درسنامه آموزشی آمادگی دفاعی کلاس نهم

تهاجم

تهاجم به معنای شبیخون، هجوم و حمله یک کشور به کشوری دیگر به منظور اشغال و سلطه بر آن سرزمین است. معمولاً قبل از آنکه تهاجمی صورت بگیرد، کشور تهدید کننده سعی می‌کند، با ایجاد ترس میزان توان و آمادگی دفاعی آن کشور را آزمایش کند. اگر این کشور در آمادگی کامل نبود، آن وقت تهاجم آغاز می‌شود. البته ممکن است قبل از تهاجم دست به کارهای دیگری مانند تحریم بزند. گاهی نیز تهاجم بدون تهدید انجام می‌شود. به هرگونه آمادگی در مقابل تهاجم «آمادگی دفاعی» گفته می‌شود.

تهاجم ممکن است به دو شکل نظامی و فرهنگی انجام شود. در تهاجم نظامی، دشمن با ابزارهای مادی مانند هواپیما، تانک و سرباز به قصد اشغال یک کشور اقدام به حمله نظامی می‌کند، که نمونه آن تهاجم رژیم بعثی صدام به کشور ما و جنگ تحمیلی هشت ساله (1367 - 1359) است.

اما در تهاجم فرهنگی، دشمن با ابزارهای غیرنظامی دست به حمله می‌زند. ابزار دشمن در این شکل از تهاجم، ابزار و وسایل فرهنگی است. یکی از اهداف تهاجم نظامی، اشغال سرزمین و خاک آن کشور است. در تهاجم فرهنگی، اشغال ذهن و اعتقادات و تغییر ارزش‌ها و باورهای دینی مردم، هدف اصلی دشمن است. تهاجم فرهنگی از جهات مختلف خطرناک‌تر از تهاجم نظامی است. در جدول زیر تهاجم نظامی با تهاجم فرهنگی مقایسه شده است.

معیار مقایسه	تهاجم نظامی	تهاجم فرهنگی
هدف	تصرف خاک و سرزمین	تصرف فکر و ذهن
مدت تهاجم	معمولاً کوتاه مدت و محدود	تدریجی، بلند مدت و نامحدود
چهره ظاهری	نفرت‌انگیز و پر سر و صدا	فریبنده و جذاب
روش معرفی خود	اعلام دشمنی و نفرت	اظهار دوستی و محبّت
ابزار تهاجم	توپ، تانک، موشک و …	امواج ماهواره‌ها، فیلم‌های سینمایی و سایر رسانه‌ها
آثار تهاجم	تلفات انسانی، زیان‌های اقتصادی و …	فساد اخلاقی، شیوع مواد مخدر، فروپاشی خانواده‌ها و...
مکان‌های مورد تهاجم	مراکز اقتصادی، نظامی، مرزی و …	مدارس، دانشگاه‌ها، مراکز فرهنگی و …

تهاجم نظامی یا تهاجم سخت یک کشور علیه کشور دیگر منجر به جنگ می‌شود؛ بنابراین در تعریف جنگ می‌توان گفت: نبرد خشن و مسلحانه‌ای است که بین دو یا چند اجتماع مستقل اتفاق می‌افتد.

در ابتدای زندگی جمعی انسان‌ها شروع هر جنگ دلایل ساده و مشخصی داشت و دو طرف درگیر عموماً برای به‌دست آوردن غنایم، قدرت‌نمایی و مقابله به مثل (تلافی کردن حملات قبلی) با یکدیگر جنگ می‌کردند. اما برای وقوع جنگ‌های بزرگ در طول تاریخ دلایل فراوانی وجود دارد.

آشنایی با دفاع

دفاع چیست؟

به مجموعه اقدامات موجودات زنده برای حفظ و حراست از حیات خود در برابر خطرات محیطی که به‌منظور تقلیل یا دفع تجاوز صورت می‌گیرد، دفاع می‌گوییم.

انواع دفاع

الف) دفاع غریزی

ب) دفاع آگاهانه

الف) دفاع غریزی: به‌صورت ناخودآگاه انجام می‌شود و در بین موجودات زنده مشترک است.
مثال:
- بسته شدن سریع چشم به هنگام انعکاس شدید در چشم

- عقب کشیدن دست به هنگام برخورد با جسم داغ

- فرار سریع حیوانات از محدوده‌ای که احساس خطر می‌کنند.

ب) دفاع آگاهانه: این نوع دفاع مختص انسان است و دارای تفاوت اساسی با دفاع غریزی است.
1- هدف انسان از دفاع بر حفظ جان، حفظ اعتقادات و میهن خویش است.

2- انسان بر اساس قدرت تفکر و تعقل و یادگیری‌های قبلی با خطرات مقابله می‌کند.

اهمیت آمادگی دفاعی از دیدگاه قرآن

می‌دانید که لازمه موفقیت در هر کاری آمادگی برای انجام آن است. همان گونه که حضور در امتحانات بدون آمادگی قبلی، نمی‌تواند توفیق چندانی به همراه آورد، اقدام به هر کار دیگری نیز چنین است، به‌ویژه دفاع در برابر دشمن. تصور کنید در صورتی که ملتی آمادگی دفاعی در برابر دشمن را نداشته باشند، چه نتایج و پیامدهای ویران کننده‌ای به دنبال دارد و چه تلفات و خسارات سنگینی به بار خواهد آورد؟

خداوند متعال در قرآن کریم با اشاره به آرزوی دشمنان برای نابودی مسلمانان هشدار می‌دهد که هرگز از سلاح‌ها و امکانات خود غافل نشوید و زمینه حمله و هجوم دشمن را فراهم نسازید.

به نظر شما چه درسی از این آیات می‌توان گرفت؟

آیا این آیات هوشیاری دائمی مسلمانان و توجه به امکانات و سلاح‌های خود و کسب آمادگی لازم برای مقابله با دشمنان و تهیه سلاح و تجهیزات و وسایل مورد نیاز را در حد توان، متذکر نمی‌شوند؟ آیا به مسلمانان نمی‌آموزند که با آماده نگه‌داشتن خود و مجهز کردن رزمندگان و مرزداران اسلام از راه ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن به پیروزی دست یابند و بدون جنگ و خونریزی فاتح میدان باشند؟

به نظر شما در صورتی که مسلمانان از هر جهت کاملاً آماده دفاع در برابر دشمنان باشند آیا کسی جرئت حمله به آنان را خواهد داشت؟

نکته قابل توجه و مهم دیگر در این آیه، این است که نیت و انگیزه الهی در دفاع و کسب‌آمادگی اشاره فرموده و یادآور شده است که در این امر مهم باید «رضایت الهی» مورد نظر شما باشد و آمادگی جسمی شما، در جهت ترساندن دشمنان خدا باشد.

پیامبر گرامی (ص) اسلام نیز می‌فرماید: «تیراندازی، شنا و اسب‌سواری را به فرزندان خود بیاموزید». فن تیراندازی، شنا و اسب‌سواری نیز علاوه بر اینکه نوعی تفریح و ورزش است، گامی در جهت آمادگی دفاعی و رزمی مسلمانان می‌باشد.

البته آمادگی برای دفاع، عام و کلی است و شامل همه مسلمانان اعم از مرد و زن، پیر و جوان می‌شود و هر کس باید به فراخور حال و شرایط خود در دفاع شرکت کند.