‌گیرد همه‌ی برنامه‌های مورد علاقه‌اش را در تلویزیون تماشا کند.
منفی - چون با این تصمیم کار مهم‌تر را کنار گذاشته و به کار کم اهمیّت‌تر پرداخته است. در نتیجه، در امتحان نمره‌اش کم خواهد شد و باعث ناراحتی خود و خانواده‌اش می‌شود و بر وضع تحصیل و آینده‌ٔ او تأثیر می‌گذارد.
- بهروز تصمیم گرفته است که در خانه منظّم باشد، وسایلش را در جای خود بگذارد و به مادرش در مرتب کردن اتاق کمک کند.
مثبت - چون منظّم بودن از بهترین ویژگی‌های هر فرد است. در نتیجهِ، مادرش از او راضی می‌شود و همچنین فرد منظّم مورد احترام اطرافیان خواهد بود و بر اخلاق و رفتار بهروز و بر رابطه‌ٔ او با مادرش اثر می‌گذارد.
- فرید تصمیم گرفته، تا دو ساعت قبل از خواب از تلفن همراه و تلویزیون استفاده نکند.
مثبت - چون باعث می‌شود فرید خواب آرام‌تر و باکیفیت‌تری داشته باشد. استفاده نکردن از تلفن همراه و تلویزیون پیش از خواب، چشم و ذهن را آرام می‌کند و کمک می‌کند بدن برای استراحت آماده شود. نتیجه‌ی این تصمیم، سلامتی بیشتر، تمرکز بهتر در درس‌ها و خلق‌وخوی آرام‌تر در طول روز است.
فعالیت 2 (صفحه 23 کتاب درسی)
خاطره‌ای کوتاه درباره‌ی یکی از تصمیم‌های خودتان و آثار خوب یا بد آن تعریف کنید یا بنویسید.
پاسخ پیشنهادی:
الف) یک بار تصمیم گرفتم پول توجیبی خود را یک باره خرج کنم ولی چند روز که گذشت وسایلی را که لازم داشتم نتوانستم تهیّه کنم، حتی پول نداشتم خودکار بخرم و این امر باعث ناراحتی من شد.
ب) تصمیم گرفتم در اوقات فراقتم با وسایل دور ریختنی جامدادی بسازم. وقتی اول مهر به کلاس بردم همکلاسی‌هایم خوششان آمد و آنها هم تشویق شدند تا برای صرفه‌جویی، خودشان این کار را انجام دهند و از هنر خود لذّت ببرند.